Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Prof.dr. Bert Otten: ‘Wetenschap en sport hebben elkaar nodig’

14 november 2012

Bewegingswetenschapper Bert Otten van de Rijksuniversiteit Groningen maakte een prachtige analyse van de gouden Olympische oefening van Epke Zonderland. ‘Een analyse die laat zien hoe sport en wetenschap elkaar verder kunnen helpen’, stelt Otten, die dankzij zijn onderzoek het wonderbaarlijke aan Zonderlands prestatie kon verklaren. De wetenschapper leerde daarbij meer van Zonderland dan omgekeerd. ‘Het is niet zo dat wij wetenschappers het allemaal al weten en dat de sporter ons advies moet volgen. Integendeel, wij kunnen supertalenten niks leren, zij doen het bijna vanzelf goed. Wetenschappers sukkelen daar wat achter aan, in hun poging alles te verklaren.’

Toen Zonderland goud won op de Olympische Spelen in Londen, deed hij dingen met zijn lichaam die niet voor mogelijk werden gehouden. Otten kan zich er nóg over verbazen. ‘Als wetenschapper krijg je door hoe goed hij in staat is zijn eigen zak met botten op de juiste manier aan te sturen. De grenzen van wat er allemaal mogelijk is, liggen veel verder dan ik dacht. Epke gooit met zijn unieke oefening iets op het bordje van de wetenschapper, als het ware onder het mom van “Verklaar dat maar eens”. Met dat verklaren ben ik een stukje verder gekomen, al was ik nog beperkt in mijn meetmogelijkheden. Als ik beter zou kunnen meten, dan zou ik die verbazende krachten en timing nog beter kunnen verklaren.’

Tweerichtingsverkeer

Het is Otten er niet alleen om te doen een topsporter met behulp van wetenschappelijke analyses aan een iets betere tijd of prestatie te helpen. Hij benadrukt dat tussen wetenschap en sport tweerichtingsverkeer bestaat. ‘Het is een win-win situatie. De wetenschap wil verder komen en tegelijkertijd hebben topsporters er belang bij om met ons samen te werken. Supertalenten doen het grotendeel op gevoel, ervaring en talent, en hebben in eerste instantie niet zo heel veel aan wetenschappelijk onderzoek. Maar een goede observatie kan zeker een beetje helpen.’ Als voorbeeld geeft Otten de oefening van Zonderland. ‘Je kunt eraan zien hoe belangrijk energie is. Zijn bijna-misser in het derde vluchtelement, in Londen, kwam door een gebrek aan energie in de vluchtfase. Dat kwam alleen maar goed dankzij die fantastische reflex in zijn duim om de fout te corrigeren.’

Reflexen

Ttijdens een wedstrijd moet een topsporter vooral niet denken aan wat hij heeft geleerd, waarschuwt Otten. ‘Dat is een groot gevaar. Als je nadenkt doorbreek je de flow van het lichaam. De reflexen komen niet uit de frontale kwabben, waar het bewustzijn zit, maar uit de premotorcortex en de primaire motorcortex. Wat je leert tijdens trainingen, moet daar als het ware indalen, en daar is tijd voor nodig. Zo heb ik de slag van schaatsster Ireen Wüst geanalyseerd met behulp van een volledig pak met sensoren. Op die manier liet ik een klein defect zien aan de afzet van haar linkervoet, tijdens de bocht. Dat defect is onderkend door haar coach Gerard Kemkers. Zo hielp de analyse haar wel degelijk verder.’

Verklaring essentieel

Essentieel in Ottens onderzoek is dat hij, als een van de weinigen ter wereld, niet alleen laat zien wat er gebeurt, maar er ook een verklaring voor geeft. ‘Er zijn heel veel spannende animaties die laten zien wat er gebeurt bij een karatetrap van een gevechtssporter. Maar wij konden met modellen en metingen aan de Nederlandse vechtsportster Marloes Coenen laten zien, waaróm zij zo hard kan slaan. Ze was er zelf stomverbaasd over.’

Onttoverend

Wat sommige sporters kunnen, lijkt op toverij en dat is voor veel toeschouwers ook de schoonheid van de sport. Otten denkt dat zijn analyses alleen maar bijdragen aan die schoonheid. ‘Ik heb de ouders van Epke mijn beelden en mijn verklaring laten zien en zij waren erg onder de indruk. Zij zeiden: “Wij hebben het nog nooit zo gezien bij Epke”. Ik kan prestaties mooier maken door te analyseren. Het is een misverstand dat je wonderen niet moet analyseren. Het aanrakingsvlak met het onbekende wordt alleen maar groter doordat je meer weet. Je blijft je verbazen.’

Curriculum Vitae

Bert Otten (Den Haag, 1954) studeerde biologie en promoveerde in 1982 aan de Rijksuniversiteit Leiden. In dat jaar trad hij in dienst bij de Vrije Universiteit Amsterdam, waar hij onderzoek verrichtte aan de functionele morfologie van de menselijke rug. Sinds 1984 is Otten verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. Tot 2001 werkte hij bij de disciplinegroep Medische Fysiologie. Daarna werd hij universitair hoofddocent bij het instituut voor bewegingswetenschappen van de RUG. Sinds 2005 is hij bijzonder hoogleraar Neuromechanica en Prothesiologie.

Meer informatie

Zie ook:

Laatst gewijzigd:28 november 2017 16:51
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws

  • 13 december 2017

    Faculty of Economics and Business achieves 3-year EQUIS re-accreditation

    The European accreditation institution EFMD has just announced that the Faculty of Economics and Business (FEB) of the University of Groningen has been awarded the prestigious EQUIS accreditation for an additional 3 years. This re-accreditation was...

  • 06 december 2017

    Zenuwstimulatie in arm zorgt voor beter aanleren complexe bewegingen

    De juiste stimulering met elektronische prikkels van de zenuwen in de arm zorgt er voor dat mensen een complexe bewegingstaak beter kunnen aanleren. Hun hersenen blijken  tijdens het leren van de beweging bovendien actiever te zijn, waardoor mensen...

  • 05 december 2017

    Wim Veling benoemd tot adjunct-hoogleraar Psychiatrie

    Per 1 december 2017 is dr. Wim Veling benoemd tot adjunct-hoogleraar Psychiatrie bij de faculteit Medische Wetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen. Zijn leeropdracht betreft Psychose in de Sociale Context. Hij werkt als psychiater en hoofd...