Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Prof.dr. René Veenstra: ‘Film Spijt! verplicht kijkvoer voor iedere leraar’

26 juni 2013

De film Spijt! is verplicht kijkvoer voor iedere leraar, vindt René Veenstra, hoogleraar sociologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Spijt! gaat over Jochem, die elke dag opnieuw het doelwit is van pestkoppen in zijn klas. ‘De film geeft een realistisch beeld van het groepsproces bij pesten en kan uitstekend worden gebruikt als lesmateriaal in de klas,’ stelt Veenstra.

René Veenstra
René Veenstra

De film, maar ook het gelijknamige boek van Carry Slee, zijn zo opgezet dat de centrale boodschap al snel duidelijk wordt. Veenstra: ‘De oplossing voor het pesten moet vanuit de groep komen. Want hoewel we niet allemaal verantwoordelijk zijn voor het feit dat er wordt gepest, zijn we er wel allemaal verantwoordelijk voor dat het stopt. Het is een boodschap die past bij het anti-pestprogramma dat ik zelf leidt: KiVa.’

De hele groep faalt

De boodschap zit ook nadrukkelijk in de film’, zegt Veenstra. ‘Je ziet het pesten uit de hand lopen. Het gaat zelfs zover dat de gepeste Jochem zelfmoord pleegt. Het is dan volkomen duidelijk dat andere leerlingen als groep gefaald heeft’, zegt Veenstra. ‘Allemaal zagen ze dat Sanne en haar twee kompanen dingen deden die niet oké waren. Toch moedigden ze aan, lachten mee of keken ze de andere kant op. Meestal had niemand het lef om er tegen op te treden. Iets waar ze achteraf allemaal spijt van hebben. En dat is precies wat die film interessant maakt’, aldus Veenstra. ‘Zeker om hem te bekijken met de hele klas.’

Volop gespreksstof

Het klassikaal bekijken van Spijt! biedt volop gespreksstof. Veenstra: ‘In de bioscoop merkte ik dat jongeren na afloop meteen over de film gingen praten. In eerste instantie over dat de film zo zielig was, maar vervolgens ging het gesprek over hun eigen klas. Ze legden direct de koppeling met de situatie op hun school.’ Zo biedt de film een perfecte aanleiding om het onderwerp in de klas te behandelen.

Cultuurverandering

‘Een belangrijke doelstelling van het anti-pestprogramma KiVa is het realiseren van een cultuurverandering op de betreffende school. Leraren moeten weten hoe ze pestgedrag kunnen herkennen en hoe ze dat vervolgens kunnen aanpakken. In de film worden veel signalen door hen niet opgemerkt. Ook omdat pestgedrag doorgaans niet plaatsvindt onder de ogen van de leraar. Daarbij blijkt uit onderzoek dat sommige leraren – bewust of onbewust – meedoen, net zoals de leraar in Spijt!, die niet in de gaten heeft dat zijn ‘grapjes’ beslist niet als zodanig overkomen.’

Signalen van pesten herkennen

Het is belangrijk om signalen van pestgedrag vroegtijdig te herkennen, stelt Veenstra. ‘Jochem wordt aan het begin van de film als het laatste gekozen bij gym. Dat is meteen al een signaal dat hij buiten de groep ligt. Die manier van kiezen is hopelijk verleden tijd, maar er zijn in de dagelijkse praktijk genoeg andere momenten waarop je kunt zien dat sommige kinderen geen aansluiting hebben: bij het plaatsnemen in de klas, tijdens pauzes of bij het vormen van groepjes bij een opdracht. Dat zijn heel belangrijke signalen. En vergeet de signalen van ouders niet. Als zij aangeven dat hun kind geen zin heeft om naar school te gaan of dat hun kind zich niet fijn voelt in de groep, dan is dat een belangrijke reden om die leerling extra in de gaten te houden.’

Voor elkaar opkomen

Ook bij de leerlingen moet een cultuurverandering plaats vinden, zegt Veenstra. ‘De norm in de groep moet omgedraaid worden. Leerlingen moeten voor elkaar op komen, in plaats van op elkaar afgeven. Met KiVa proberen we die omslag te maken door de leraar tien lessen te laten geven over respect, groepsgedrag en communiceren, maar ook over pesten en wat je daartegen kunt doen. Die lessen zijn ook bedoeld om elkaar binnen de groep beter te leren kennen.’

‘Als de klasgenoten in de film elkaar beter hadden gekend, had het einde niet zo dramatisch hoeven te zijn’, meent Veenstra. ‘De hoofdpersoon uit Spijt! is eigenlijk een hartstikke leuk kind om mee om te gaan. Dat geldt voor heel veel kinderen die gepest worden. Juist daarom kun je die kinderen al enorm helpen door als leraar te weten hoe de groepsprocessen in jouw klas verlopen.’

Curriculum Vitae

René Veenstra (1969, Groningen) is hoogleraar sociologie aan de Rijksuniversiteit Groningen en redacteur van de Journal of Research on Adolescence. Hij studeerde onderwijskunde en algemene pedagogiek aan de RUG en promoveerde op een onderzoek naar verschillen in prestaties en vorderingen tussen leerlingen in het voortgezet onderwijs. Veenstra doet onderzoek naar de ontwikkeling van prosociaal en antisociaal gedrag, de ontwikkeling van adolescenten, vriendschapsrelaties, netwerken van jongeren en pesten. Zijn onderzoek naar de werking van het Finse anti-pestprogramma KiVa kan rekenen op veel publieke belangstelling. Op twitter is hij te volgen via @ProfVeenstra.

Laatst gewijzigd:23 mei 2018 12:42

Meer nieuws

  • 16 oktober 2018

    Digital Society Conferentie Nederlandse universiteiten

    De digitale informatietechnologie dringt steeds dieper door in onze samenleving. Daarom organiseren de veertien Nederlandse universiteiten, verenigd in de VSNU, op dinsdag 27 november de internationale Digital Society Conference in de Rijtuigenloods...

  • 09 oktober 2018

    Wat de wereld écht moet weten over leiderschap

    ‘Weet jij hoe vaak organisaties een verkeerde leider selecteren?’, vraagt Janka Stoker. ‘Volgens recent onderzoek van Gallup gebeurt dat in maar liefst 82% van de gevallen! Deze leiders werden vaak gekozen omdat ze toevallig uitblonken in hun vorige,...

  • 02 oktober 2018

    Young Academy Groningen verwelkomt acht nieuwe leden

    De Young Academy Groningen (YAG) heeft acht nieuwe leden benoemd uit verschillende vakgebieden van deRijksuniversiteit Groningen.Dr. Laura Bringmann, dr. Jan Willem Bolderdijk, dr. Nanna Hilton, dr. Tina Kretschmer, dr.Jocelien Olivier, dr. Saskia Peels,...