Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Prof.dr. Bert Scholtens: ‘Rutte staart zich blind op economische kilometerteller’

18 april 2012

De onderhandelaars in het Catshuis willen afspraken maken om de Nederlandse economie weer op gang te krijgen. Daarbij tonen ze echter alleen belangstelling voor reductie van de staatsschuld en groei van de economie, aldus Bert Scholtens, hoogleraar economie en duurzaamheid aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Dat is een eenzijdige blik. Premier Rutte staart zich blind op de kilometerteller van groei en staatsschuld. De kans is groot dat hij zo brokken maakt.’

Bert Scholtens
Bert Scholtens

Het voeren van economisch beleid is te vergelijken met het besturen van een auto, stelt hoogleraar economie Bert Scholtens. ‘Autorijden is meer dan alleen op je kilometerteller kijken en je aan de maximum snelheid houden. Je kijkt goed uit je raam en in de spiegels en je houdt alle meters en lampjes op je dashboard in de gaten. Wie economisch beleid voert, moet dat ook doen. Groei en staatsschuld zijn zeker belangrijk, maar werkgelegenheid, inflatie, inkomensverdeling en tal van andere factoren zijn dat net zo goed. En die zaken hangen onderling sterk samen. Premier Rutte zegt economisch beleid te willen voeren. Maar hij staart zich, zoals zoveel mensen in Den Haag, blind op groei en staatsschuld. De kans is groot dat hij zo brokken maakt.’

Het begon bij Kennedy

Nieuw is die simplistische kijk op economie allerminst, legt Scholtens uit. ‘Tot in de jaren veertig en vijftig begrepen politici dat economisch beleid veelzijdig moest zijn, dat de economie geen mechanisch, maar een sociaal systeem is. De simplificatie begon bij Kennedy en Chroesjtsjov, zou je kunnen zeggen. Zij hielden als kleine jongetjes een wedstrijd. Wie het eerst een mannetje op de maan had, wie de meeste Olympische medailles won – en bij wie de economische groei het hoogst was. Die schematische blik is steeds dominanter geworden.’

Polenmeldpunt: eigen schuld

Geen ander Europees land is zo geobsedeerd door dit simplisme als Nederland, meent Scholtens. ‘De nieuwe strikte EU-begrotingsregels zijn onder grote Nederlandse druk tot stand gekomen. En van alle Europese landen houden onze politici ze het meest panisch in de gaten. Het lijkt wel of ze niet doorhebben dat we deel uitmaken van een wereldeconomie, en dat die om meer draait dan geld verdienen alleen. Dat er bijvoorbeeld zoveel Polen naar Nederland komen en dat de PVV vervolgens meent een Polenmeldpunt te moeten oprichten, komt voor een belangrijk deel doordat ons arbeidsmarktbeleid niet goed werkt. Maar de gedoogcoalitie laat dat probleem ongemoeid.’

De geheimen van Rutte

Dat premier Rutte wekenlang in het Catshuis in het geheim onderhandelt, vindt Scholtens tekenend voor het gebrek aan economische visie in politiek Den Haag. ‘Men zoekt krampachtig naar meerderheden voor bezuinigingsoperaties. Als de premier een breder perspectief, een duidelijker visie op economisch beleid zou hebben, waren dit soort taferelen niet nodig. Ook in de pers komt die visie overigens nauwelijks aan bod. Journalisten gaan klakkeloos mee in de verhalen over groei en staatsschuld. Ze rennen achter de premier aan, en ook zij vergeten dat economische welvaart iets anders is dan het vergroten van het BNP.’

Geluksmachine of rekenmachine?

Wat de onderhandelaars in het Catshuis moeten besluiten, daarover laat hoogleraar Scholtens zich niet uit. ‘Dat zijn politieke keuzes, daar bemoei ik me als econoom niet mee. Wel wil ik wijzen op de politieke verantwoordelijkheid om een brede visie op economische ontwikkeling te schetsen. Naast groei en schuld moeten werkgelegenheid, betalingsbalans, inkomensverdeling en externe effecten ook op de economische agenda staan. Met de huidige beleidsvoornemens wordt de welvaart afgebroken. Laten de onderhandelaars in het Catshuis zich alsjeblieft adviseren door mensen met een brede blik, en zich niet door jaknikkers omringen. De staat is misschien geen geluksmachine, zoals Rutte stelt, maar het is beslist ook geen rekenmachine.’

Curriculum Vitae

Bert Scholtens (Loppersum, 1959) studeerde algemene economie aan de RUG en promoveerde in 1994 aan de Universiteit van Amsterdam op het proefschrift ‘Towards a theory of international financial intermediation’. Sinds 1999 doceert hij aan de RUG, waar hij in 2004 werd benoemd tot hoogleraar Duurzaamheid en Financiële Instellingen. In 2010 werd hij bijzonder hoogleraar in The Economics of Sustainability op de ‘J.L. Boumaleerstoel’. Scholtens is directeur van het Energy and Sustainability Centre.
Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:10
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws