Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsWie zijn wij?Ontdek GroningenAcademiegebouw

Academiegebouw

Academieplein met Academiegebouw.
Academieplein met Academiegebouw.

Het Academiegebouw, in de stijl van de Noord-Nederlandse renaissance, is het hoofdgebouw van de Rijksuniversiteit Groningen. Het is de plaats waar alle universitaire plechtigheden plaatsvinden en waar de tien faculteiten elk een eigen faculteitskamer hebben.

Het huidige, onder de monumentenzorg vallende gebouw, dateert uit 1909. Het verrees op de fundamenten van het tweede gebouw en werd ontworpen door architect en rijksbouwmeester J. A. Vrijman. In 2007/2008 werd het gebouw grondig gerenoveerd.  

Gravure van het eerste Academiegebouw van de universiteit dat in 1846 werd afgebroken.
Het eerste Academiegebouw van de universiteit dat in 1846 werd afgebroken.

Eerste Academiegebouw

Het eerste Academiegebouw (1614), ontworpen door bouwmeester Garwer Peters, was van oorsprong een Begijnhof (het Vrouw Sywenconvent). Het was een eenvoudig, laag gebouw. In het midden was een poort die model heeft gestaan voor de versiering boven de hoofdingang van het huidige Academiegebouw. Het gebouw werd wegens de slechte staat in 1846 afgebroken.

Tweede Academiegebouw, geopend in 1850.
Tweede Academiegebouw, geopend in 1850.

Tweede Academiegebouw

Omdat de centrale overheid geen nieuw gebouw wilde bekostigen, werd met ingezameld geld van de stad en de provincie in 1850 het tweede Academiegebouw opgericht. In 1906 brandde het gebouw tijdens schilderwerkzaamheden af. Met behulp van de Groningse burgerij konden de hoogleraar portretten, het vaandel van de Vrijwillige Studenten Flankeurs uit 1830 (vrijwilligers van de studentenvereniging Vindicat atque Polit, die meestreden in de strijd tegen de Belgische opstandelingen) en de archieven gelukkig worden gered. Het vaandel is te bewonderen op de eerste verdieping tegenover de faculteitskamer der Rechtsgeleerdheid.

Brand academiegebouw in 1906
Brand academiegebouw in 1906

Beschrijving huidige gebouw

Façade

Het gebouw heeft drie gevels. Onder de middelste topgevel staat Minerva als godin van de wetenschap tussen het universiteitswapen en de Nederlandse leeuw. Links van haar staat Scientia en rechts Historia. In de linker topgevel staat Prudentia en in de rechter topgevel Mathematica. Aan de linker kant van het gebouw staat de toren met een carillon en een uurwerk dat geschonken is door de Groningse Burgerij.

Hal

In de hal zijn de vertrekken voor de pedel en de conciërges. De functie van pedel werd ingesteld in 1614 en werd in 1977 als afzonderlijke functie afgeschaft. De representatieve taken werden overgenomen door de conciërges.

Aula

In de aula vinden belangrijke universitaire plechtigheden zoals de opening van het academisch jaar, oraties en promoties plaats.

Muurschildering

In 1914 werd de eerste muurschildering 'Triomf der Wetenschap' van de gebroeders Linnemann aangebracht op de westelijke muur. De Senaat vond het werk ouderwets en de schilders tweederangs. In 1954 werd de schildering wit overgeschilderd omdat het werk veel van vocht doorslag te lijden had gehad. De muurschildering ‘De boom der kennis’ van de Groningse kunstenaars Matthijs Röling en Wout Muller is van 1987 en kwam tot stand met behulp van het Representatie fonds van hoogleraren. Op de schildering zijn onder anderen de gezichten van prof.mr. B.V.A. Röling (Hoogleraar polemologie en vader van Matthijs) en prof.dr. H.W. van Os (initiatiefnemer voor de muurschildering) te herkennen.

Glas-in-loodramen

De glas-in-loodramen van Johan Dijkstra geven het geestelijk leven en de wetenschap in Stad en Ommeland weer. Koningin Wilhelmina schonk in 1938 het raam boven de deur ter herinnering aan het eredoctoraat dat zij in 1914 aan de Rijksuniversiteit Groningen ontving. (zie ook: eredoctoraten Rijksuniversiteit Groningen). Verder zijn er nog vier glas-in-loodramen die tussen 1940 en 1953 zijn aangebracht. Op het meest rechtse zijn beroemde geleerden zoals Petrus Camper (medicus en anatoom) en Jacobus Cornelius Kapteyn (sterrenkundige) en andere hoogleraren afgebeeld.

Deuren

Boven de deuren zijn de volgende spreuken aangebracht: 'Excute et invenies' (Onderzoek en gij zult vinden), 'Favete linguis' (Bewaart een aandachtig stilzwijgen) en 'Non Scolae sed vitae' (Niet voor de school maar voor het leven). Deze laatste spreuk siert ook het kunstwerk van Marte Röling (dochter van professor Röling) op het Harmonieplein bij de Faculteit der Letteren en de Faculteit der Rechtsgeleerdheid.

Senaatskamer

In de oostvleugel, op de eerste verdieping, bevindt zich de Senaatskamer waar vroeger het dagelijks bestuur (de senaat van de universiteit), bestaande uit de hoogleraren van de universiteit tezamen met de Rector magnificus, bijeen kwamen. Tegenwoordig vinden er buluitreikingen en vergaderingen plaats. De wanden van de senaatskamer zijn bedekt met de historische portretten verzameling van hoogleraren. (Zie ook: Geschiedenis van de verzameling)

Curatorenkamer

In de westvleugel, op de eerste verdieping, is de curatorenkamer waar tot 1971 het bestuur van de universiteit (het College van Curatoren) vergaderde. In dit college zaten vertegenwoordigers van de stad en van de provincie. Tegenwoordig is de curatorenkamer een ontvangstruimte. Er hangt onder meer een drietal schilderijen van Secretarissen van de Universiteit en er staat een borstbeeld van Koningin Beatrix.

Faculteitskamers

Voor de diverse faculteiten van de universiteit zijn er officiële kamers voor buluitreikingen en vergaderingen in het gebouw. Ze bevinden zich op de eerste verdieping en hebben elk hun eigen kleur (Rechtsgeleerdheid wit, Godgeleerdheid blauw en Geneeskunde rood). Deze kleuren worden al van oudsher gebruikt. Zo droegen de studenten bij de intocht van koning Willem I in 1814 degens die waren versierd met linten in de faculteitskleuren. Sinds 2000 worden er hoogleraarportretten gemaakt door huidige kunstenaars geplaatst in de faculteitskamers. (Bekijk hier de hele verzameling)

Toren

De 50 meter hoge toren van het Academiegebouw bezit sinds 1996 een uniek carillon, geschonken ter gelegenheid van het 100 jarig bestaan van het Representatiefonds van de universiteit.

Verdere ruimten

Op de begane grond bevinden zich diverse collegezalen, de Engelse zaal (restaurant), de Spiegel- en de H.J.Bruinszaal (receptie ruimten) en een restaurant voor medewerkers en studenten. In de kelderverdieping bevinden zich sport- en fitness ruimten en magazijnen. Achter het gebouw ligt een oude tuin.

Westvleugel

Aan de achterzijde van het gebouw is de westvleugel, die uit latere jaren dateert, tegen het oude gebouw aangebouwd. Hier bevinden zich onder andere een drietal grote collegezalen, de "Information Services" en diverse kantoren. Op de eerste verdieping bevindt zich een loopbrug die het gebouw verbindt met een aantal panden aan de Oude Kijk in 't Jatstraat. Hierin is onder andere de Universiteitswinkel voor relatiegeschenken gevestigd.

Laatst gewijzigd:27 juli 2017 14:46
printOok beschikbaar in het: English