Pro-sociaal gedrag

Faculteit Gedrags- en MaatschappijWetenschappen
Jaar 2022/23
Vakcode SOMA02
Vaknaam Pro-sociaal gedrag
Niveau(s) master
Voertaal Nederlands
Periode semester I b
ECTS 5
Rooster rooster.rug.nl

Uitgebreide vaknaam Pro-sociaal gedrag
Leerdoelen De leerdoelen van de cursus richten zich niet op kennisreproductie, maar op begrip (inzicht) en verwerking. De cursus heeft de volgende doelstellingen:
- Inzicht in het begrip prosociaal gedrag (PSG) en de (multidisciplinaire) reikwijdte daarvan. Dit houdt in dat je relaties kunt leggen tussen verwante concepten, zoals gehanteerd in de literatuur uit de verschillende disciplines (bijv. altruïsme, coöperatie, helpen). Bovendien moet je van sociale verschijnselen en maatschappelijke problemen kunnen aangeven of en hoe ze gerelateerd zijn aan prosociaal gedrag (of de afwezigheid daarvan) van individuen
- Begrijpen: Inzicht in de verschillende verklaringen en beperkende en bevorderende factoren voor PSG.
- Relateren: Het kunnen aanwijzen en bespreken van verschillen en overeenkomsten tussen de verklaringen, beperkende en bevorderende factoren voor PSG - zowel tussen als binnen disciplines.
- Toepassen: Het kunnen toepassen van verklaringen en bevorderende en beperkende factoren op een sociaal verschijnsel of maatschappelijk probleem.
- Kritisch beoordelen van maatregelen ter bevordering van PSG. En omgekeerd: een onderbouwd advies geven over maatregelen om PSG te bevorderen.
Omschrijving Prosociaal gedrag (PSG) is, breed gedefinieerd, gedrag dat niet ten bate komt aan iemands eigen welzijn maar aan dat van anderen. Het is binnen verschillende disciplines een veel bestudeerd onderwerp: sociologen, economen, psychologen en biologen hebben hun hoofd erover gebogen.

Tussen die disciplines bestaan grote verschillen in de benadering van het onderwerp. In de psychologie begon het onderzoek naar prosociaal gedrag met de vraag waarom mensen elkaar vaak niet helpen in noodsituaties. Economen en biologen hebben zich juist decennia lang beziggehouden met de vraag hoe het überhaupt mogelijk is dat mensen (en dieren) prosociaal gedrag vertonen. Voor sociologen hangt prosociaal gedrag sterk samen met macro-verschijnselen zoals sociale cohesie en sociale welvaart. Alle vormen van menselijke samenlevingen berusten immers op onderlinge samenwerking - dat geldt voor kleinschalige verbanden, zoals families, vriendschappen, buurten, maar het geldt ook op een hoger niveau: een samenleving kan niet functioneren zonder dat haar burgers zich aan de wet houden, belasting betalen, zich vreedzaam gedragen jegens hun medeburgers, hun kinderen leren hoe zij zich dienen te gedragen, etc. In de hedendaagse, sterk geglobaliseerde wereld is er bovendien nog een niveau bijgekomen: om de mondiale uitdagingen van deze tijd op te lossen is mondiale samenwerking vereist. Vanuit het sociologisch perspectief bezien is de aanwezigheid van prosociaal gedrag dus voorwaarde voor een welvarende samenleving (en een welvarende wereld). De afwezigheid van prosociaal gedrag leidt tot allerlei maatschappelijke problemen.

Hoewel de vier disciplines verschillen in de benadering van het onderwerp zijn er veel overeenkomsten in de verklaringen voor prosociaal gedrag die zij bieden en de bevorderende en beperkende factoren die daaruit af te leiden zijn. Het doel van de cursus is dus het vergaren en integreren van kennis en inzicht vanuit die verschillende disciplines. De vraag die steeds centraal staat is hoe het prosociale gedrag (of de afwezigheid daarvan) is te verklaren en hoe het is te bevorderen.

Het eindproduct bestaat uit een essay waarin je deze kennis en inzichten toepast op een maatschappelijk probleem dat het gevolg is van een gebrek aan prosociaal gedrag. De literatuur bestaat uit wetenschappelijke artikelen uit de verschillende disciplines waarin die verschillende verklaringen aan bod komen. In de werkcolleges worden deze teksten door studenten gepresenteerd en bediscussieerd.
Uren per week variabel
Onderwijsvorm werkcollege
Toetsvorm essay
Vaksoort master
Coördinator dr. R.C. Smaniotto
Docent(en) dr. R.C. Smaniotto
Verplichte literatuur
Titel Auteur ISBN Prijs
tijdschriftartikelen en hoofdstukken uit boeken (meestal elektronisch te raadplegen)
Entreevoorwaarden
Opmerkingen
Opgenomen in
Opleiding Jaar Periode Type
Ma Educatie in de Mens- en Maatschappijwetenschappen, track maatschappijleer 1 semester I b verplicht
Ma sociologie  (Ma sociologie (Sociologie van de Netwerksamenleving) ) 1 semester I b verplicht
Ma sociologie  (Ma sociologie (Sociologie van Arbeidsrelaties & Levensloop)) 1 semester I b verplicht
Ma sociologie  (Ma sociologie (Sociologie van Criminaliteit en Veiligheid) ) 1 semester I b verplicht
Ma sociologie  (Ma sociologie (Sociologie van Gezondheid, Welzijn & Zorg)) 1 semester I b verplicht
Ma sociologie  (Ma sociologie (Politiek , maatschappij & Beleid)) 1 semester I b verplicht