Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Laura Spierdijk en Matthijs Bierman: ‘Het is tijd voor bankieren met gezond verstand’

17 oktober 2012

De financiële en economische crisis vragen om structurele hervormingen. Om te beginnen in de financiële sector. Om uit de crisis te komen is dringend behoefte aan meer diversiteit in het bankenlandschap, gebaseerd op instellingen die bankieren met gezond verstand. Dat stellen Matthijs Bierman, directeur van Triodos Bank en alumnus van het jaar van de Rijksuniversiteit Groningen, en RUG-hoogleraar econometrie Laura Spierdijk.

‘We kunnen veel leren van islamitische banken, kleine coöperatieve banken en zogenaamde duurzame banken. Deze banken stellen het belang van de klant voorop en hebben niet tot doel om de aandeelhouderswaarde te maximaliseren. Uit recent onderzoek blijkt dat dat type banken beter uit de crisis is gekomen dan de ‘normale’ systeembanken. Dat geeft te denken. Nu is het leeuwendeel van de banken vrijwel identiek, waardoor één schok direct alle banken raakt. Het zou beter zijn als het bankenlandschap meer diversiteit zou vertonen. Vergelijk het met de biodiversiteit in de natuur. Als een bepaalde diersoort het zwaar heeft, kan een andere soort juist groeien, waarna de balans zich vanzelf herstelt. Die ecologische veerkracht hebben we ook nodig in de financiële wereld.’

Lessen trekken

‘Het is geen toeval dat bijvoorbeeld islamitische banken de crisis relatief goed doorstonden. Zij voeren als hoofdprincipe dat een bank de samenleving moet dienen door krediet te verstrekken aan consumenten en bedrijven. Door hun keus voor consumentenbankieren hebben zij niet belegd in de financiële producten waarmee gewone banken inmiddels miljardenverliezen hebben geleden. Een ander belangrijk kenmerk van islamitische banken is dat zij werken op basis van risicodeling in plaats van risico-overdracht. Een islamitische bank ontvangt geen rente, maar deelt in het ondernemersrisico van het bedrijf dat zij geld leent - bij winst én verlies van die onderneming. In het verlengde daarvan zou een terugkeer van de vroegere middenstandsbank een zegen zijn: een bank die het puur als zijn taak ziet om de middenstand te ondersteunen.’

Gezond verstand

‘Het is tijd voor bankieren met gezond verstand. De impliciete staatsgarantie voor de grote systeembanken die ‘too big to fail’ worden genoemd, is fnuikend. Die garantie geeft banken het gevoel: we kunnen risico nemen, want als het misgaat worden we toch gered. Wat ons betreft zouden alleen instellingen die de maatschappij dienen, straks nog de naam ‘bank’ mogen voeren. Die titel moeten we reserveren voor instellingen die ruime kapitaalbuffers aanhouden en die zich alleen richten op consumenten en gewone bedrijven. Banken die vallen onder het Nederlandse depositogarantiestelsel zullen zich moeten beperken tot het steunen van de reële in plaats van de financiële economie. Tegelijkertijd moeten partijen die investeren in een Gezond Verstand Bank accepteren dat zo’n instelling minder risico neemt en dus ook onmogelijk ‘double digits’ winst kan maken.’

Consument aan zet

‘Een oplossing van de schuldencrisis en de (nog diepere) ecologische crisis vraagt ook om ander gedrag van individuele consumenten. Nu gebruiken we geld dat we niet hebben, om spullen te kopen die we niet nodig hebben en waar we niet gelukkig van worden. Ondertussen putten we de natuurlijke bronnen van de aarde uit. Het is tijd om te investeren in dingen die echt van waarde zijn, in verbindingen met de mensen en natuur om ons heen. De huidige maatschappij is totaal geanonimiseerd, we hebben geen idee hoe ons leven is verbonden met dat van andere mensen en hoe ons handelen het leven van anderen beïnvloedt. We moeten laten zien dat elke handeling invloed heeft. Iedereen beïnvloedt via zijn portemonnee tien keer per dag de wereld om ons heen. De individuele consument wordt steeds machtiger. We moeten niet wachten op de oplossing van Europa, het IMF of de VN. We kunnen zelf de oplossing realiseren via al die kleine stapjes van individuele burgers.’

Curriculum Vitae

Laura Spierdijk (1976) studeerde econometrie en wiskunde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Ze promoveerde in 2003 in Tilburg op een proefschrift over grote aandelentransacties op de New York Stock Exchange. Na haar promotie werkte ze bij de toenmalige Pensioen- en Verzekeringskamer (nu De Nederlandsche Bank) en de Universiteit Twente. In 2006 kwam ze als Rosalind Franklin Fellow naar de afdeling Econometrie van de Rijksuniversiteit Groningen. Sinds 2010 is zij adjunct-hoogleraar The Econometrics of Pensions, Insurance and Finance. Spierdijk is gespecialiseerd in kwantitatief risicomanagement voor banken, pensioenfondsen en verzekeraars.

Matthijs Bierman (1964) is in 1991 aan de RUG afgestudeerd in zowel bedrijfskunde als in Nederlands recht. Na onder meer enkele jaren ontwikkelingswerk in Botswana trad hij in 1996 in dienst van Triodos Bank. Sinds 2003 is hij directeur van Triodos Bank Nederland, e en waardengedreven bank met meer dan 400.000 klanten in binnen- en buitenland. Met zijn keuze voor deze ideële bank maakte hij zijn ambitie waar leiding te geven in een maatschappelijk geëngageerde organisatie. In 2012 werd hij verkozen tot alumnus van het jaar van de Rijksuniversiteit Groningen.

Dit opiniestuk is een resultaat van de eerste U-meet in Groningen, met als thema "Weg uit de crisis". U-meets zijn een initiatief van de Nederlandse universiteite, waar wetenschap, politiek en maatschappelijke organisaties elkaar ontmoeten om gezamenlijk te zoeken naar nieuwe oplossingen voor maatschappelijke problemen.

Zie ook:

Video: Tweegesprek Matthijs Bierman en Boudewijn de Bruin

Rede Matthijs Bierman, directeur Triodos Bank, Alumnus van het Jaar

Laatst gewijzigd:28 november 2017 16:54
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws

  • 21 juni 2018

    Grenzeloos lallen met Martijn Wieling op Lowlands Science

    Het is bekend dat alcoholgebruik spraak negatief beïnvloedt, maar hoe zit dat bij het spreken van een vreemde taal? Onderzoek suggereert dat het effect hier juist positief lijkt te zijn. Onduidelijk is echter wat er in de mond gebeurt. Dr. Martijn Wieling...

  • 14 juni 2018

    Bringing Physical Internet to life

    Van maandag 18 tot vrijdag 22 juni vindt het vijfde internationale Physical Internet congres (#IPIC2018) plaats in Groningen. De Rijksuniversiteit Groningen organiseert dit congres samen met de logistieke sector. Meer dan 250 wetenschappers en vertegenwoordigers...

  • 11 juni 2018

    Een nieuw tijdperk voor organisationele relaties | Oratie David Langley | Dinsdag 19 juni

    Nieuwe, veelbelovende internet-afhankelijke technologieën zoals digital fabrication, internet of things, blockchain en distributed artificial Intelligence worden steeds populairder. Prof. David Langley geeft in zijn oratie een toelichting op zijn ideeën...