Publication

Massale hommelsterfte onder lindes. Giftige nectar of hongerdood door voedselconcurrentie?

Kleefsman, W., 2002, 32 p.

Research output: Working paperAcademic

  • Willemien Kleefsman
Ieder jaar, aan het eind van de zomer, kan men een groot aantal dode en stervende insecten onder zilver- en krimlindes aantreffen. De meeste van deze insecten zijn hommels. Ook honingbijen worden gevonden, zij het in veel mindere mate. Lange tijd werd gedacht dat de nectar van de lindes de suiker mannose bevatte die giftig is voor hommels en honingbijen. Onderzoek toonde aan dat het massale sterven van hommels niet komt doordat zilver- en krimlindes giftige nectar produ-ceren, maar doordat veel insecten tegelijk op de bloesems foerageren waardoor de concurrentie erg groot wordt. Hommels kunnen de concurrentie niet aan en nemen daardoor minder energie op dan ze uitgeven. Het gevolg hiervan is dat ze tenslotte sterven. Het is echter niet duidelijk waarom hommels zoveel vaker het slachtoffer zijn dan honingbijen. Daarom zijn in deze studie een aantal verschillen in leefwijze, foerageergedrag, nectarvoorkeur, communicatie en anatomie tussen hommels en honingbijen op een rij gezet. Het belangrijkste verschil is dat hommels meer energie moeten steken in het opwarmen van hun vliegspieren dan honingbijen. Door het energietekort, dat ontstaan is door de grote concurrentie, lukt het opwarmen niet meer en kunnen de hommels niet meer vliegen om elders voedsel te halen. Met het laatste restje energie proberen ze lopend van bloem tot bloem nog nectar te verzamelen, tot ze tenslotte uit de boom vallen. Honingbijen hebben niet alleen minder hoge vliegkosten dan hommels, maar zij kunnen ook terugvalle n op een grotere voedselvoorraad in de kast. Er zijn aanwijzingen dat hommels te laat zijn met het signaleren van een energietekort, terwijl honingbijen daarentegen op tijd stoppen met foerageren op zilver- en krimlindes en dan nog genoeg reserve hebben om naar een andere voedselbron te vliegen. Hommels en honingbijen verschillen enigszins in de voorkeur voor nectar, maar welke samen-stelling ze prefereren is niet bekend. Het is mogelijk dat hommels in zeer sterke mate worden aangetrokken door lindes, omdat de suikersamenstelling van de lindenectar aan hun voorkeur voldoet. Verder verschillen hommels en honingbijen in de wijze waarop zij onderling communiceren, hetgeen uiteindelijk nadelig kan zijn voor de energiehuis-houding van hommels. Door het aanplanten van planten-soorten of bomen die in de nazomer bloeien en vooral hommels aantrekken, zou er meer keuze zijn en zou de voedselconcurrentie minder groot worden, waardoor massale sterfte kan worden voorkomen. De concurrentie zou nog verder kunnen worden verkleind door planten- soorten uit te zoeken waarvan de nectar diep in de bloemen zit. Hommels kunnen hier beter bij dan honingbijen omdat ze een langere tong ezitten. Dit is ook de reden dat hommels van grote betekenis zijn voor de bestuiving van bepaalde wilde planten. Meer onderzoek is nodig naar de wijze waarop hommels communiceren, naar de nectarsamenstelling van zilverlindes en naar de voorkeur van hommels voor nectarsamenstelling.
Original languageDutch
Number of pages32
Publication statusPublished - 2002

View graph of relations

Download statistics

No data available

ID: 14483214