Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Onvoldoende gekwalificeerd personeel leidt tot schending mensenrechten bij mijnbouw

24 januari 2018
Mijnbouwindustrie - locatie onbekend, foto ter illustratie. Bron: 123RF

Grote infrastructuurprojecten, zoals mijnbouw of de aanleg van havens en spoorwegen, worden gekenmerkt door een groot risico op het schenden van mensenrechten. Lidewij van der Ploeg verbleef twee keer vijf maanden in Mozambique en onderzocht van binnenuit hoe twee multinationale mijnbouwondernemingen omgaan met deze risico’s bij gedwongen verhuizingen van lokale bevolkingsgroepen.

De onderzochte bedrijven investeerden voorafgaand aan het project te weinig in medewerkers die verantwoordelijk zijn voor het contact met de lokale gemeenschap, concludeert Van der Ploeg. Door onvoldoende scholing en ervaring van het personeel werden mensenrechten van omwonenden geschonden. De multinationals maakten pas serieus werk van het managen van mensenrechtenrisico’s nadat de grote impact van hun projecten voelbaar was en lokale bewoners aan de bel trokken.

Bewoners helpen om zelfvoorzienend te blijven

Van der Ploeg analyseerde de bedrijfsprocedures op het gebied van compensatie, verhuizing en het herstellen van de levenstandaard van de getroffen bevolking. Zij concludeert dat bedrijven en overheden meer moeten investeren in het ondersteunen van getroffen bevolkingsgroepen die afhankelijk zijn van zelfvoorzienende landbouw en/of visserij. Bewoners moeten bijvoorbeeld beter worden voorbereid om zelfvoorzienende activiteiten aan te passen wanneer toegang tot landbouwgrond en wateren niet langer mogelijk is.

(tekst gaat verder onder de afbeelding)

Lidewij van der Ploeg tijdens haar onderzoek in Mozambique.
Lidewij van der Ploeg tijdens haar onderzoek in Mozambique.

Urgente maatschappelijke kwestie

Van der Ploeg: ‘Het omzetten van landbouwgrond in industrie is een urgente maatschappelijke kwestie. Ik heb onderzocht hoe bedrijven mensenrechten in de praktijk kunnen waarborgen en welke uitdagingen zij daarbij tegenkomen. Uit mijn onderzoek blijkt dat de gevolgen van grondverlies voor getroffenen erg groot zijn, ondanks alle inzet van de betrokken “community relations teams” van de multinationals.’

Veel negatieve gevolgen voor de getroffen bevolking worden veroorzaakt door een gebrek aan kennis en management van mensenrechtenrisico’s voorafgaand aan de bouw van het project, concludeert Van der Ploeg. ‘De implementatie van de zogenoemde procesrechten, het recht op adequate toegang tot informatie en betekenisvolle participatie in de besluitvorming, was inadequaat. Het personeel van de multinational werd geconfronteerd met grote druk vanuit de constructieafdelingen om omwonenden snel te compenseren en verplaatsen.’

Een nieuw dorp voor 2500 getroffenen

Bij een van de onderzochte projecten moesten ongeveer 2500 inwoners worden verplaatst naar een nieuw gebouwd dorp op ongeveer 60 kilometer van de oorspronkelijke locatie. ‘Ondanks dat de multinational de getroffen bewoners in hun nieuwe dorp voorzag van betere huizen, een school en een kliniek, werden in de basis toch hun mensenrechten geschonden’, constateerde Van der Ploeg. ‘De lokale bewoners waren voor hun levensonderhoud namelijk afhankelijk van de rivier die vlak langs hun dorp stroomde. Dat water was cruciaal voor hun landbouw, drinkwater, visserij en andere economische activiteiten.’

Visvangst in Mozambique. Bron: 123RF
Visvangst in Mozambique. Bron: 123RF

Op hun nieuwe plek was geen betrouwbare toegang tot water. Als oplossing voor dat probleem bouwde het bedrijf elektronische waterpompen en bedacht het personeel van de multinational projecten voor lokale bewoners om vee te fokken en verkopen. ‘Deze projecten waren echter niet succesvol en de bewoners ervoeren dus geen herstel van inkomen. Bovendien was een belangrijke informele economische activiteit, het maken van bakstenen, verloren gegaan omdat bewoners het voortaan moesten stellen zonder de modderige oevers van de rivier. Ondanks de financiële compensatie voor het verlies van deze activiteiten, waren de getroffen bewoners onvoldoende voorbereid om op een andere manier in hun inkomen te voorzien.’

Mensenrechten integreren in de bedrijfsvoering

Van der Ploeg presenteert in haar proefschrift twee raamwerken waarmee multinationals mensenrechten beter kunnen integreren in hun bedrijfsvoering. Zij concludeert dat duurzame economische ontwikkeling alleen kan worden gerealiseerd als de sociale- en mensenrechtenrisico’s van infrastructuurprojecten eerder en beter in kaart worden gebracht. Daarnaast is het nodig dat bedrijven meer investeren in onderzoek en gekwalificeerd personeel. Medewerkers moeten vooraf getraind worden in hun “soft skills” om de mensenrechtenprincipes “toegang tot informatie” en “participatie” te kunnen beschermen, stelt Van der Ploeg.

Een echte dialoog

‘Bovendien moeten bedrijven voorafgaand aan de bouw van het project getroffen bewoners kunnen garanderen dat hun levenstandaard wordt hersteld’, zegt Van der Ploeg. ‘Deze garantie betreft niet alleen de bouw van nieuwe huizen en de aanleg van publieke infrastructuur, maar het gaat ook om het realiseren van een echte dialoog met de bewoners, waarbij zij continue worden geïnformeerd en kwetsbare groepen specifieke aandacht krijgen. Dat kan alleen met voldoende en gekwalificeerd personeel.’

Meer informatie

Laatst gewijzigd:25 januari 2018 10:52

Meer nieuws

  • 15 november 2018

    Keuzegids 2019: RUG-opleidingen constant in de Nederlandse top

    Tien bacheloropleidingen aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) krijgen dit jaar van de Keuzegids Universiteiten het kwaliteitszegel Topopleiding, waarmee ze tot de top van het Nederlandse wetenschappelijke onderwijs behoren. In de categorie ‘Brede...

  • 12 november 2018

    Symposium 'Gaswinning, aardbevingen en wat nu?' op 15 november a.s.

    Het Groninger Universiteitsfonds (GUF) bestaat dit jaar 125 jaar. Tijdens een speciaal symposium met de titel ‘Gaswinning, aardbevingen en wat nu?’ op donderdag 15 november 2018, wordt daarom de 'Ubbo Emmiuspenning voor bijzondere maatschappelijke verdiensten'...

  • 09 november 2018

    De economische geografie van geluk

    Is geografie van belang als het gaat om geluk? In hoeverre beïnvloedt waar we leven hoe we ons voelen en waarom? Hoogleraar economische geografie Dimitris Ballas stelt dat deze vragen nog niet de aandacht hebben gekregen die ze verdienen in de groeiende...