Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Dr. Mirjam Plantinga: ‘Maak mensen niet uitsluitend zelf verantwoordelijk voor hun eigen gezondheid’

23 maart 2011

In het debat over gezonder ouder worden heeft minister Edith Schippers van Volksgezondheid ervoor gekozen mensen zelf verantwoordelijk te laten zijn voor hun eigen leefstijl. Dr. Mirjam Plantinga, onderzoeker bij het Expertisecentrum Ethiek in de Zorg van het Universitair Medisch Centrum Groningen, vindt dat een gevaarlijke ontwikkeling. ‘Mensen moeten niet uitsluitend zelf verantwoordelijk worden gemaakt. De overheid moet ook normen stellen,’ vindt Plantinga.

Als je mensen zelf verantwoordelijk maakt voor hun gezondheid moet je ook stilstaan bij de consequenties, vindt Plantinga. ‘Stel dat iemand die te dik is daar ziek van wordt. Zeg je dan ‘eigen schuld’? Laat je die persoon dan voor de ziektekosten opdraaien?’ Dat zou Plantinga een ‘heel gevaarlijke’ ontwikkeling vinden. ‘Dan gaan we naar een samenleving van blaming and shaming. Het is nu nog zo dat gezonde mensen betalen voor de zieken. Straks kan het zo zijn dat de gezonde wordt beloond en de zieke bestraft.’

Gezondere leefomgeving

In haar beleidsnota ‘Zorg die werkt’ zegt de minister ongezond gedrag niet te willen beboeten of belasten. Campagnes voor een gezonde leefstijl gaat zij stopzetten. In plaats daarvan wil de minister de leefomgeving gezonder inrichten zodat mensen zelf kiezen voor een gezonde leefstijl. Bijvoorbeeld: de trap in het zicht en de lift achter in het gebouw plaatsen. ‘Dergelijke initiatieven om mensen tot een gezonde keuze te verleiden klinken sympathiek, maar herbergen het gevaar van manipulatie,’ vindt Plantinga. ‘De overheid bepaalt dan wat goed is en tot welke keuzes burgers moeten worden verleid.’

Keuzeverleiding

Daarnaast is het de vraag of deze maatregelen om mensen tot een gezonde keuze te verleiden effectief zijn. Plantinga denkt het niet. ‘Ik denk dat het niet voldoende is. In sommige situaties zou het een effectief instrument kunnen zijn, maar in andere situaties kunnen verdergaande maatregelen zoals wetgeving prima verdedigbaar zijn.’ Een voorbeeld hiervan is het rookverbod. Het huidige kabinet heeft dit versoepeld. Volgens Plantinga een gemiste kans. ‘De minister wil niet ge- en verbieden, maar alleen verleiden.’

Wetgeving in de VS

In de VS, een land met veel keuzevrijheid, is recent juist veel wetgeving op het gebied van de ongezonde leefstijl ingevoerd, vertelt Plantinga. ‘Na de introductie van een vergaand rookverbod staat er in New York nu een wetsvoorstel op de agenda dat restaurants verbiedt eten aan te bieden waar zout in is gebruikt. Ook zijn er plannen om een belasting op suikerhoudende frisdranken in te voeren. Het is interessant om na te gaan waarom juist voor deze vorm van gezondheidsbevordering is gekozen en hoe deze maatregelen in de praktijk uitwerken.’

Praat met mensen

‘Het is een nobel streven om mensen te helpen goede keuzes te maken, maar hoe doen we dat precies? En wat zijn de consequenties?’ Plantinga stelt voor om meer met mensen over het probleem van gezond ouder worden te gaan praten. ‘Je zou in de wijken moeten gaan kijken en mensen vragen hoe zij naar hun gezondheid kijken. Door met veel verschillende mensen te praten, zou je beleid kunnen ontwikkelen dat werkt.’ Plantinga benadrukt dat mensen niet als groep behandeld moeten worden. ‘Kijk naar het individu in de eigen omgeving. Ga niet alle rokers of alle dikke mensen stigmatiseren en consequenties verbinden aan hun gedrag.’

Curriculum Vitae

Dr. Mirjam Plantinga (Dokkum, 1976) is post-doctoraal onderzoeker bij het Expertisecentrum Ethiek in de Zorg van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Haar onderzoek gaat ondermeer over het gebruik van prikkels om een gezonde leefstijl te bevorderen. Hiermee zet zij zich in voor het speerpunt van het UMCG: Healthy Ageing. Plantinga studeerde economie en filosofie en werkte als promovendus aan het Interuniversity Centre for Social Science Theory and Methodology.

2 reacties

Lianne van der Wijst (March 25, 2011 at 11:36 am)

Interessante discussie, die me doet denken aan een onderzoek dat we enkele jaren geleden samen met het Sociaal en Cultureel Planbureau hebben uitgevoerd.

Daarbij hebben we verschillende typen mensen zelf aan het woord gelaten over het onderwerp gezondheid, welke rol het in hun leven speelt, waar ze wel en niet rekening mee willen en kunnen houden. Ook daaruit kwam al naar voren dat het belangrijk is om rekening te houden met verschillen in leefstijl, sociale omgeving, woonomgeving etc. Langzaam begint dit besef nu bij beleidsmakers en mensen in het veld door te dringen, maar er is nog een wereld te winnen.

Het blijft belangrijk om niet alleen naar de cijfers te kijken maar echt de dialoog aan te gaan met hen waar het beleid op is gericht!

Anton Stam (March 26, 2011 at 16:29 pm)

Ik vind dat dat Mirjam Plantinga zichzelf tegenspreekt: als de overheid de trap in het zicht wil plaatsen, noemt ze het gevaarlijk dat de overheid bepaalt wat juiste keuzes zijn. Daarentegen staat verderop in het artikel dat het een nobel streven is om mensen te helpen met het maken van de juiste keuzes. Dit lijkt mij nogal tegenstrijdig.

Ik denk dan ook dat de overheid zich niet zou moeten bemoeien met het eetpatroon van haar burgers. Ik zie wel één uitzondering: de overheid mag en moet openbare eetgelegenheden verbieden om bewust en onnodig, buiten het weten van de klanten om, ongezond voedsel te serveren. De kwaliteit moet in die zin altijd gewaarborgd zijn. Als de kok in de keuken met mijn eten staat te knoeien, moeten we dat kunnen verbieden.

Rebecca (Maart 30, 2011 om 21:15)

Mensen zijn zelf verantwoordelijk voor hun gezondheid.
Helaas kunnen we de overheid of welke instantie dan ook niet echt vertrouwen omdat er altijd financiele belangen in het spel zijn. Denk maar eens aan het feit dat de farmaceutische industrie steeds maar weer nieuwe vaccins verzint, waarvan de inhoud zeer bedenkelijk is. En als er dan een kind vlak na het vaccineren overlijdt, dan zegt het RIVM ALTIJD, werkelijk ALTIJD dat het niet aan het vaccin ligt.

Kinderen krijgen op een veel te jonge leeftijd veel te veel vaccins. Zeer onnatuurlijk, je krijgt n.l. nooit een aantal ziekten TEGELIJK. Ouders moeten ook weten dat ze niet verplicht zijn hun kind te laten vaccineren. Verder moeten ze, als ze dat nog niet weten, goed op de hoogte worden gebracht van de risico’s.

Mensen moet zelf op onderzoek gaan en zelf beslissen. Nooit je eigen verantwoordelijkheid uit handen geven!

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:10
printView this page in: English

Meer nieuws