Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit RechtsgeleerdheidOrganisatieVakgroepenRecht en ICT

Onderzoek

Huidig onderzoek

Recht & ICT kent twee aandachtsgebieden: het IT-recht (ICT gerelateerde rechtsvragen), waaronder Internet Governance (de regulering en het bestuur van het Internet) ; en de Rechtsinformatica (het gebruiken van ICT voor het onderzoeken en toepassen van juridische kennis). Binnen de sectie vindt op beide gebieden onderwijsgebonden onderzoek, toepassingsgericht en fundamenteel onderzoek plaats.

Afgerond onderzoek

Internet governance

1. Zelfregulering in de digitale wereld

Op het internet ontwikkelt zich een digitale wereldgemeenschap, waarop nationale en internationale rechtsstelsels weinig greep lijken te hebben. Pogingen tot het regelen van onder andere anonimiteit, cryptografie, uitingsvrijheid, auteursrechten en elektronische handel stuiten op verschijnselen als grensoverschrijdendheid en algemene toegankelijkheid van techniek, die moeilijk oplosbare problemen met de rechtsmacht en de toepasbaarheid en handhaving van het recht met zich mee lijken te brengen. In verschillende publicaties is sprake van ‘het einde van ... het auteursrecht, het belastingrecht, de consumentenbescherming, het strafrecht’ enz.
Als reactie op de rechteloosheid die het gevolg van deze ontwikkelingen lijkt te zijn nemen steeds meer staten en internationale organisaties hun toevlucht tot het toestaan van zelfregulering en zijn er ook in de digitale wereldgemeenschap steeds verdergaande vormen van zelfregulering maar ook van zelfbestuur en -handhaving zichtbaar. Een laatste ontwikkeling is het ontstaan van organen voor digitale conflictbeslechting.
Aan de wetenschappelijke beschrijving en verklaring van deze verschijnselen is nog weinig aandacht besteed. Meer in het algemeen is aan de ontwikkeling van zelfregulering op allerlei terreinen - bijvoorbeeld ethische codes in het bedrijfsleven en protocollen die het medische handelen reguleren - weinig systematische aandacht besteed. Wellicht biedt de wetenschappelijke literatuur over deregulering en de terugtredende overheid enig theoretisch en empirisch houvast. Ook de rechtssociologische literatuur over de sociale werking van het recht biedt interessante aanknopingspunten.

Projectbeschrijving
Onderzoeker: aio (1e geldstroom)
Aanvang: 2001
Einde: 2005

2. Staat en Informatietechnologie

Verkennend onderzoek naar de invloed van de ontwikkeling van de digitale wereldgemeenschap op de rechtsmacht van staten en internationale organisaties. De kernvraag is of de technische mogelijkheden die het internet aan (groepen van) individuen biedt de ontwikkeling toestaan van een internationale rechtsorde zoals die nu gewoonlijk onder invloed van staten en internationale organisaties plaatsvindt. Naar deze verschijnselen is weinig wetenschappelijk onderzoek verricht. Er is wel onderzoek gedaan naar de voorwaarden voor het ontstaan en de ontwikkeling van staten en internationale organisaties en meer recent naar het door deze organisaties gedragen verschijnsel van globalisering. Dit onderzoek kan theoretische en empirische uitgangspunten bieden voor een beschrijving en verklaring van een mogelijk omgekeerde ontwikkeling, die van globalisering zonder centrale organisatie.

Projectbeschrijving
Onderzoeker: oio (2e geldstroom)
Aanvang: 2001
Einde: 2005

Rechtsinformatica

1. Juridische Kennissystemen

In het onderzoek worden computermodellen van de rechtsvinding ontwikkeld die worden gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek, voor het onderwijs en voor de rechtspraktijk. In het wetenschappelijk onderzoek worden de computermodellen gebruikt als geoperationaliseerde hypothese voor het empirisch toetsen van een theoretisch uitgangspunt over de rechtsvinding. De nadruk ligt hierbij op onderzoek naar het verschijnsel beslissen (redeneren over verschillende opvattingen). In het onderwijs worden de computermodellen gebruikt als onderwijsmiddel (leren van positiefrechtelijke en rechtstheoretische kennis in interactie met kennissystemen). De voor de rechtspraktijk ontwikkelde computermodellen zijn gericht op kwaliteitsverbetering en verhoging van de efficiëntie van de kennistoepassing in de rechtspraktijk en op het evalueren van de kwaliteit van de ontwikkelde technieken in praktijksituaties. Het onderzoek bouwt voort op het rechtstheoretisch uitgangspunt, de formalisering, de computermodellering en de empirische toetsing uit eerder onderzoek dat is gepubliceerd in:
Mr. C.N.J. de Vey Mestdagh, Juridische Kennissystemen, Rekentuig of rekenmeester? Het onderbrengen van juridische kennis in een expertsysteem voor het Milieuvergunningenrecht, Kluwer, Deventer, 1997, ISBN 90 268 3146 3.

De belangrijkste resultaten van de empirische toetsing van het bij dit onderzoek ontwikkelde Expertsysteem Milieuvergunningenrecht (ESM) zijn hier te vinden.

2. Validatie van Juridische Informatie- en Kennissystemen

Er zijn twee vormen van validatie van juridische informatiesystemen: juridische en technische. Beide zijn van belang voor een controleerbaar en betrouwbaar gebruik van deze systemen. Juridische validatie heeft betrekking op de bepaling van het gezag van juridische informatiesystemen als rechtsbron en als hulpmiddel bij de rechtsvinding. Technische validatie heeft betrekking op het bepalen van de volledigheid, de betrouwbaarheid en de consistentie van deze systemen. De juridische validatie van rechtsbronnen wordt tot nu toe uitgevoerd aan de hand van de regels van formeel recht die de totstandkoming van regelgeving en van bestuurlijke en rechterlijke beslissingen regelen. Daarnaast leiden de (overigens gebrekkige) openbaarmakingsverplichtingen ten aanzien van rechtsbronnen tot een informele validatie door het juridisch forum. Van technische validatie van rechtsbronnen is nauwelijks sprake. Het toenemende gebruik van steeds complexere juridische informatiesystemen bij het nemen van juridische beslissingen doet de behoefte aan nieuwe juridische validatie-instrumenten in de vorm van regulering van de openbaarheid, de transparantie, de authenticiteit en de technische kenmerken van juridische informatiesystemen groeien. In het verlengde hiervan neemt het belang van technische validatie toe.

Publicaties:
Dr. Mr. C.N.J. de Vey Mestdagh, Validatie van Juridische Informatiesystemen

Mr. dr. J.J. Dijkstra, The influence of an expert system on the user's view: how to fool a lawyer. The New Review of Applied Expert Systems, 1996, 1, p. 123-138.


Overige afgerond onderzoek en projecten

Laatst gewijzigd:01 december 2017 10:06