Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Prof.dr. Marian Verkerk: ‘Eigen bijdrage zorg omhoog? Denk toch eens verder!’

12 september 2012

De bevolking vergrijst en de zorgkosten rijzen de pan uit. Hoe kunnen we de zorg in de toekomst betaalbaar houden? We moeten ons veel vaker afvragen of we wel behandeld willen worden, stelt Marian Verkerk, hoogleraar Zorgethiek aan de Rijksuniversiteit Groningen en het UMCG. ‘Is het zorg als een fragiele oudere op zijn tachtigste nog een chemokuur ondergaat, om zijn leven een paar maanden te verlengen?’

‘Wel een verhoging van de eigen bijdrage. Geen verhoging van de eigen bijdrage. Wel snoeien op de ouderenzorg. Niet snoeien op de ouderenzorg. Onze politici buitelen over elkaar heen met oplossingen voor de oplopende kosten in de zorg. Ze slaan stoere taal uit, maar komen niet verder dan gehakketak. Laat ik me voorzichtig uitdrukken. Laat ik zeggen dat ik er weinig inspiratie uit kan putten. En dat ik déjà vu-gevoelens krijg bij de debatten over de zorg. De oplossingen waar onze politici mee komen, doen allemaal al zó lang de ronde!’

Aanzet van Ab Klink

‘Natuurlijk moeten we ons afvragen hoe we beschikbare middelen in de zorg zo rechtvaardig mogelijk kunnen verdelen. Uiteindelijk is dat waar de politieke debatten over gaan. Maar die discussie wordt veel te beperkt gevoerd. Voormalig minister Ab Klink deed in zijn recente rapport een interessante aanzet om de discussie te verbreden. We moeten het niet alleen hebben over wat de meest kostenefficiënte zorg is, stelde hij, maar ook over wat nog evident zinvolle zorg is. Moeten we bij vermoedens van hartklachten álle testbatterijen uit de kast rukken? Wat is daarvan de toegevoegde waarde? Door zulke vragen te stellen, valt veel verspilling in de zorg te voorkomen.’

Is ziek wel echt ziek?

‘Maar ook dat is nog een te beperkt perspectief. We moeten écht verder denken. Veel meer dan hoe moeten we een ziekte moeten behandelen, moeten we ons afvragen of we die ziekte wel moeten behandelen. Sterker nog: we moeten ons afvragen of we wel met een ziekte te maken hebben. En of zorg wel echt zorg is. Want bijna ongemerkt veranderen onze ideeën daarover. Wat we nu ‘ziekte’ noemen, is soms een antwoord op nieuwe medisch-wetenschappelijke ontwikkelingen. Iemand die vroeger ‘somber’ werd genoemd, heet tegenwoordig ‘depressief’ en krijgt medicijnen voorgeschreven. Een kind dat vroeger ‘druk’ heette, heeft tegenwoordig ADHD – en slikt medicijnen. En de medicalisering schrijdt maar voort. Je hoeft alleen nog maar een risico op een ziekte te lopen, of je wordt al als patiënt beschouwd.’

Is zorg wel goede zorg?

‘Door medisch-wetenschappelijke vindingen ontwikkelt de zorg zich in sneltreinvaart. Natuurlijk hebben we daar veel aan te danken. Maar als we niet oppassen, sleurt die voortdenderende trein ons zomaar mee. We zouden ons veel meer moeten afvragen wat goede zorg nou eigenlijk is. Is het zorg wanneer we levensverlenging als belangrijkste doel zien bij de behandeling van fragiele ouderen met kanker? Is het zorg wanneer we de eenzaamheid van ouderen beantwoorden met een pil? Betekent zwanger zijn dat je negen maanden lang medische risico’s beheerst? Gezondheidszorg is niet het enige antwoord op de vraag hoe goed te leven.’

Eigen verantwoordelijkheid

‘Wie het over de toekomst van de zorg wil hebben, komt zo uit bij zingevingsvragen. Is het leven een poging zoveel mogelijk medische risico’s uit de weg te gaan, bijvoorbeeld? Halen we ons geluk eruit zo gezond mogelijk te leven? Dat zijn geen vragen die zich gemakkelijk in een politiek debat laten beantwoorden, maar dat wil niet zeggen dat we ze daarom maar moeten negeren. We hebben allemaal de verantwoordelijkheid daarover na te denken. We moeten ons niet alleen afvragen op welke zorg we recht hebben, maar ook hoe we ons eigen leven willen vormgeven. En wat goed leven nou eigenlijk betekent.’

Cultuuromslag

Een dergelijke cultuuromslag zien we wel optreden, bijvoorbeeld in de terminale zorg, de zorg voor stervenden. Nog niet zo heel lang geleden ging dat debat eigenlijk alleen over de beste manier om pijn te bestrijden. We medicaliseerden de dood. Inmiddels is er ook aandacht voor de vraag hoe de patiënt het sterven ziet. We vragen ons nu ook af: moeten we tot onze laatste snik de regie proberen te houden of gebruik we de tijd om afscheid te nemen? Beetje bij beetje krijgen we in de gaten dat we misschien niet alles onder controle hebben.’

Curriculum vitae

Marian Verkerk studeerde wijsbegeerte in Utrecht en promoveerde in 1985 op het proefschrift: 'Ethiek en Welzijnbeleid'. Sinds 2001 is zij hoogleraar Zorgethiek aan de Rijksuniversiteit Groningen en het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Verkerk is onder meer lid van de Gezondheidsraad. Op dit moment leidt zij een internationaal onderzoek naar ethiek in de zorg. Meer informatie over het onderzoeksproject is te vinden op http://www.family-ethics.com.

Laatst gewijzigd:23 juli 2018 15:07
printView this page in: English

Meer nieuws