Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Prof.dr. Gert de Roo: ‘Politiek weet zich geen raad met ruimtelijke ontwikkeling’

03 september 2012

De politieke aandacht voor ruimtelijke ontwikkeling neemt rap af. Keuzes die het komende kabinet moet nemen, hebben echter grote gevolgen voor de leefomgeving van toekomstige generaties. Denk aan energie, woningmarkt, wateroverlast, krimp en nog veel meer zaken. ‘De Nederlandse politiek ‘quote’ gemakkelijk een probleem, maar loopt weg voor de ruimtelijke consequenties,’ vindt Gert de Roo, hoogleraar planologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Wat Nederland nodig heeft, is een duidelijke visie op ruimtelijke ontwikkeling en de kansen die ruimtelijke ontwikkeling biedt.’

De Roo: ‘Veel politici verbinden quotes aan gevoelens die nu leven in de samenleving, terwijl besturen over de toekomst gaat. Dat is een fundamenteel verschil, dat zeker speelt bij ruimtelijke ontwikkeling. Een weg leg je in principe aan voor vele generaties. Beslissingen hierover moet je maken met een duidelijk perspectief op de toekomst. Niet alleen omdat “meer asfalt” goed klinkt tijdens een campagneperiode.’

Wrang

‘In de politiek draait het om quotes, en ik snap dat’, zegt De Roo. ‘De ellende is dat ook het beleid voor ruimtelijke ontwikkeling het moet doen met quotes. En daar heb ik moeite mee. Nuance en verbindingen leggen zijn niet meer aan de orde. Het rijksbeleid voor ruimtelijke ontwikkeling is bijna tot nul gesaneerd. Alleen het verkeer op ’s lands rijkswegen lijkt er nog toe te doen. Het belangrijkste wapenfeit van het vorige kabinet op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling is de verhoging van de maximumsnelheid naar 130 kilometer per uur. Dat is toch een beetje wrang.’

Reflectie

Dat eerder genomen beslissingen als gevolg van een nieuwe politieke realiteit straks opnieuw ter discussie worden gesteld, ligt voor de hand. Het is wenselijk dat daarbij verschil is tussen de politieke arena en het beleid, vindt De Roo. ‘In de beleidsarena moet ruimte zijn voor nuance. Een moment van reflectie, waarom we bepaalde dingen eigenlijk deden en waarom we dat nu anders zien. We moeten verder kijken dan de neus lang is: nadenken over consequenties voor toekomstige generaties. Duurzaam handelen heet dat. Maar ook dat komt eigenlijk helemaal niet meer aan de orde.’

Ecologische Hoofdstructuur

Als voorbeeld noemt De Roo de Ecologische Hoofdstructuur. ‘De politiek lijkt uit het oog te zijn verloren waar het bij de EHS om draaide: de ‘versnippering’ van de natuur een halt toe roepen, aansluiting zoeken bij Europese ecologische structuren, en zo meer. Het enige waarover nog wordt gediscussieerd, is of de ontwikkeling van de EHS een nationale of regionale verantwoordelijkheid is. En er wordt geroepen hoeveel het allemaal kost. Maar de vraag waarom we die EHS in de eerste plaats wilden, komt niet ter sprake. Net zo min als het vraagstuk hoe we de ontwikkeling en het onderhoud van ons landschap wél betaalbaar kunnen houden.’

Verbindende factor

Slechts een aantal afgeleide thema’s staan op dit moment centraal in de politieke discussies. Bijvoorbeeld de manier waarop woningcoöperaties opereren in de woningmarkt en het verduurzamen van steden. ‘Maar de verduurzaming staat synoniem voor energie en zonnecellen. En de corporaties worden vooral in verband gebracht met fraude en bestuurders die graaien in collectief geld. Daarmee raken deze thema’s ook te weinig de kern van de zaak’, stelt De Roo.

‘Slechts weinigen zien in dat de ruimte letterlijk en figuurlijk de basis is waarop we staan. De ruimte is een verbindende factor voor economische en gebiedsontwikkeling. Ruimtelijke ontwikkeling speelt door de verschillende bestuurlijke lagen heen, en raakt gemeenten, provincies en het Rijk. Dat verlangt een ruimtelijke agenda, waarin naar een duidelijke visie en helder beleid wordt gestreefd. Het Rijk mag zich daar niet aan onttrekken door ruimtelijke ontwikkeling aan anderen over te laten.’

Grote uitdaging

Bij ruimtelijke ontwikkeling zal het steeds vaker gaan om vraagstukken die niet te overzien zijn, verwacht De Roo. Dat vraagt in het bijzonder om een gezamenlijke verantwoordelijkheid. ‘Denk aan de ontwikkeling van de Amsterdamse Zuidas, de strijd tegen het stijgende zeewater of de revitalisatie van een grote woonwijk. De politiek wil in haar beleidsvoering direct doorstomen naar het eindbeeld, maar dat is intrinsiek niet meer mogelijk. Zelfs indelen in modules – het opdelen van het vraagstuk in stukjes – zoals nu vaak gebeurt, is niet de oplossing. Daarvoor gaan de ontwikkelingen te snel en zijn de gevolgen van eerdere beslissingen vaak niet goed genoeg te doorgronden. Ik geloof veel meer in adaptieve planning: meebewegen met de situatie van dat moment. Dat vereist een heel andere manier van denken. Een manier die ver af staat van het huidige quotebeleid.’

Curriculum vitae

Gert de Roo (1963) is hoogleraar in de Planologie en hoofd van de Basiseenheid Planologie, Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van planologisch onderzoek en het onderwijs dat door de Basiseenheid Planologie wordt verzorgd. Zijn interesse ligt op diverse terreinen, die onder meer de besluitvorming beslaan rond interventies in de fysieke leefomgeving. Veel van zijn onderzoek is gericht op de gevolgen van decentralisatie, integratie- en transitieprocessen.

Nationaal Ruimtelijk Verkiezingsdebat

Op dinsdag 4 september gingen kandidaat-Kamerleden met elkaar in debat over de ruimtelijke toekomst van Nederland. In de aanloop naar de verkiezingen kregen de politici de kans de jonge kiezer duidelijk te maken voor welke keuzes zij staan in de komende vier jaar. Aan de hand van actuele stellingen werden keuzes bediscussieerd die bepalen hoe Nederland er in 2040 uit ziet. Zie ook de website van het ruimtelijk verkiezingsdebat 2012.

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:10

Meer nieuws

  • 15 november 2018

    Keuzegids 2019: RUG-opleidingen constant in de Nederlandse top

    Tien bacheloropleidingen aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) krijgen dit jaar van de Keuzegids Universiteiten het kwaliteitszegel Topopleiding, waarmee ze tot de top van het Nederlandse wetenschappelijke onderwijs behoren. In de categorie ‘Brede...

  • 12 november 2018

    Symposium 'Gaswinning, aardbevingen en wat nu?' op 15 november a.s.

    Het Groninger Universiteitsfonds (GUF) bestaat dit jaar 125 jaar. Tijdens een speciaal symposium met de titel ‘Gaswinning, aardbevingen en wat nu?’ op donderdag 15 november 2018, wordt daarom de 'Ubbo Emmiuspenning voor bijzondere maatschappelijke verdiensten'...

  • 06 november 2018

    Groningen blijft in trek bij Nederlandse en internationale studenten

    De Rijksuniversiteit Groningen telt per 1 november 2018 31.115 studenten met een ‘actieve eerste inschrijving’ voor een bachelor of masteropleiding. Dit is een stijging van 4,6% ten opzichte van 2017.Het totale aantal studenten dat ingeschreven is aan...