Skip to ContentSkip to Navigation
Maatschappij/bedrijvenPubliekseducatieUniversiteitsmuseumGeschiedenis Rijksuniversiteit Groningen

1600 - 1700

01 september 1614
Het eerste universiteitsgebouw
Het eerste universiteitsgebouw
Collegerooster van 1647
Collegerooster van 1647

Studenten lokken in 1614

Net als nu werd er vroeger veel aandacht besteed aan het werven van studenten. Al in 1614 reikte de universiteit beurzen uit aan buitenlandse studenten om in Groningen te komen studeren. Een ander ludiek lokmiddel van de Nederlandse universiteiten was om de beroemdste professoren aan te stellen, en elkaar daarbij af te troeven door hoge bedragen voor deze academici te bieden. Vervolgens werden affiches met de collegeroosters van de professoren in binnen- en buiteland verspreid om studenten te lokken. Dit scheen ook voor Groningen te werken, want voor het eerste studiejaar schrijven zich 82 studenten in, onder wie dertig buitenlanders.


Wapen universiteit
Wapen universiteit

Wetenschap volgens het woord van God

Sinds de oprichting in 1614 stond het geloof aan de universiteit hoog in het vaandel en was een degelijke calvinistische predikantenopleiding natuurlijk een ‘must’. Voor de post van hoogleraar theologie werd de zeer bekende theoloog Franciscus Gomarus gevraagd, die op dat moment een conflict uitvocht met collega-theoloog Jacobus Arminius over het probleem van de predestinatie. Als belangrijkste woordvoerder van de contraremonstranten of ‘preciezen’ was Gomarus van mening dat het leven van een mens is voorbestemd en dat de keuze of men in de hemel komt vooraf al bepaald is door God. Er is geen ruimte voor de mens voor het doen van eigen keuzes of goede daden, zoals Arminius’ ‘rekkelijken’ geloofden. Het conflict werd in 1619 beslecht en stelde Gomarus in het gelijk. Even daarvoor, in 1618, hadden de Staten van Stad en Ommelanden Gomarus kunnen overhalen het ambt van hoogleraar theologie en Hebreeuws te aanvaarden. Vanaf nu ging de universiteit een duidelijke, ‘preciezen’ koers varen. Onderwijs en wetenschap was gebaseerd op een zuivere, protestantse leer. Deze leer is tegenwoordig al lang verdwenen, maar leeft nog altijd voort in het wapen van de Rijksuniversiteit. Daar staat namelijk in het Latijn: 'Verbum Lucerna'. Afgekort betekent dit: 'Gods woord is een lamp voor onze voeten'.


De Broerstraat: uitsnede kaart Egbert Haubois 17e eeuw
De Broerstraat: uitsnede kaart Egbert Haubois 17e eeuw

De Broerstraat anno 1643

Dankzij de voor zijn tijd fenomenale kaarten van Egbert Haubois kunnen we een kijkje nemen in het Groningen van halverwege de 17e eeuw. Op deze uitsnede staat links het oude Academiegebouw aan de Broerstraat. Op de plek waar nu de Universiteitbibliotheek staat is heel mooi de oude Broerkerk met kerkhof te onderscheiden. De Oude Kijk heette gewoon Het Jaten ook de Swaanstraatwerd nog mooi geschreven. Het origineel van de kaart wordt bewaard door de Groninger Archieven.


Nieuw leven anatomisch theater
Nieuw leven anatomisch theater

Nieuw leven anatomisch theater

Het vervallen en in onbruik geraakte anatomisch theater, dat sinds 1615 achter de Broerkerk was gehuisvest, wordt nieuw leven ingeblazen. Er is echter een tekort aan lijken om secties op te verrichten. De weerzin tegen secties is nog te groot en ook executies van misdadigers leveren te weinig lichamen op. Om het anatomisch onderwijs te redden heeft Henricus Eyssonius een plan. Door ziekenzorg te combineren met onderwijs kunnen de lichamen van overleden patiënten worden gebruikt voor de anatomische les. Dit plan wordt helaas door politieke onwil nooit uitgevoerd. Het idee om zorg te combineren met onderwijs is de basis van het anatomisch onderwijs, dat tot op de dag van vandaag een vast onderdeel is van het Groningse medische curriculum.


Het beleg van Groningen in 1672 - Folkert Bock
Het beleg van Groningen in 1672 - Folkert Bock

Vrijwillige Studenten Compagnie

Ze wilden op de gevaarlijkste plekken staan tijdens het beleg van Groningen, en liever vechten dan de wacht houden. De 150 leden van de Vrijwillige Studenten Compagnie waren niet voor een kleintje vervaard. Ze hadden zich aangemeld om hun stad te verdedigen, en dat was wat ze wilden doen. De compagnie zag het licht bij een eerdere aanval van Christoph Bernhard von Galen, de bischop van Munster, ook wel bekend als Bommen Berend. Bijna alle studenten die aan de universiteit stonden ingeschreven waren lid. Generaal Rabenhaupt, die de verdediging van de stad leidde, koos uit de studenten de meest geschikte soldaten. Tijdens de wacht zongen ze spottende liedjes over de bisschop van Munster. Eén student werd in zijn borst geschoten, maar overleefde die aanslag. De leden van de compagnie kregen na de oorlog van de rector magnificus een zilveren gedenkpenning, als dank voor hun plichtsbesef en moed. Het vaandel van de compagnie is nog altijd te bewonderen in het Universiteitsmuseum. 'Deo, Patriae et Academiae' staat er in gouden letters op de vlag: Voor God, Vaderland en Academie.


Johann Bernoulli
Johann Bernoulli

Johann Bernoulli

In 1695 kreeg de Groningse universiteit eindelijk weer een hoogleraar wiskunde, nadat de leerstoel ruim 25 jaar onbezet was gebleven. De nieuwe hoogleraar was een topper: Johann Bernoulli, die in zijn tijd gold als een van de grootste wiskundigen van Europa. Hij ontwikkelde een wiskundig-natuurkundige theorie, die de snelste manier van beweging tussen twee punten weergaf. Een soort glijbaan. Deze theorie van de brachistochroon betekende een ware doorbraak in de wiskunde. De theorie van deze Groningse hoogleraar is vandaag de dag vereeuwigd als kunstwerk op het Zernike-complex. Lees meer over deze topper uit Zwitserland.


Laatst gewijzigd:09 juli 2018 09:29

Meer nieuws

  • 15 november 2018

    Keuzegids 2019: RUG-opleidingen constant in de Nederlandse top

    Tien bacheloropleidingen aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) krijgen dit jaar van de Keuzegids Universiteiten het kwaliteitszegel Topopleiding, waarmee ze tot de top van het Nederlandse wetenschappelijke onderwijs behoren. In de categorie ‘Brede...

  • 12 november 2018

    Symposium 'Gaswinning, aardbevingen en wat nu?' op 15 november a.s.

    Het Groninger Universiteitsfonds (GUF) bestaat dit jaar 125 jaar. Tijdens een speciaal symposium met de titel ‘Gaswinning, aardbevingen en wat nu?’ op donderdag 15 november 2018, wordt daarom de 'Ubbo Emmiuspenning voor bijzondere maatschappelijke verdiensten'...

  • 06 november 2018

    Groningen blijft in trek bij Nederlandse en internationale studenten

    De Rijksuniversiteit Groningen telt per 1 november 2018 31.115 studenten met een ‘actieve eerste inschrijving’ voor een bachelor of masteropleiding. Dit is een stijging van 4,6% ten opzichte van 2017.Het totale aantal studenten dat ingeschreven is aan...