Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Column Wied Ruijssenaars: Inspirerend onderwijs? Geen docent van het jaar!

03 februari 2010

In april 2009 organiseerden we in de faculteit Gedrags- en Maatschappijwetenschappen (GMW) voor docenten een studiemiddag over inspirerend onderwijs. Tijdens die middag vulden 29 docenten een vragenlijst in met 60 stellingen, gebaseerd op voorafgaand overleg met studenten. Bij elke stelling gaven ze aan of ze die vonden passen bij het geven van inspirerend onderwijs. Op basis van de antwoorden was een rangorde te bepalen van ‘meest passend’ tot ‘minst passend’. Wat valt daaruit te leren? Ik geef enkele opvallende voorbeelden op basis van de keuzes met de hoogste en de laagste frequenties (respectievelijk > 75% en < 25%).

In inspirerend onderwijs geeft de docent actuele of aansprekende voorbeelden en toepassingen; kunnen studenten aan het lesgeven zien dat de docent enthousiast is over het vak; gaat de docent in op vragen; stelt de docent denkvragen die tijdens het college tot nadenken stemmen; en kunnen studenten altijd even langskomen (als de tijd dat toelaat).

Inspirerende docenten schrijven onrust in de collegezaal niet toe aan de studenten, maar aan zichzelf! Zij vermijden bewust het geven van cynische opmerkingen en reacties. Maar de stelling die volgens docenten het minst te maken heeft met inspirerend onderwijs is: Ik probeer docent van het jaar te worden. Inspirerend onderwijs is geen entertainment (al kan humor geen kwaad).

Is een goed docent een goede onderzoeker?

Doceren en onderzoeken doen een beroep op totaal verschillende kwaliteiten. Ik zie geen reden om aan te nemen dat ze vanzelfsprekend samengaan en dat de omgekeerde vraag (Is een goede onderzoeker een goed docent?) als vanzelf met ‘ja’ zou moeten worden beantwoord. Tijdens de eerder genoemde bijeenkomst werd de combinatie nauwelijks aan de orde gesteld, zoals ook de studenten die verbinding niet expliciet legden. Wel werd benadrukt dat goed onderwijs meer omvat dan wat in het eigen onderzoek centraal staat.

Zijn er verschillende typen goede docenten?

Enkele kwaliteiten die ik zelf van toepassing vind op een goed docent, zijn:

- studenten zo kunnen ‘meeslepen’ in het onderwijs dat die, bij wijze van spreken, de keuze wordt ontnomen om zich niet in te zetten, hoe belangrijk hun eigen verantwoordelijkheid ook blijft;

- op 10 manieren - maar 9 mag ook- hetzelfde kunnen uitleggen of uitlokken én dat ook wíllen doen;

- zich óók uitgedaagd voelen door de minder goede student;

- bij zichzelf te rade gaan als de prestaties van studenten te laag zijn.

Onderwijs geven aan studenten die aan een half woord genoeg hebben, zegt waarschijnlijk meer over de studenten dan over de docent. Toch kan dat halve woord cruciaal zijn. Eén van mijn sterkste leerervaringen vond plaats na een treinreis van 13 uur naar Fribourg, gevolgd door een ontmoeting van een haf uur met een onderzoeker die één treffend voorbeeld zijn onderzoeksinspiratie schetste, waarna ik in 12 uur weer thuis was (het scheelde een overstap). Zijn voorbeeld was de opmaat tot mijn proefschrift en heb ik daarna in onderwijs meermaals herhaald, uiteraard met bronvermelding. Na zeer goed naar mijn inleiding te luisteren en zich te verplaatsen in wat ik wilde weten, sloeg hij de spijker op zijn kop. Of liever: in mijn kop, want hij staat in mijn geheugen gegrift. Overigens was het niet een persoon die je zou typeren als ‘meeslepend’. Maar hij was voor mij de juiste docent op het juiste tijdstip.

In ons academisch onderwijs hebben we behoefte aan goede docenten. Zeker aan docenten die grote groepen kunnen boeien en inleiden in een vakgebied, en die in de beginjaren van een studie enthousiasme kweken voor nieuwe kennis. Zij zullen inspireren en worden wellicht genomineerd als docent van het jaar. Als zij hun docentschap goed verstaan, dan krijg je studenten die zélf hun goede docent kunnen zoeken en iemand vinden die luistert, zich verplaatst en de spijker erin slaat. De kans dat die met één klap docent van het jaar wordt, is echter klein. Doceren is een kunde én een kunst.

 

Prof.dr. Wied Ruijssenaars is hoogleraar orthopedagogiek en vice-decaan van de Faculteit Gedrags- en Maatschappijwetenschappen (portefeuille onderwijs).

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:13

Meer nieuws