Literaire kritiek op Europa sinds 1945

Faculteit Letteren
Jaar 2022/23
Vakcode LDX003M10
Vaknaam Literaire kritiek op Europa sinds 1945
Niveau(s) master
Voertaal Duits
Periode semester II
ECTS 10
Rooster rooster.rug.nl

Uitgebreide vaknaam Taalspecifiek Duits: "Ach Europa!" Literaire kritiek op Europa sinds 1945
Leerdoelen Na succesvolle afronding van het opleidingsonderdeel kunnen studenten
- de historische en culturele context begrijpen van theorieën en literaire teksten van verschillende genres en achtergronden rond Europese onderwerpen (1, 2, 3; 24, 25, 26),
- complexe informatie in de context van de Europese eenheid en haar culturele dimensies interpreteren, erover nadenken en deze verwerken (5, 6, 8, 9),
- complexe onderzoeksvragen over deze contexten beantwoorden, zowel individueel als in teamverband, en hun resultaten presenteren (10, 12; 28).
Omschrijving “Europeesheid is niets anders dan een verzinsel in het leven geroepen door dichters”, merkte Heinrich Mann op in 1927. Deze nogal radicale diagnose vindt zijn oorsprong in de observatie dat – door heel de geschiedenis van de moderne literatuur heen – de culturele, sociale en politieke facetten van Europeesheid regelmatig terugkerende onderwerpen waren in het literaire discours. Waarom gaven en geven literaire auteurs zoveel om “Europa”? En welke perspectieven boden zij na de verwoesting van het continent in 1945? In dit werkcollege volgen we het literaire discours vanaf de pacifistische visies van de naoorlogse periode tot het hedendaagse idee van een “nieuw verhaal” voor de door crises geteisterde EU. Een cruciale vraag is hoe de verschillende auteurs de sociaal-politieke relevantie evalueren van literatuur an sich in het licht van T.W. Adorno’s zowel fundamentele als dialectische kritiek op de esthetiek na Auschwitz.
Tegen deze achtergrond focussen we op verschillende vormen van kritische en zelfkritische esthetische epistemologieën, samengevat onder de term “literaire kritiek”. Hiertoe behoren onder andere de literaire zelfkritiek van naoorlogse intellectuelen (Eugen Kogon, Klaus Mann), de polemieken tegen het “zachte monster Brussel” (Hans Magnus Enzensberger) en radicale postnationale visies op de EU (Robert Menasse).

De focus zal voornamelijk liggen op literaire teksten en essays uit Duitstalige gebieden, aangevuld met enkele vertalingen uit andere talen en een aantal secundaire teksten.
Uren per week 3
Onderwijsvorm tutorial
(3 uur werkcollege)
Toetsvorm essay, presentatie
Vaksoort master
Coördinator Dr. F.J. Lippert
Docent(en) Dr. F.J. Lippert
Verplichte literatuur
Titel Auteur ISBN Prijs
Gehen ging gegangen (Penguin, 2017) Erpenbeck, Jenny 978-3328101185 ca. €  10,00
Talisman (Tübingen: konkursbuch, 7. Aufl., 2011) Tawada, Yoko 978-3887690960 ca. €  10,00
Die gerettete Zunge (Frankfurt a.M.: Fischer, 1979 or later) Canetti, Elias 978-3596220830 ca. €  10,00
Entreevoorwaarden Bachelor behaald en toegang tot het Masterprogramma (zie hiervoor de Onderwijs- en Examenregeling van de opleiding)
Opmerkingen Deze cursus wordt aangeboden als een online tutorial.

80% Aanwezigheidsplicht bij werkcolleges.
Studenten worden geacht actief te participeren in alle werkcolleges en alle opdrachten buiten de colleges tijdig en correct uit te voeren.
Opgenomen in
Opleiding Jaar Periode Type
Ma Educatie in de Taal- en Cultuurwetenschappen, track Duits (2jr na Bachelor) 2 semester II verplicht
Ma Letterkunde (Europese L&C / English L&C / Writing, Editing and Mediating)  (C1. European Literatures and Interculturality: Duits) 1 semester II verplicht