Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Dr. Tjeerd Andringa: ‘Meer discussie over de gewenste rol van robots noodzakelijk’

16 februari 2011

Er wordt volop onderzoek gedaan naar de manier waarop robots ons leven kunnen ondersteunen. Het ontwikkelen van dit soort cognitieve systemen gaat iedereen aan, maar we zijn ons daar te weinig van bewust. Dat vindt Tjeerd Andringa, universitair hoofddocent sensory cognition aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Het proces kan twee kanten uitgaan. Of wij controleren de technologie, of de technologie controleert ons. We moeten kiezen wat de rol van robots in de toekomst wordt: die van butlers of cipiers.’

foto Tjeerd Andringa
Tjeerd Andringa

Andringa wijst op de ernstige vergrijzing en onderbevolking om het belang van technologie te onderstrepen. ‘Als we niet zelfstandiger worden op oudere leeftijd, hebben we in de toekomst veel meer zorg nodig. Zoveel, dat de hele werkende bevolking in Nederland in die branche zou moeten werken. Dat kan niet. We moeten dus iets doen om ervoor te zorgen dat mensen op oudere leeftijd zelfstandiger blijven dan nu het geval is. Technologie kan daarbij een belangrijke rol spelen. Maar de vraag is wat technologie ons precies moet leveren.’

Niet aanpassen aan technologie

Wetenschappers moeten precies weten wat van hen verwacht wordt, stelt Andringa. Waar hebben mensen behoefte aan als het gaat om technologische ondersteuning? ‘We kunnen ons nauwelijks nog voorstellen op reis te gaan zonder mobiele telefoon. Dat is een technologische toepassing die echt een bijdrage heeft geleverd aan ons leven. Zoiets moeten we ook in het geval van ouderenzorg zien te ontwikkelen. Een hele goede robotbediende, bijvoorbeeld. Een robot die op betrouwbare en ethische manier onze tekortkomingen kan compenseren. Een hulpmiddel dat zo robuust en betrouwbaar is dat veel mensen er baat bij hebben. Al het andere is wat mij betreft fout. Als wij ons moeten aanpassen aan de technologie hebben we iets fundamenteels verkeerd gedaan.’

Deze opvatting wordt niet wereldwijd gedeeld, weet Andringa. ‘In de VS is de structuur hiërarchischer. Je past je maar aan aan wat autoriteiten zeggen. Dat heeft ook invloed op de manier waarop technologie zich ontwikkelt. In een autoriteitsminnende cultuur zullen technologische toepassingen veel beperkingen opleggen aan hun gebruikers. Mensen worden op die manier eigenlijk slaaf van de technologie.’

Tijdig nadenken

Het is bovendien eenvoudiger om cognitieve systemen te ontwikkelen die aanpassing eisen van de gebruiker dan systemen die zijn aangepast aan de gebruiker. Juist daarom is het van groot belang om de discussie tijdig te voeren, vindt Andringa. ‘We moeten nu nadenken over de weg die we inslaan met cognitieve systemen. Dat proces gaat ons allemaal aan. Wetenschappers moeten bij de ontwikkeling van cognitieve systemen goed weten wat mensen wel en niet willen.’

Butler of cipier

Andringa wijst op het verschil tussen een butler en een cipier. ‘Het gaat om interesse versus angst. Een butler geeft mensen meer mogelijkheden, een cipier houdt iedereen aan de norm. In dat laatste geval kun je denken aan een systeem dat bepaalt welke gegevens je wel of niet mag zien op internet. Of een systeem waarmee een verzekeringskantoor kan controleren of jij dagelijks wel veertig minuten loopt, en of je inderdaad niet rookt’, legt Andringa uit. ‘Reken maar dat we met zulke systemen te maken gaan krijgen. En die ontwikkelingen gaan sluipend.’

Controle over toekomst

Andringa: ‘We moeten de discussie over de ontwikkeling van cognitieve systemen belangrijk maken. Er gaat heel erg veel gebeuren de komende jaren. Daar kun je bang voor zijn, maar het biedt ook heel veel kansen. Ik wil dat mensen meer nadenken over hun eigen langetermijnbelangen. Dat moeten we niet overlaten aan denktanks die bemand worden door lobbygroepen van rijke, grote bedrijven. De grote meerderheid van de mensheid heeft ongeveer hetzelfde belang, namelijk dat er geen misbruik van hen wordt gemaakt. Door de discussie nu te voeren, houden wij - de grote meerderheid - controle over onze toekomst.’

Curriculum Vitae

Dr. Tjeerd C. Andringa (1964, Leeuwarden) studeerde Natuurkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij is Universitair Hoofddocent Auditory Cognition bij het Institute ‘Artificial Intelligence and Cognitive Engineering’ ALICE van de RUG. Daarnaast is hij als senior onderzoeker betrokken bij INCAS3, een onderzoeksinstituut op het gebied van cognitieve sensortechnologie.

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:10
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws