Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Lezingenserie: De oorlogstijd in literatuur en film in Duitsland en Nederland van 1945 tot 1960

23 november 2010

In het kader van het programma De Grens Voorbij organiseren de afdeling Duitse Taal en Cultuur van de Rijksuniversiteit Groningen, Het Groninger Forum en boekhandel Godert Walter de lezingenserie: De oorlogstijd in literatuur en film in Duitsland en Nederland van 1945 tot 1960.

De Grens Voorbij/Die Grenze Überwunden

Het Groninger Forum organiseert het programma De Grens Voorbij / Die Grenze Überwunden, waarmee aan de hand van persoonlijke verhalen de belevenis en betekenis van de Nederlands-Duitse grens in kaart wordt gebracht. Sinds het begin van de vorige eeuw is de betekenis van de Nederlands-Duitse grens sterk veranderd. De bewaakte en grotendeels gesloten grens is verworden tot een vrijwel onzichtbare overgang tussen Nederland en Duitsland waar mensen zich vrij kunnen bewegen. Het project biedt een goede aanleiding om in het grensgebied de soms vergeten verhalen van voor, tijdens en na de oorlog alsnog te laten horen. De herinneringen, anekdotes en andere verhalen die we de komende maanden verzamelen aan de hand van een wedstrijd en interviews, krijgen een plek op de website en vormen ook de basis van het activiteitenprogramma in november. 

Meer informatie: www.groningerforum.nl 

Programma lezingenserie 

Dinsdag 23 november 2010 -  Oorlogsverwerking in Duits en Nederlandse proza (lezingen)

Tijd: 20.00 uur
Duur: 2 uur
Waar: ForumImages, Groningen
Prijs: € 2,50

Vor dem Häuten der Zwiebel. De oorlogstijd in Duitstalige literatuur - Prof. dr. Anthonya Visser (afdeling Duits van de Universiteit Leiden)
Die Blechtrommel van Günter Grass was voor sommigen een schandaal, voor anderen een literaire aanwinst in het Duitsland van 1959. Zijn roman beschrijft niet alleen de oorlog zelf, maar ook de lange aanloop naar de Tweede Wereldoorlog - in tegenstelling tot een andere grote schrijver uit deze periode, Heinrich Böll, die zich op het naoorlogse Duitsland richt. De boeken van deze beide Nobelprijswinnaars staan centraal in deze lezing over de manier waarop de Tweede Wereldoorlog in de jaren vijftig en zestig een thema in de Duitstalige literatuur werd.

Oorlog, bezetting en verzet volgens Vestdijk, Hermans en Corsari - Dr. Erica van Boven (afdeling Nederlands van de Rijksuniversiteit Groningen) 
In deze lezing staan drie romans centraal die tijdens of meteen na de oorlog werden geschreven: Willy Corsari’s Die van ons verscheen eind 1945, Vestdijk schreef zijn Pastorale 1943 (1948) in de zomer van 1945 en Hermans werkte aan Tranen der acacia’s (1949) tussen 1946 en 1948. Wat voor beeld geven deze eerste oorlogsromans? En in hoeverre wordt de oorlog in een populaire publieksroman als die van Corsari anders verbeeld dan in de als literair erkende romans van Vestdijk en Hermans?

Zondag 28 november 2010 - Oorlogsverwerking in Duitse en Nederlandse poëzie (lezingen)

Tijd:  14.00 uur
Duur: 3 uur
Waar: ForumImages, Groningen
Prijs: € 2,50

Kaalslag en schoonheid. Over de Duitstalige poëzie in de eerste jaren na de oorlog - Prof. dr. Ton Naaijkens (afdeling Duits van de Universiteit Utrecht)
Zowel in de oorlog als in de jaren erna verraadde het gedicht de houding van de dichter ten opzichte van de werkelijkheid om hem heen. Uit de gedichten uit deze tijd spreekt een grote urgentie, met name in het Duitstalige gebied. Die urgentie werd alleen maar groter toen denkers als Adorno het barbaars vonden om na Auschwitz nog gedichten te schrijven. In deze lezing wordt in het bijzonder ingegaan op de gedichten van Paul Celan, die met zijn Todesfuge liet zien dat het belangrijk blijft om gedichten te schrijven.
 

Dit steeds weer hedendaags verleden. Scherven van de Tweede Wereldoorlog in de naoorlogse Nederlandse poëzie: Lucebert en Gerrit Kouwenaar - Prof. dr. Gillis Dorleijn (afdeling Nederlands van de Rijksuniversiteit Groningen)
Van het besef dat taal niets menselijks meer was, was de generatie naoorlogse dichters ten diepste doordrongen. De traditionele schoonheid had immers haar gezicht verbrand. Om toch te kunnen dichten, moesten dichters via de omweg van duistere spraakgebreken op zoek gaan naar de kern. De poëzie van Lucebert en Kouwenaar laat zien hoe de bomscherven van de Tweede Wereldoorlog hun dichterlijke universum voortdurend hebben bepaald.

De lezingen worden afgewisseld met optredens van de Groningse dichters Arjen Nolles en Jurre van den Berg, en de Oldenburgse dichters Julia Gerdes en Antje Olthoff. Het geheel wordt met een kleine forumdiscussie afgesloten. De presentatie is in handen van Stefan Nieuwenhuis.

Dinsdag 30 november 2010 - Filmklassieker: Mörder sind unter uns met lezing door Judith Keilbach (lezing + film)
Tijd: 20 .00 uur
Duur: 2,5 uur
Waar: ForumImages, Groningen

Prijs: € 7,50; Studentenpas / CJP / Ouderen (65+) / Stadjerspas: € 5

Het verleden in het heden - Dr. Judith Keilbach (afdeling Media- en Cultuurwetenschappen van de Universiteit Utrecht)
Na de Tweede Wereldoorlog kwam in Duitsland een aantal films uit waarin de nationaalsocialistische geschiedenis kritisch aan de orde werd gesteld. Deze zogeheten ‘Trümmerfilme’ stelden kwesties van schuld, verantwoording en strafrechtelijke vervolging van nationaalsocialistische daders centraal. Terwijl na de Tweede Wereldoorlog Oost-Duitse films de maatschappelijke oorzaken van het nationaalsocialisme onderzochten, ontbraken in West-Duitse films doorgaans een politieke en maatschappelijke analyse. In deze lezing bespreekt Judith Keilbach de Duitse filmproductie na de Tweede Wereldoorlog als filmische ‘Vergangenheitsbewältigung’ in relatie tot de naoorlogse maatschappij. Daarbij komen de verschillen tussen West- en Oost-Duitse films en de overgang naar andere genres aan bod. Tot slot komt de overlevering van het nationaalsocialisme in huidige films en televisie-uitzendingen aan de orde. 

Filmklassieker Die Mörder sind unter uns
Na de lezing wordt de film Die Mörder sind unter uns (1946) van Wolfgang Staudte vertoond, de eerste Duitse speelfilm van na de Tweede Wereldoorlog. In deze Trümmerfilm wil een legerchirurg die terugkomt in het platgeschoten Berlijn wraak nemen op zijn voormalige bevelhebbende officier. Een vrouw die het kamp overleefd heeft, probeert hem hiervan te weerhouden. De filmploeg maakte de opnames in het verwoeste Berlijn.

Laatst gewijzigd:04 juli 2014 21:23

Meer nieuws

  • 16 oktober 2018

    Digital Society Conferentie Nederlandse universiteiten

    De digitale informatietechnologie dringt steeds dieper door in onze samenleving. Daarom organiseren de veertien Nederlandse universiteiten, verenigd in de VSNU, op dinsdag 27 november de internationale Digital Society Conference in de Rijtuigenloods...

  • 10 oktober 2018

    Studenten bouwen mesohut

    In deze video vertellen studenten wat er zo interessant is aan mesolithische (Midden-Steentijd) onderkomens van ca. 7000 jaar geleden en waarom de experimentele archeologie een bijzonder inzichtelijke en verbazingwekkende subdiscipline is.

  • 08 oktober 2018

    Computationeel taalkundigen te terughoudend in delen van onderzoeksdata en zelfgeschreven software

    Onderzoekers binnen de computationele taalkunde zijn nog onvoldoende bereid hun onderzoeksdata en benodigde zelf geschreven software en commando’s te delen met andere onderzoekers. Dat concluderen RUG-wetenschappers Martijn Wieling, Josine Rawee en...