Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Prof.dr. Gerrit Voerman: ‘Vooruitzichten voor zoekend en verdeeld CDA blijven ongunstig’

20 juli 2011

Het CDA zit in een drievoudige crisis: zowel electoraal als strategisch en personeel. Prof.dr. Gerrit Voerman, historicus aan de Rijksuniversiteit Groningen, ziet weinig mogelijkheden voor het CDA om binnen afzienbare termijn weer te klimmen in de peilingen. ‘De achterban kalft af, de positie van de partij in de Nederlandse politiek is onduidelijk en een breed aanvaarde partijleider ontbreekt.’ De partij is zoekend en verdeeld. Toch sluit Voerman succes niet helemaal uit. ‘De kiezer is op drift. Vergeet niet dat de VVD in 2008 even laag in de peilingen stond als het CDA nu.’

Gerrit Voerman
Gerrit Voerman

Het CDA is momenteel historisch onpopulair bij de kiezers. In een peiling van Maurice de Hond van eind juni staat de regeringspartij op slechts vijftien zetels. De partij zit in een drievoudige crisis, aldus historicus Voerman. ‘De samenleving ontkerkelijkt en lang niet alle mensen die zichzelf als christelijk beschouwen, stemmen automatisch op het CDA. Daarnaast is de strategie van de partij onduidelijk. Welke positie moet men innemen ten opzichte van Wilders? Het CDA is hierover ernstig verdeeld. En tot slot heeft de partij een leiderschapsprobleem. Symbolisch is de bijeenkomst waarop de uitslag van de Provinciale Statenverkiezingen bekend werd: Spies, Verhagen, Brinkman en Van Haersma Buma stonden naast elkaar op het podium. En geen van hen was werkelijk de leider van de partij.’

Successen ondanks afkalving

De christelijke achterban van het CDA kalft al decennialang af. Niettemin heeft de partij onder Lubbers en Balkenende grote successen geboekt. ‘De partij is er een paar keer in geslaagd ook niet-christelijke kiezers aan te spreken. Een combinatie van persoon en programma gaf daarbij de doorslag. Lubbers, ‘der Macher’ zoals hij werd genoemd, sprak aan in een tijd dat velen vonden dat de verzorgingsstaat afgeslankt moest worden. En de sobere, onbekende Balkenende werd geholpen door de omstandigheden, toen na de moord op Fortuyn veel kiezers een vluchtheuvel zochten in politiek roerige tijden.’

Drukte op rechts

Inmiddels hebben echter niet alleen wisselende kiezers, maar ook een deel van de christelijke kiezers het CDA uit het oog verloren en een heenkomen gezocht bij PVV en VVD. Door naar rechts op te schuiven, wil Maxime Verhagen de verloren kiezers nu terugwinnen voor de partij. Voerman vraagt zich af of dat zal lukken. ‘Het is erg druk op rechts. Met zijn toespraak over de multiculturele samenleving schuift Verhagen op in de richting van de PVV, maar in wezen presenteert hij een slap aftreksel van het gedachtegoed van Geert Wilders. Het is hom noch kuit. Ik kan me niet voorstellen dat dat veel kiezers zal aanspreken. Zeker niet, aangezien Rutte en Wilders beiden uitstekend in vorm zijn en het goed doen in de peilingen.’

Interne spanningen

Ondertussen worden de interne spanningen in het CDA alleen maar groter. De scheidslijn tussen voor- en tegenstanders van samenwerking met de PVV loopt door de hele partij, vat Voerman de problemen samen. ‘Een echte leider heeft het CDA niet. Enerzijds Verhagen, voorstander van samenwerking, en anderzijds Ruth Peetoom, die kritisch is. En ook de achterban blijft verdeeld; oudgedienden als Hirsch Ballin, Wijffels en Lubbers zetten zich af tegen Donner, Hillen en Verhagen, die van het CDA een conservatieve, rechtse partij willen maken.’ Toch heeft Voerman het CDA nog zeker niet afgeschreven. ‘De kiezer is op drift, ze zitten zo los dat er nog van alles mogelijk is. Vergeet niet dat de VVD in 2008 even laag in de peilingen stond als het CDA nu.’

Curriculum Vitae

Gerrit Voerman (1957) is hoofd van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP) van de Rijksuniversiteit Groningen en sinds 2011 hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel. Hij is een expert op het gebied van de geschiedenis van politieke partijen. Voerman studeerde geschiedenis aan de RUG, promoveerde op een studie naar de geschiedenis van de CPN en publiceert veelvuldig over politieke partijen. De afgelopen jaren verschenen onder zijn redactie publicaties over de VVD, de ChristenUnie, Groenlinks. In maart van dit jaar verscheen 'De conjunctuur van de macht. Het Christen Democratisch Appèl 1980-2010'. M omenteel doet Voerman onder meer onderzoek naar partijcultuur in internationaal perspectief en naar populisten in Nederland.

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:10

Meer nieuws

  • 19 november 2018

    Jelle Zijlstra: de man die goed was in gelijk krijgen

    Honderd jaar na de geboorte van oud-premier Jelle Zijlstra ligt er een biografie over de eerste Nederlandse politicus die met zijn economische vakkennis een succesvol imago in de politiek imago wist op te bouwen. Historicus Jonne Harmsma promoveert...

  • 15 november 2018

    Keuzegids 2019: RUG-opleidingen constant in de Nederlandse top

    Tien bacheloropleidingen aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) krijgen dit jaar van de Keuzegids Universiteiten het kwaliteitszegel Topopleiding, waarmee ze tot de top van het Nederlandse wetenschappelijke onderwijs behoren. In de categorie ‘Brede...

  • 13 november 2018

    De toekomst is digitaal, nu jij nog

    Voor zijn promotieonderzoek naar de geschiedschrijving van de Leeuwarder Courant analyseerde Marcel Broersma jaren geleden vergeeld krantenpapier. Door de intrede van digitalisering verschoof zijn onderzoek naar sociale media, nieuwe vormen van mediagebruik...