Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Prof.mr.dr. Fokko Oldenhuis: 'Overheid moet adviescentrum instellen om sekten te bestrijden'

09 maart 2011

In een uitzending van SBS 6 op 27 februari 2011 was te zien hoe de sekte Miracle of Love cursisten op een schokkende wijze misleidt. Undercover-journalist Alberto Stegeman infiltreerde met zijn team bijna een jaar lang in de Nederlandse afdeling van Miracle of Love. Fokko Oldenhuis, hoogleraar Religie en Recht, gaf tijdens de uitzending commentaar. 'Tegen sekten valt zeer moeilijk op te treden, omdat men zich vaak met het predicaat kerkgenootschap tooit en aanspraak maakt op de daarbijbehorende vrijheden, zoals het grondrecht van vrijheid van godsdienst.'

In de uitzending werd duidelijk hoe mensen letterlijk en figuurlijk worden uitgekleed. Tijdens de sessies moeten de deelnemers onder meer fantaseren over seks met hun moeder. Een ander lid moest zich inbeelden een familielid te vermoorden. Bevelen van de leiders van sekte moeten altijd worden opgevolgd. Tijdens de sessies, die dagenlang kunnen duren, mogen de cursisten geen enkel contact met familie hebben. Ook krijgen ze heel weinig slaap. Leden moeten een geheimhoudingsverklaring ondertekenen.

Stegeman stelt dat de leiders van de sekte 'vreselijke methodes' hanteren om mensen hun organisatie 'in te zuigen '. Alles is erop gericht, zegt Stegeman, om mensen 'hun geld, hun spullen en uiteindelijk hun identiteit af te pakken'.

Rechters treden vanwege dat grondrecht doorgaans terughoudend op als het om kerkgenootschappen gaat. Ze spreken geen waardeoordeel uit over de inhoud van een geloof. Als geloofsgemeenschappen te slaafs hun leiders volgen of elk bevel van hun leider aan een hogere macht toedichten, is dat, aldus RUG-hoogleraar Oldenhuis, voor de rechter in de regel geen reden om in te grijpen. 'Volwassen mensen beslissen zelf wat ze in het leven doen of laten.'

Vrijheid van godsdienst is in een samenleving een publiek belang. Dat heeft volgens Oldenhuis onvermijdelijk tot gevolg dat er binnen die samenleving malafide burgers kunnen voorkomen, die met een schijn van vroomheid uit zijn op het manipuleren van hun medeburgers met als einddoel het verwerven van hun bezit. In het undercoverprogramma wordt dat systematisch uitkleden van de cursisten door Miracle of Love treffend zichtbaar.

Oldenhuis acht het formuleren van speciale regels ter bestrijding van sekten lastig, maar niet op voorhand onmogelijk. In het contractenrecht wordt systematische misleiding van een individuele zwakke wederpartij als onoirbaar gezien en kan op grond daarvan de overeenkomst worden vernietigd.

In het verlengde daarvan behoort systematische misleiding van een groep personen zijn inziens eveneens rechtens te worden bestreden. Het Burgerlijk Wetboek voorziet daar al in. De rechtbank kan op verzoek van het Openbaar Ministerie een rechtspersoon verboden verklaren (art. 2:20 BW).

Kerkgenootschappen vallen evenwel niet onder die bepaling. In 2002 verdedigde mw. mr. A.H.Santing-Wubs in haar Groningse dissertatie Kerken in geding reeds de stelling dat art. 2:20 BW ook op kerkgenootschappen van toepassing behoort te zijn. Een ruime en tolerante uitleg van het begrip kerkgenootschap vraagt, aldus Santing-Wubs, om een wettelijke mogelijkheid om 'eventuele uitwassen tegen te gaan'.

Oldenhuis pleit voor het van overheidswege instellen van een Informatie- en Adviescentrum Signalering Schadelijke Sekten. Dat zorgt voor continuïteit in de know-how bij de bestrijding van sekten. België kent al zo'n instituut. Het Belgisch Informatie- en Adviescentrum inzake de Schadelijke Sektarische Organisaties, dat daar in 1998 door de overheid werd opgericht, bezit niet de mogelijkheid tot het opleggen van sancties. Maar dat is ook niet nodig, aldus Oldenhuis, die het Belgische instituut met de in Nederland werkzame Commissie Gelijke Behandeling (CGB) vergelijkt. 'De adviezen van onze CGB hebben over het algemeen voldoende impact.'

 

Fokko Tiemen Oldenhuis is hoogleraar Religie en Recht bij de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Groningen.

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:10

Meer nieuws

  • 15 november 2018

    Keuzegids 2019: RUG-opleidingen constant in de Nederlandse top

    Tien bacheloropleidingen aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) krijgen dit jaar van de Keuzegids Universiteiten het kwaliteitszegel Topopleiding, waarmee ze tot de top van het Nederlandse wetenschappelijke onderwijs behoren. In de categorie ‘Brede...

  • 12 november 2018

    Symposium 'Gaswinning, aardbevingen en wat nu?' op 15 november a.s.

    Het Groninger Universiteitsfonds (GUF) bestaat dit jaar 125 jaar. Tijdens een speciaal symposium met de titel ‘Gaswinning, aardbevingen en wat nu?’ op donderdag 15 november 2018, wordt daarom de 'Ubbo Emmiuspenning voor bijzondere maatschappelijke verdiensten'...

  • 06 november 2018

    Groningen blijft in trek bij Nederlandse en internationale studenten

    De Rijksuniversiteit Groningen telt per 1 november 2018 31.115 studenten met een ‘actieve eerste inschrijving’ voor een bachelor of masteropleiding. Dit is een stijging van 4,6% ten opzichte van 2017.Het totale aantal studenten dat ingeschreven is aan...