Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Privacybezwaar speelt nauwelijks een rol bij kilometerheffing

16 december 2009

In de discussie over de invoering van de kilometerheffing is privacy uitgegroeid tot één van de belangrijkste bezwaren. Het 'track and trace' systeem zou volgens tegenstanders een onacceptabele inbreuk zijn op de privacy van automobilisten. Uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen blijkt dat deze bezwaren in de praktijk nogal mee vallen. 'Het privacybezwaar lijkt vooral te leven bij mensen die verwachten er financieel op achteruit te gaan', aldus Linda Steg, adjunct-hoogleraar Omgevingspsyschologie.

Steg is promotor van twee promotieonderzoeken die op dit gebied zijn uitgevoerd door Jan Willem Bolderdijk en Geertje Schuitema. Beide promoveren in het voorjaar van 2010.

Niet op achteruit

De aanwezigheid van een registratiekastje in de auto blijkt nauwelijks een reden om bezwaar te maken op grond van privacy. Vooral de beperkte kennis over de voordelen die het systeem met zich meebrengt, zijn een voedingsbodem voor onvrede. Uit het onderzoek van psycholoog Jan Willem Bolderdijk blijkt dat de acceptatie van een kastje in de auto bij mensen aanzienlijk groter is als ze er financieel niet op achteruit gaan. Mensen blijken zich dus vooral druk te maken over hun privacy als ze verwachten dat de gevolgen voor henzelf negatief zijn. ‘Zolang autorijders in Nederland het gevoel hebben er niet op achteruit te gaan, zal de acceptatie vermoedelijk ook groot zijn’, zegt Bolderdijk.

Scepsis verlagen

Ook op financieel vlak lijken de bezwaren mee te vallen, mits prijsbeleid ook positieve effecten heeft, blijkt uit het onderzoek van Geertje Schuitema. Zij onderzocht de acceptatie van prijsbeleid door de mening van gebruikers te peilen vóór en na de invoering van de tolheffing in de regio Stockholm. De extra kosten door de tolheffing waren gemiddeld lager dan veel gebruikers vooraf hadden ingeschat. Daarbij bleek dat de tolheffing veel meer positieve effecten had op filebestrijding, vermindering van uitstoot en parkeerproblemen dan men vooraf had verwacht.

Gedrag aanpassen

Tolheffing is een heel ander type beleid dan kilometerheffing. Daarom kunnen effecten van tolheffingen niet een op een worden vertaald naar effecten van een kilometerheffing. Uit het onderzoek van Schuitema blijkt dat het verhogen van de benzineprijs vooral invloed heeft op korte ritten en ritten die men maakt om boodschappen te doen. Op lange ritten voor het werk - de grote file-veroorzakers - zijn automobilisten niet tot nauwelijks bereid hun gedrag aan te passen.

Intensief pilotproject

Steg pleit daarom voor een intensief pilotproject, waarin mensen direct geconfronteerd worden met de kosten die ze maken met hun rijgedrag en met de effecten van het beleid op files en milieukwaliteit. Door de (toekomstige) gebruikers te laten zien dat het systeem echt werkt, zal de acceptatie hoger zijn. Zowel op het vlak van financiën als met betrekking tot de privacy.

Curricula vitae

Jan Willem Bolderdijk (Groenlo, 1981) studeerde sociale psychologie in Groningen. Zijn promotieonderzoek richt zich op de vraag hoe mensen aan de hand van financiële prikkels kunnen worden gemotiveerd zich milieuvriendelijk te gedragen.

Geertje Schuitema (Groningen, 1978) studeerde eveneens sociale psychologie aan de RUG, waarna ze als onderzoeker en docent verbonden was aan de afdeling Psychologie. Momenteel is ze postdoc bij de universiteit van Aberdeen.

Linda Steg (Ravenswoud,1965) studeerde andragogiek aan de RUG en promoveerde bij de faculteit Gedrags- en Maatschappijwetenschappen. Ze is hoogleraar Omgevingspsychologie en bestudeert de interactie tussen mens en omgeving, waaronder factoren die van invloed zijn op autogebruik en energiegebruik, en effecten en acceptatie van milieu- en verkeersbeleid.

Noot voor de pers

Contact: via het secretariaat van Sociale & Organisatiepsychologie, tel. 050-363 6386

 

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:27
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws

  • 23 februari 2018

    Schaatsprestaties voorspellen met geautomatiseerde analyses

    Sport, wetenschap en het bedrijfsleven zetten de eerste stap richting digitalisering van de schaatssport. De kracht van deze samenwerking is dat iedere partij zich kan focussen op zijn eigen expertise. Mede dankzij de Data Services Hub van KPN kunnen...

  • 22 februari 2018

    Op zoek naar ons zesde zintuig: timing

    Hedderik van Rijn, adjunct-hoogleraar Cognitieve Wetenschappen en Neurowetenschappen, kreeg in 2017 een prestigieuze NWO Vici-beurs toegekend. Hij kreeg anderhalf miljoen euro voor zijn onderzoek naar hoe mensen hun handelen timen. De bestaande theorie...

  • 21 februari 2018

    Provincie en RUG maken werk van duurzame landbouw

    De Provincie Groningen en de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) slaan de handen ineen om de landbouwsector verder te verduurzamen. Hiertoe wordt een Bijzondere Leerstoel Natuurinclusieve Landbouw opgericht aan de RUG. De Provincie​draagt via haar Programma...