Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Prof.dr. Greetje Timmerman: ‘Onderzoek groepsdynamiek kan jeugdzorg snel verbeteren’

06 maart 2013

Na de presentatie van het rapport over misbruik in de jeugdzorg afgelopen najaar is het stil gebleven. ‘Oorverdovend stil’ zelfs, oordeelde Rieke Samson, voorzitter van de commissie. ‘Dat klopt deels’, stelt Greetje Timmerman, hoogleraar jeugdsociologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, ‘maar het is mogelijk om op basis van gedegen onderzoek op korte termijn de jeugdzorg te verbeteren.’

Greetje Timmerman
Greetje Timmerman

‘De wil daartoe is er. In de HBO-raad is al gesproken over het aanpassen van de opleiding van hulpverleners. Ook het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wil graag verbeterprogramma’s opzetten. Een belangrijke oorzaak van misbruik in de jeugdzorg is de groepsdynamiek: ruim de helft van het misbruik was te wijten aan seksueel grensoverschrijdend gedrag van kinderen en jongeren onderling. Groepsleiders hebben vaak te weinig kennis om te zien wanneer gewoon pubergedrag overgaat in dwingend, ongewenst gedrag.’

Jongens en meiden apart?

‘Over groepsdynamiek is nog weinig bekend, maar onderzoek hiernaar kan op korte termijn interessante kennis en inzichten opleveren. Die kennis en inzichten zijn te verwerken in onderwijsmodules voor de opleiding en bijscholing van groepsleiders. Daarnaast is het ook aan te bevelen om te onderzoeken hoe de processen binnen een groep zijn te beïnvloeden. Een voor de hand liggend experiment is het opstarten van naar sekse gescheiden groepen. Krijg je een veiliger omgeving wanneer je jongens en meiden apart houdt? Uit het Samson-onderzoek kwamen verschillende meningen naar voren. Sommige hulpverleners vinden het beter om meisjes apart te zetten omdat een deel van meisjes dat zelf aangeeft fijner te vinden. Dat doen ze vooral wanneer ze bijvoorbeeld een geschiedenis in de (gedwongen) prostitutie hebben. Andere hulpverleners vinden het juist beter om ze samen in de groep te laten.’

Eenvoudig te realiseren

‘Een andere optie is de groepen meer op leeftijd in te delen. Meiden van 13, 14 jaar bij jongens van 17, 18 in de groep plaatsen is misschien vragen om onveilige situaties. Onderzoek naar dit soort opties is op korte termijn uit te voeren. En met de conclusies kun je direct aan de slag, want een andere groepsindeling is eenvoudig te realiseren binnen de bestaande structuren. Een flink aantal aanbevelingen uit het rapport van de commissie Samson gaat over veranderingen in de cultuur in de jeugdzorg, die juist alleen op lange termijn kunnen plaatsvinden. Aanpassingen in groepsdynamiek, maar ook extra (na)scholing van groepsleiders zullen op korte termijn al effect hebben. Daarnaast zullen ze ook meehelpen de cultuur in de jeugdzorg op termijn te veranderen.’

Veilige omgeving

‘Wel staat de jeugdzorg momenteel - opnieuw - voor een ingrijpende verandering van de structuur. Het probleem is dat deze verandering als zo vaak gericht is op de organisatorische en de bestuurskundige kant van de zorg. Waar het echt om draait, het bieden van een veilige pedagogische omgeving voor kwetsbare kinderen, dreigt daardoor op de achtergrond te raken.

Al jaren geleden constateerde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid dat het binnen de jeugdzorg feitelijk ontbrak aan een pedagogische visie. Het zou goed zijn wanneer de huidige structuurverandering van de jeugdzorg wordt gebruikt om dit op te pakken. Wat is goed voor de ontwikkeling van de jongeren die aan de jeugdzorg zijn toevertrouwd? Wat zijn de criteria van een goede pedagogische en veilige omgeving voor deze kinderen?’

Jeugdzorg moet nu echt veiliger

In reactie op het rapport van de commissie Samson is er al veel gebeurd: er is slachtofferhulp gekomen voor misbruikte cliënten, er is een meldpunt ingesteld, enzovoorts. Maar nu is het moment gekomen om de jeugdzorg ook echt veiliger te maken. Het initiatief voor nieuw onderzoek gericht op het vergroten van de veiligheid moet komen van het ministerie. Uit de signalen die ik krijg, blijkt dat men daar graag mee aan de slag wil, maar dat de besluitvorming nog wat meer tijd vergt. Daardoor ontstaat het beeld dat er niets gebeurt met de aanbevelingen van de commissie Samson. Ook van de nieuwe commissie onder leiding van André Rouvoet, die de aanbevelingen moet uitvoeren, horen we nog niets. Het zou goed zijn wanneer zowel het ministerie als de commissie Rouvoet duidelijk laten weten waar ze nu - achter de schermen - mee bezig zijn om zo de ‘oorverdovende stilte’ te doorbreken.’

Curriculum Vitae

Prof.dr. Greetje Timmerman is hoogleraar jeugdsociologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zij voerde een deel van het onderzoek voor het rapport van de commissie Samson uit. Zie ook de medewerkerspagina van Timmerman voor meer informatie over haar onderzoek voor de commissie-Samson of lees het persbericht van 8 oktober 2012 over de presentatie van het rapport-Samson: ‘Ingrijpende verandering nodig in jeugdzorg’.

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:10

Meer nieuws

  • 15 november 2018

    Keuzegids 2019: RUG-opleidingen constant in de Nederlandse top

    Tien bacheloropleidingen aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) krijgen dit jaar van de Keuzegids Universiteiten het kwaliteitszegel Topopleiding, waarmee ze tot de top van het Nederlandse wetenschappelijke onderwijs behoren. In de categorie ‘Brede...

  • 12 november 2018

    Symposium 'Gaswinning, aardbevingen en wat nu?' op 15 november a.s.

    Het Groninger Universiteitsfonds (GUF) bestaat dit jaar 125 jaar. Tijdens een speciaal symposium met de titel ‘Gaswinning, aardbevingen en wat nu?’ op donderdag 15 november 2018, wordt daarom de 'Ubbo Emmiuspenning voor bijzondere maatschappelijke verdiensten'...

  • 06 november 2018

    Groningen blijft in trek bij Nederlandse en internationale studenten

    De Rijksuniversiteit Groningen telt per 1 november 2018 31.115 studenten met een ‘actieve eerste inschrijving’ voor een bachelor of masteropleiding. Dit is een stijging van 4,6% ten opzichte van 2017.Het totale aantal studenten dat ingeschreven is aan...