Zwarte Gaten: extreme zwaartekracht
"Black Holes: Gravity's Relentless Pull" is ontwikkeld in een samenwerking van het
Space Telescope Science Institute (STScI) en eduweb.
De website "Black Holes: Gravity's Relentless Pull" is ondersteund door de
National Aeronautics and Space Administration (NASA) via subsidie EO-08261.02-97A van STScI, dat opereert
onder de Association of Universities for Research in Astronomy, Inc., via NASA contract NAS 5-26555.
De Nederlandse versie "Zwarte Gaten: extreme zwaartekracht" werd mogelijk gemaakt door
ScienceLinx, het
Leids Kerkhoven-Bosscha Fonds (LKBF), het
Nederlands instituut voor ruimteonderzoek SRON en het
NOVA Informatie Centrum (NIC).
Hoofdonderzoeker:
Roeland van der Marel, STScI
Website ontwerp en ontwikkeling:
Eduweb; David T. Schaller, hoofd
Producent Nederlandse versie:
Gijs Verdoes Kleijn, Kapteyn Instituut, Rijksuniversiteit Groningen
Tekst, keuze afbeeldingen en verhaal:
Roeland P. van der Marel, STScI, VS
Gijs Verdoes Kleijn, Kapteyn Instituut, Rijksuniversiteit Groningen
David T. Schaller, eduweb, VS
Gijs Verdoes Kleijn, Kapteyn Instituut, Rijksuniversiteit Groningen
David T. Schaller, eduweb, VS
Vertaling:
Gijs Verdoes Kleijn, Kapteyn Instituut, Rijksuniversiteit Groningen
Robert Wielinga, Sonnenborgh — museum & sterrenwacht, Utrecht
Robert Wielinga, Sonnenborgh — museum & sterrenwacht, Utrecht
Grafisch ontwerp en illustraties:
Steve Wagner, eduweb
HTML and Flash producties:
Paul Gardner, eduweb
Flash programmering:
Clayton Black, eduweb
Java programmering:
Ethalinda Cannon, eduweb
RenderMan programmering:
Frank Summers, STScI
Consulent publieksvoorlichting sterrenkunde:
John Stoke, STScI
- Top Prize, 2005 Pirelli Award. Beste multimediale presentatie in wetenschap en technologie en eerste prijs in de categorie natuurkunde.
- Finalist, National Science Foundation 2006 Science & Engineering Visualization Challenge
- Bronzen onderscheiding, 2006 Horizon Interactive Awards, voor 'excellence' in interactieve multimedia productie in de categorie Educatie / Training.
Bronvermelding Animaties:
Animaties met dank aan NASA
Animatie door Thomas Goertel
Animatie door Frank Summers
Alle andere animaties werden gemaakt door eduweb met behulp van Macromedia Flash.
Bronvermelding wetenschappelijke software:
De afbuiging van het licht in de animatie van de lenswerking van een zwart gat werd berekend met behulp van software geschreven door Robert Nemiroff
(antwrp.gsfc.nasa.gov/ htmltest/rjn_bht.html).
(antwrp.gsfc.nasa.gov/ htmltest/rjn_bht.html).
De banen in het experiment "Cirkel rond een zwart gat" werden berekend en getoond met behulp van software geschreven door John Walker
(www.fourmilab.ch/ gravitation/orbits), na Java aanpassingen door eduweb.
Bronvermelding afbeeldingen, diagrammen en animaties:
Afbeelding met dank aan NRAO/AUI
Afbeelding met dank aan Mt. Wilson Observatory/60 Foot Solar Tower
Copyright © 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, and 2001 The Regents of the University of California. Alle rechten voorbehouden.
Afbeelding met dank aan NRAO/AUI
Afbeelding met dank aan Dr. D. L. Daley,
North Carolina Wesleyan College
Rocky Mount, NC 27804
North Carolina Wesleyan College
Rocky Mount, NC 27804
Afbeelding met dank aan NASA
Afbeelding met dank aan NRAO/AUI
Afbeelding met dank aan J.T. Trauger (JPL), J.T. Clarke (Univ. of Michigan), the WFPC2 science team, STScI en NASA
Röntgenafbeelding met dank aan: NASA/U. Hamburg/J.Ness et al
Afbeelding met dank aan NRAO/AUI
Afbeelding met dank aan W. Pietsch, MPE Garching, Duitsland and ESA.
Afbeelding met dank aan Chris Carilli and NRAO/AUI
Afbeelding met dank aan Neal Jackson, STScI and NASA
Afbeelding met dank aan A. Wilson & A. Young (UMD), P. Shopbell (Caltech), CXC, NASA
Afbeelding met dank aan NRAO/AUI
Afbeelding met dank aan Andrea Dupree (Harvard-Smithsonian CfA), Ronald Gilliland, STScI, NASA and ESA
Afbeelding met dank aan NRAO/AUI
Afbeelding met dank aan William B. Latter (SIRTF Science Center/Caltech) and NASA
Afbeelding met dank aan /RIT/J.Kastner et al.
Afbeelding met dank aan EVN, VLBA, VLA and Alastair Stirling
© Carnegie Observatories
Afbeelding met dank aan het BeppoSAX/LECS team van ESA/ESTEC
Afbeelding met dank aan NRAO/AUI
© ESO European Southern Observatory
Afbeelding met dank aan NASA/CXC/ASU/J. Hester et al.)
Afbeelding met dank aan Naoyuki Kurita
Atlas afbeelding verkregen als onderdeel van de Two Micron All Sky Survey (2MASS), een gemeenschappelijk project van de University of Massachusetts
en de Infrared Processing and Analysis Center/California Institute of Technology, ondersteund door de National Aeronautics and Space Administration
en de National Science Foundation.
Afbeelding uit "Gas and Dark Matter in the Outskirts of M31" door R. Braun, E. Corbelli, R.A.M. Walterbos and D. Thilker in ASTRON
Newsletter 17 te vinden op: www.astron.nl/ astron/newsletter/ 2002-1/index.htm
Afbeelding met dank aan de SEDS Messier Catalog, door Guy McArthur, Mark Elowitz, Hartmut Frommert en Christine Kronberg. SEDS, University of Arizona
Chapter, Tucson, Arizona, 1994-2003: www.seds.org/messier
Afbeelding met dank aan ROSAT, MPE, NASA
Afbeelding met dank aan NRAO/AUI
Afbeelding met dank aan Digitized Sky Survey, STScI
Afbeelding met dank aan NASA/CXC/MIT/F.K.Baganoff et al.
Afbeelding met dank aan MERLIN
Afbeelding met dank aan STScI, NASA and J. Bahcall (IAS)
Afbeelding met dank aan NASA/CXC/SAO/H.Marshall et al.
Afbeelding met dank aan NASA
Afbeelding met dank aan Tom Jarrett
Afbeelding met dank aan NASA/JPL-Caltech
Afbeelding met dank aan NASA
Afbeelding met dank aan NASA
Afbeelding met dank aan NASA/JPL-Caltech
Afbeelding met dank aan NRAO
Afbeelding met dank aan de NAIC - Arecibo Observatory, een organisatie van de NSF
Afbeelding met dank aan NASA/JPL-Caltech
Afbeelding met dank aan The Hubble Heritage Team (AURA/STScI/NASA)
© ESO European Southern Observatory
Afbeelding met dank aan NASA, ESA, STScI, J. Bell (Cornell U.) and M. Wolff (SSI)
Afbeelding met dank aan NASA, Reta Beebe en Amy Simon (New Mexico State University)
Afbeelding met dank aan NASA en E. Karkoschka (University of Arizona)
Afbeelding met dank aan NASA en Erich Karkoschka, University of Arizona
Afbeelding met dank aan NASA en Erich Karkoschka, University of Arizona
Afbeelding met dank aan NASA and Erich Karkoschka, University of Arizona
Afbeelding publiek domein
John Wheeler, ca 1954 (foto Blackstone—Shelburne, New York City, met dank aan J. A. Wheeler)
Portret door Godfrey Kneller, 1689
Afbeelding met dank aan Wikipedia
Afbeelding met dank aan Gravity Probe B Image Archives en NASA
Afbeelding copyright 1994 by University of Illinois Board of Trustees
Afbeelding met dank aan Wikipedia
Afbeelding met dank aan K. Thorne (Caltech), T. Carnahan (NASA GSFC)
Afbeelding met dank aan Wikipedia
Afbeelding met dank aan California State University
Afbeelding met dank aan K. Cordes & S. Brown
Afbeelding met dank aan Ishwaree Neupane
Optische afbeelding met dank aan: R.P.van der Marel & J.Gerssen, STScI and NASA; Röntgenafbeelding met dank aan: S.Komossa &
G.Hasinger (MPE) et al., CXC, NASA
Afbeelding met dank aan NASA
Afbeelding met dank aan Caltech
Afbeelding met dank aan NASA
Afbeelding met dank aan NASA en The Hubble Heritage Team (STScI/AURA)
Afbeelding met dank aan NASA, ESA, STScI, S. Beckwith en het HUDF Team
Afbeelding met dank aan NASA and The Hubble Heritage Team (STScI/AURA)
Afbeelding met dank aan Brad Whitmore, STScI en NASA
Afbeelding copyright CERN
Afbeelding met dank aan NASA
Afbeelding met dank aan Roeland P. van der Marel, Frank C. van den Bosch (Univ. of Washington), STScI en NASA
Afbeelding met dank aan NASA
Afbeelding met dank aan Astrophysics and Space Research Group, University of Birmingham
Afbeelding met dank aan Wikipedia
Afbeelding met dank aan W.Couch (University of New South Wales), R. Ellis (Cambridge University), STScI en NASA
Afbeelding met dank aan J.Rhoads, S.Malhotra, I.Dell'Antonio (NOAO)/WIYN/NOAO/NSF
Afbeelding met dank aan Dr. W. Steffen, Cosmovision, Guadalajara, Mexico
http://www.cosmovision
.com.mx
.com.mx
Afbeelding met dank aan STScI, NASA, ESA and T.M. Brown.
Afbeelding met dank aan Paul Gardner
Dankwoord:
De Engelse versie van de website "Black Holes: Gravity's Relentless Pull" werd gemaakt met behulp van een subsidie verbonden aan een aantal waarneemprojecten met de Hubble-ruimtetelescoop op het gebied van Zwarte Gaten. Naast Roeland van der Marel en Gijs Verdoes Kleijn waren de volgende wetenschappers bij deze projecten betrokken: Dave Axon, Josh Barnes, James Binney, Stefi Baum, Alessandro Capetti, Marcella Carollo, Tim de Zeeuw, Linda Dressel, Pierre Dubath, Holland Ford, Karl Gebhardt, Puragra Guhathakurta, Lars Hernquist, Anton Koekemoer, Duccio Macchetto, Alessandro Marconi, Michael Merrifield, Chris Mihos, Chris O'Dea, Ruth Peterson, Tad Pryor, Ethan Schreier, William Sparks, Massimo Stiavelli, Zlatan Tsvetanov, and Chun Xu. Wij danken deze personen voor hun betrokkenheid bij deze waarneemprojecten met de Hubble-ruimtetelescoop.
De Engelse versie van de website "Black Holes: Gravity's Relentless Pull" werd gemaakt met behulp van een subsidie verbonden aan een aantal waarneemprojecten met de Hubble-ruimtetelescoop op het gebied van Zwarte Gaten. Naast Roeland van der Marel en Gijs Verdoes Kleijn waren de volgende wetenschappers bij deze projecten betrokken: Dave Axon, Josh Barnes, James Binney, Stefi Baum, Alessandro Capetti, Marcella Carollo, Tim de Zeeuw, Linda Dressel, Pierre Dubath, Holland Ford, Karl Gebhardt, Puragra Guhathakurta, Lars Hernquist, Anton Koekemoer, Duccio Macchetto, Alessandro Marconi, Michael Merrifield, Chris Mihos, Chris O'Dea, Ruth Peterson, Tad Pryor, Ethan Schreier, William Sparks, Massimo Stiavelli, Zlatan Tsvetanov, and Chun Xu. Wij danken deze personen voor hun betrokkenheid bij deze waarneemprojecten met de Hubble-ruimtetelescoop.
Wij bedanken de volgende personen voor hun bijdrage aan het oorspronkelijke subsidie voorstel dat uiteindelijk leidde tot deze website "Zwarte Gaten: extreme zwaartekracht": Stephen McMillan, Neil de Grasse Tyson, Govert Schilling, Ray Villard en Fabienne Vondenhoff.
Wij bedanken de volgende personen voor hun suggesties met betrekking tot de verhaallijn van de website: "Zwarte Gaten: extreme zwaartekracht": Greg Bacon, John Godfrey and Bryan Preston.
De Nederlandse versie van de website werd gemaakt met hulp en advies van diverse personen. Wij willen in het bijzonder bedanken: Ynze van der Spek en Marieke Baan.
Wij bedanken George Matsas, Jason Baumgartner and Niku Vaibhav die ons attent maakten op een onnauwkeurigheid in de oorspronkelijke versie van de module "De reis", welke nu verbeterd is.
