Press/Media items

Door Mao tot Jezus: SP dankt ethisch-humanistische oriëntatie aan massalijn

Press/Media: ResearchPopular

20/04/2007
Als iets de SP heeft gevormd, is het de massalijn die ze in haar maoïstische tijd leerde uit het zogenoemde rode boekje. En ook al heeft de SP Mao afgezworen, de geestelijke erfenis van voorzitter Mao bepaalt de partij tot op de dag van vandaag. Niet de ideologie, maar de houding, een soort ontvankelijkheid voor wat er leeft op straat en in de wijken, is doorslaggevend gebleken voor de politieke oriëntatie van de partij. Aldus historicus Gerrit Voerman. Voerman zal aanstaande woensdag op het Symposium Christendom en Communisme aan de Vrije Universiteit in Amsterdam betogen dat ook de omarming van het sociaal-ethische christendom van Huub Oosterhuis door de SP, haar wortels heeft in het vroegere maoïsme van de partij. ‘Stuwende kracht achter het voortdurende proces van aanpassing van de SP was haar populistische oriëntatie, die in het maoïsme besloten lag’, schrijft Voerman in zijn bijdrage aan het symposium. SP dankt ethisch-humanistische oriëntatie aan massalijn ‘Van meet af aan was de partij beducht voor stellingnames die haar van de bevolking zouden kunnen isoleren’, aldus Voerman. De SP, ooit een klassiek marxistisch-leninistische partij, dankt volgens Voerman, die al jaren werkt aan een historische studie over de SP, een zekere vrije omgang met leerstelligheden juist aan het maoïsme, dat feitelijk veel meer een socialisme van de daad dan van het denken was. Niet het denken, maar de goede wil -- ‘het geloof dat bergen kan verzetten’, zoals Mao het ooit uitdrukte -- is in de SP vanaf het begin van groot belang geweest. Om die reden ook kon partijleider Jan Marijnissen relatief makkelijk van Marx overstappen op andere voorbeelden. Jezus Christus en Johannes de Doper, en ook Franciscus van Assisi, verklaarde hij in interviews, beschouwt hij als ‘inspirerende figuren’. Voerman ziet in de ontwikkeling van de partij drie ideologische ‘facelifts’. Eind jaren zeventig werd het maoïsme als ideologie afgezworen, begin jaren negentig gingen Marx en Lenin in de ijskast en eind jaren negentig zocht de partij haar heil in het soort sociaal ethisch humanisme, dat door Oosterhuis op zijn manier vanaf de kansel van het verdiepingscentrum De Rode Hoed werd verkondigd. De SP is daarmee in het vaarwater gekomen van een soort traditioneel menselijk christen-socialisme, dat in de vooroorlogse jaren in Nederland gepropageerd werd door rode dominees als J.L. Snethlage, die in de voormalige Sovjetunie lange tijd de lichtende toekomst zag. En dat na de oorlog in de dominee met de toepasselijke naam Krijn Strijd een vertegenwoordiger vond, tot in de studio van de toen nog vrijzinnig-christelijke V.P.R.O, waarvoor hij regelmatig hoogdravende radiopraatjes ten beste gaf. Op het symposium zal zowel de geschiedenis van het christen-socialisme als zodanig als het christelijke verweer ertegen behandeld worden. Dat laatste deed de gereformeerde onderwijzer Cornelis Veenhof uitroepen: ‘O! Het Bolsjewisme! O! Wie het doorziet in zijn huiveringwekkende gestalte, krimpt van ontzetting en angst.’ Zo legt historicus Wim Berkelaar uit in zijn bijdrage. Verdere lezingen gaan over de broers Willem en Dirk Schermerhorn, waarvan de eerste liberaal democratisch socialist was, en de tweede communist; over de grondlegger van de doorbraakgedachte bij de PvdA , Willem Banning, en over de opkomst van de beweging Christenen voor het Socialisme in 1974.

References

ID: 47862314