Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Prof.dr. Jakob de Haan: ‘Stel EU-begrotingsdissidenten onder financieel toezicht’

26 juli 2011

Het financieel reddingsplan dat de EU-landen vorige week overeenkwamen, gaat niet ver genoeg. Dat zegt Jakob de Haan, hoogleraar politieke economie aan de Rijksuniversiteit Groningen en Hoofd Onderzoek bij de Nederlandsche Bank. Hij wil dat landen die hun zaken financieel niet op orde hebben strenger worden aangepakt, bijvoorbeeld door invoering van een ‘artikel 12-status’, een ondercuratelestelling, voor deze EU-partners.

Jakob de Haan
Jakob de Haan

‘Het is goed dat er nu een plan ligt’, aldus De Haan. ‘Dat is een stap voorwaarts, vooral omdat daarmee voorlopig een eind is gemaakt aan de onzekerheid op de financiële markten. Een definitieve oplossing is echter niet gevonden.’ De Haan mist een langetermijnvisie bij de politici: ‘Ik had liever gezien dat politiek leiderschap en staatsmanschap was getoond om de problemen werkelijk op te lossen. Ik stel vast dat er weinig ideeën zijn over hoe het nu verder moet, er is nauwelijks een perspectief geschetst van een toekomstige situatie.’

Risico’s worden onderschat

De Haan hekelt de houding en aanpak van Europese politici, die zich volgens hem kenmerkt door kortzichtigheid: ‘De politieke discussie richt zich teveel op het korte termijn eigenbelang. Politici dienen echter het Europees belang in het oog te houden, want bij een faillissement van Griekenland wordt niet alleen het eigen land, maar heel Europa getroffen. Ik denk dat die risico’s worden onderschat.’

Ingrijpen

Dat vooruitgang is geboekt met de aanscherping en uitbreiding van het Stabiliteits- en groeipact is positief, zegt De Haan. In die overeenkomst uit 1997 staan afspraken tussen landen van de eurozone die de stabiliteit van de munt moeten bevorderen, via begrotingsorde. De nieuwe afspraken tussen de EU-landen betekenen onder meer dat de begrotingsdiscipline wordt opgevoerd en dat ingegrepen kan worden bij financiële moeilijkheden en grote macro-economische onevenwichtigheden, zoals nu in Griekenland, Spanje, Portugal, en Ierland.

‘Maar daarmee redden we het niet’, stelt De Haan, die vindt dat het nieuwe akkoord niet ver genoeg gaat. ‘Er zijn te weinig garanties ingebouwd om noodsituaties, zoals in de Zuid-Europese landen, te voorkomen en uit te bannen.’ Strengere regels zijn daarom nodig, verklaart de monetair econoom: ‘Wanneer een land zich niet aan de begrotingsregels houdt, dan moet iemand effectief kunnen ingrijpen, iets dat onvoldoende is gewaarborgd in zowel het bestaande Stabiliteits- en groeipact als in de vorige week gesloten overeenkomst.’

Supranationaal financieel toezicht

Wat De Haan betreft zouden landen die in een financiële noodsituatie terecht komen bijvoorbeeld verplicht kunnen worden hun begrotingsbeleid over te dragen aan een bovennationaal EU-orgaan dat het nationaal huishoudboekje gaat beheren. De hoogleraar trekt de vergelijking met de ‘artikel 12-status’ die een gemeente in Nederland krijgt wanneer zij de touwtjes structureel niet meer aan elkaar kan knopen. Zoals die gemeente dan onder curatele van het rijk komt, zo zou een begrotingsdissident in de EU onder financieel toezicht moeten komen van een supranationaal orgaan.

Strengere randvoorwaarden

Volledige overdracht van begrotingsbeleid van alle landen gaat te ver en is ook niet nodig, meent de Haan. Het is volgens hem bovendien politiek onhaalbaar vanwege de inperking van nationale beleidsvrijheid. ‘De randvoorwaarden voor nationaal begrotingsbeleid moeten strenger’, vult hij aan. ‘Dat zal voor meer stabiliteit zorgen omdat het landen ervan weerhoudt de regels te overtreden. En als dat toch gebeurt, dan kan worden ingegrepen. Zo wordt de Europese monetaire politiek beschermd tegen de druk van het begrotingsbeleid van de afzonderlijke landen.’

Illusie

Het akkoord dat nu is bereikt mag dan niet optimaal zijn, het is volgens De Haan behalve een stap vooruit ook een noodzakelijke overeenkomst. ‘Wanneer we de Grieken niet de helpende hand hadden toegestoken, was de directe rekening enorm geweest. Het is een illusie te denken dat stoppen met steun aan Griekenland ons geen geld gekost zou hebben. Het zou waarschijnlijk hebben geleid tot het bankroet van het land en dan hadden we geen cent teruggezien van eerdere financiële hulp aan Griekenland.’

Domino-effect realistisch scenario

Daarnaast is er de indirecte rekening in de vorm van de onzekerheid over wat er na een Grieks faillissement zou gebeuren, vult De Haan aan. Een domino-effect dat ook andere Zuid-Europese landen zou doen omvallen is volgens De Haan dan een realistisch scenario. ‘Degenen die stellen dat Griekenland maar beter failliet kan gaan, missen besef. Denk eens aan de gewone Griek. Die krijgt het de komende jaren al zwaar voor de kiezen, maar is in dat andere geval volledig de klos.’

Curriculum vitae

Prof.dr. Jakob de Haan is hoofd Onderzoek bij de Nederlandsche Bank en parttime hoogleraar politieke economie aan de faculteit Economie en Bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen.

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:10

Meer nieuws

  • 17 oktober 2018

    Onderling contact tussen patiënten via social media leidt tot betere relatie met zorgverlener

    Chronisch zieken hebben baat bij online medisch advies van andere patiënten via bijvoorbeeld een Facebookgroep. Onderling contact tussen patiënten via social media heeft namelijk vaak een positief effect op de relatie tussen patiënt en zorgverlener...

  • 16 oktober 2018

    Digital Society Conferentie Nederlandse universiteiten

    De digitale informatietechnologie dringt steeds dieper door in onze samenleving. Daarom organiseren de veertien Nederlandse universiteiten, verenigd in de VSNU, op dinsdag 27 november de internationale Digital Society Conference in de Rijtuigenloods...

  • 09 oktober 2018

    Wat de wereld écht moet weten over leiderschap

    ‘Weet jij hoe vaak organisaties een verkeerde leider selecteren?’, vraagt Janka Stoker. ‘Volgens recent onderzoek van Gallup gebeurt dat in maar liefst 82% van de gevallen! Deze leiders werden vaak gekozen omdat ze toevallig uitblonken in hun vorige,...