Skip to ContentSkip to Navigation
Maatschappij/bedrijvenWetenschapswinkels

Hoe kan het dat muggen mij steeds prikken?

Vraag 8: Hoe kan het dat muggen mij steeds prikken, terwijl mijn man er geen last van heeft?

Helaas heeft de RU Groningen geen muggenexpert. Voor dit antwoord heb dus ik geput uit het boekje ‘MUG, de fascinerende wereld van volksvijand nummer 1’ van de Wageningse muggenexpert prof. Bart Knols (uitgeverij Nw A’dam). Een aanrader voor iedereen die meer over muggen wil weten; bovendien heel leuk geschreven. Bart Knols geeft in dit boekje uitvoerig antwoord op de vraag over dit bekende fenomeen.

1. U bent mogelijk gevoeliger voor prikken dan uw man. Bij sommige mensen reageert het immuunsysteem veel heftiger dan bij anderen, zodat bij de een hevige jeuk en grote bulten ontstaan terwijl de ander weinig merkt van een prik. Daar is weinig aan te doen.

2. Muggen zijn inderdaad selectief. Het zijn de vrouwtjesmuggen die steken, omdat ze menselijk of dierlijk bloed nodig hebben voor de ontwikkeling van hun eitjes. Het is dus heel belangrijk voor de mug om ‘goed’ bloed te prikken en het beste slachtoffer te kiezen.

Muggen kunnen heel goed ruiken. De mug kiest haar prooi op de geur van de huid.

Grofweg zijn er drie criteria voor haar keuze.

  1. De mug moet vermijden om doodgemept te worden, dus ze kiest liever geen bewegelijke prooi. Ze ruikt bijvoorbeeld of er stoffen op de huid aanwezig zijn die wijzen op stress. Een gespannen persoon slaapt licht en bewegelijk dus dan is de kans op een mep groter.
  2. sommige ziektes van de prooi zijn ook voor de mug gevaarlijk. Ze kan specifieke stoffen op de huid ruiken die wijzen op een ziekte en die prooi met rust laten.
  3. sommige stoffen in het bloed, zoals sommige eiwitten en aminozuren, zijn gunstig voor de mug. Ze kan ruiken via het zweet of iemand aantrekkelijk bloed heeft. Welke stoffen aantrekkelijk zijn, verschilt per soort mug. Er zijn vele soorten muggen, vooral in de tropen. Het is overigens niet zo dat er per soort mug een ‘’voorkeurslijstje’’ bekend is. Daar is niet altijd onderzoek aan gedaan en wat bekend is, is niet altijd eenduidig. Bovendien gaat het om zeer veel mogelijke stoffen.

De samenstelling van bloed en zweet wordt vooral bepaald door erfelijke factoren. Vers zweet ruikt niet; de geur ontstaat door omzettingen door diverse soorten bacteriën op de huid. De soortsamenstelling van de bacteriën op iemands huid is ook grotendeels een kwestie van erfelijkheid. Al met al wordt de aantrekkingskracht vooral bepaald door erfelijke constitutie, gezondheidstoestand en stress.

Kun je er iets aan doen om te vermijden dat je aantrekkelijk bent voor een mug? Daarover zijn veel fabels en volksrecepten.

Jezelf wassen helpt weinig. Met bacteriedodende zeep kun je korte tijd de activiteit van bacteriën op de huid verminderen. Dat zou je dan over het hele lichaam moeten doen. Raadzaam is dat niet. Bacteriën spelen een belangrijke rol in het afweersysteem. Bovendien is het effect van zeer korte duur. Ook de effectiviteit van het eten van veel knoflook of het drinken van veel bier is een fabel. Voor meer fabels verwijs ik naar het boekje van Bart Knols.

Er zijn wel enkele effectieve producten die sommige soorten muggen afweren, zoals DEET. Die zijn vooral nuttig om prikken van ziekteverwekkende muggen in tropische gebieden te voorkomen. Verschillende soorten muggen brengen gevaarlijke ziektes over, zoals malaria, dengue en gele koorts.

Er zijn ook effectieve producten die sommige soorten muggen lokken. Bart Knols heeft beroemd onderzoek gedaan naar het lokken van malariamuggen met Limburgse kaas. Hij had geconstateerd dat deze mug een voorkeur heeft voor de voeten (tenenkaas). Limburgse kaas (en enkele andere stinkkazen) bevat stoffen die ook in tenenkaas voorkomen. Knols heeft met dit onderzoek een Ig Nobel prijs gewonnen, een persiflage voor de Nobelprijs voor onderzoek ‘’dat je eerst aan het lachen maakt en vervolgens aan het denken zet”. En terecht: in Afrika worden nu lokvallen voor malariamuggen gemaakt met stoffen uit stinkkaas.

Op YouTube zijn meerdere filmpjes over dit en verwant onderzoek te vinden, zoals het filmpje hieronder. Het onderzoek in praktijk is zonder meer spectaculair!

Deze vraag is beantwoord door Karin Ree, Bèta Wetenschapswinkel

Terug naar de vragen

Laatst gewijzigd:04 oktober 2017 12:04