Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Prof.dr. Boudewijn de Bruin: ‘Domme bankiers gevaarlijker dan graaiende bankiers’

22 maart 2012

Nederlandse pensioenfondsen hebben het niet alleen moeilijk door tegenvallende rendementen. Ondeskundige pensioenbestuurders hebben de problemen bij sommige fondsen vergroot, zo stelden anonieme bronnen uit de pensioensector dinsdag in het Financieele Dagblad. Volgens Boudewijn de Bruin, hoogleraar financiële ethiek aan de Rijksuniversiteit Groningen, is onkunde zelfs hét centrale begrip in de financiële crisis. ‘Het is niet de graaicultuur die voor de grootste problemen heeft gezorgd. We hebben het gevaar van onkunde ernstig onderschat.’

(Dit opiniestuk is opgetekend door Ralph Aarnout)

Boudewijn de Bruin
Boudewijn de Bruin

Natuurlijk, geeft De Bruin toe, in de financiële sector heeft enorme zelfverrijking plaatsgevonden. Dat wil hij niet wegwuiven. ‘Maar daar hoeven we niet verbaasd over te zijn. Graaiers zijn we immers allemaal wel. We doen allemaal ons best zo weinig mogelijk belasting betalen. Als bestuurders van grote financiële instellingen hetzelfde doen, maar op een andere schaal, dan spreken we er schande van. Dat is hypocriet.’ De werkelijke oorzaak van de financiële crisis ligt ergens anders, volgens De Bruin. ‘Mijn stelling is: we hebben het gevaar van onkunde ernstig onderschat.’

Te laf om te besturen

Het heeft bestuurders van grote financiële instellingen, zeker ook pensioenfondsen, ontbroken aan ‘epistemische deugden’, aldus De Bruin, deugden om de eigen kennis ter discussie te stellen en te realiseren dat veel in de economie niet te voorspellen is. ‘Bestuurders zijn grote risico’s aangegaan, zonder deze werkelijk te begrijpen. Ze hebben zich niet verdiept in de ingewikkelde constructies waarmee risico’s zouden zijn afgedekt.’ Ernstiger dan de hebberigheid van bestuurders, vindt De Bruin hun gebrek aan nederigheid en hun gebrek aan moed. ‘Ze hebben het niet opgebracht om te zeggen: ik snap niet waar ik mee bezig ben. Ze hebben de moed niet gehad vragen te stellen.’

Verantwoordelijkheid van de staat

Niet alleen bestuurders hebben te weinig epistemische deugd getoond. Ook huizenkopers die hun eigen hypotheek niet snappen, hebben volgens De Bruin moreel gefaald. Maar het belangrijke verschil: falende huizenkopers snijden alleen zichzelf in de vingers. Falende pensioenbestuurders zadelen ánderen op met hun onkunde. Werknemers worden immers verplicht deel te nemen aan een pensioenfonds; ze kunnen hun geld niet elders onderbrengen. Daarmee wordt de onkunde van de bestuurders een verantwoordelijkheid van de staat.

Verplichte bijscholing

De staat moet zich de onkunde van financiële bestuurders ernstig aantrekken, meent De Bruin. Dat aan de kennis van financiële bestuurders geen eisen worden gesteld, vindt hij onbegrijpelijk. ‘Artsen, advocaten en rechters, ze worden allemaal gedwongen zich permanent bij te scholen. Volstrekt terecht natuurlijk. Maar iemand die twintig jaar geleden economie heeft gestudeerd, en sindsdien geen studieboek meer heeft open geslagen, kan in principe gewoon toezichthouder of bestuurder worden bij een financiële instelling, waar immense risico’s genomen worden.’

De illusie van marktwerking

Wie logisch redeneert, moet erkennen dat er geen marktwerking is in de financiële sector, aldus hoogleraar De Bruin. ‘De vrije markt waar de NMA toezicht op zegt te houden, bestaat niet. Niemand kan kiezen waar hij zijn pensioengeld wil stallen en banken zijn zo groot, dat de staat het risico dat ze omvallen moet afdekken. We leven in de illusie van een kapitalistisch systeem. Banken en pensioenfondsen zouden raar opkijken als we zouden zorgen dat de markt écht zijn werk gaat doen en dat spaarders en verzekerden en deelnemers aan pensioenfondsen werkelijk iets te kiezen hebben.’

Lezing Studium Generale: Hebberige bankiers en slordige klanten

Boudewijn de Bruin treedt op donderdag 22 maart op in het Kenniscafé Groningen, waar ook hoogleraar economie Michael Koetter en Age Offringa, oud-directeur van Friesland Bank, acte de présence zullen geven. Meer informatie op de website van Studium Generale .

Curriculum vitae

Prof.dr. Boudewijn de Bruin (1974) is hoogleraar financiële ethiek aan de Faculteit Economie en Bedrijfskunde van de RUG. Hij promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam op een proefschrift over speltheorie en epistemische logica. Behalve hoogleraar is De Bruin universitair hoofddocent ethiek aan de Faculteit Wijsbegeerte. Bij zijn onderzoek naar ethiek in de financiële sector, maakt hij gebruik van methoden uit disciplines als de wijsgerige ethiek, de wiskundige speltheorie en de logica.
Laatst gewijzigd:09 februari 2018 14:48

Meer nieuws