Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Prof.mr.dr. Martha Roggenkamp en dr. Edwin Woerdman: 'Juridische onzekerheden belemmeren investeringen in CO2 afvang en opslag'

25 november 2009

De EU heeft een nieuw instrument ingevoerd om klimaatverandering te bestrijden: de afvang van CO2 om deze vervolgens permanent in de ondergrond op te slaan. De recente Europese Richtlijn over CO2 afvang en opslag neemt niet alle juridische barrières en onzekerheden weg, waardoor investeringen in deze milieutechnologie slechts beperkt plaatsvinden.

‘CO2 afvang en opslag wordt bepaald door een verrassend groot aantal internationaalrechtelijke, Europeesrechtelijke en nationaalrechtelijke regelingen en dat resulteert in verschillende hindernissen en onzekerheden’, constateert Martha Roggenkamp van de Rijksuniversiteit Groningen. Haar collega Edwin Woerdman: ‘Om als bedrijf aan je klimaatdoelstelling te voldoen is het de komende jaren goedkoper om CO2 emissierechten te kopen dan om CO2 af te vangen. De subsidies voor CO2 afvang en opslag demonstratieprojecten zijn flink, maar de investeringsonzekerheden zijn groot en de subsidies staan haaks op marktwerking in klimaatbeleid’.

Roggenkamp en Woerdman baseren hun meningen op de uitkomsten van een studie uitgevoerd door vijftien onderzoekers van het Groningen Centre of Energy Law, waarvan zij respectievelijk directeur en co-directeur zijn. Deze week verschijnt een boek dat door hun beiden is geredigeerd, getiteld Legal Design of Carbon Capture and Storage: Developments in the Netherlands from an International and EU Perspective. Met dit boek leveren zij als eerste in Europa een integrale juridische analyse van de in april 2009 in werking getreden EU Richtlijn over CO2 afvang en opslag.

CO2 opslag in oude gasvelden

De opslag van CO2 zal in Nederland vooral in lege gasvelden plaatsvinden. Hiervoor is een opslagvergunning vereist. Om opslag van CO2 te realiseren zal voorkomen moeten worden dat een gasveld definitief wordt afgesloten. Ook zal de houder van een opslagvergunning graag gebruik willen maken van bestaande installaties. De EU Richtlijn inzake CO2 afvang en opslag verschaft hierover echter geen helderheid.

Derdentoegang tot CO2 opslag en pijpleidingen

Deze EU Richtlijn bepaalt ook dat lidstaten moeten zorgdragen voor derdentoegang tot ondergrondse oplaglocaties en transportnetten. Lidstaten mogen echter zelf invulling geven aan het toegangsregime. In de praktijk kunnen lidstaten kiezen tussen toegang op basis van onderhandelingen of gereguleerde toegang. Ook varianten zijn mogelijk. Dit levert binnen de EU geen level playing field op. Bovendien is niet duidelijk hoe het vergunningenstelsel zich zal gaan verhouden met het toegangsregime. Zullen private partijen geïnteresseerd zijn in het  aanvragen en houden van een opslagvergunning als zij ook zonder vergunning (en de daarbij behorende verantwoordelijkheden) toegang tot ondergrondse opslag kunnen krijgen?

Aansprakelijkheid voor CO2 lekkages

Als CO2 gaat lekken uit een opslagveld is de beheerder van het veld verantwoordelijk. Twintig jaar nadat het veld gesloten is mag de verantwoordelijkheid volgens de EU Richtlijn overgaan op de staat. Dit kan alleen als er voldoende aanwijzingen zijn dat de CO2 permanent is opgeslagen. Lidstaten mogen echter zelf criteria opstellen om dat vast te stellen. Dit kan leiden tot verschillende normen in de EU. Bovendien kan de beheerder ook na twintig jaar op basis van nationaal recht geconfronteerd worden met bepaalde schadeclaims van derde partijen. Ook moeten bedrijven voorafgaand aan de sluiting van een CO2 opslagveld een bedrag betalen aan de staat om de kosten van mogelijke lekkages te compenseren. Dit vermindert de aantrekkelijkheid van CO2 afvang en opslag.

Een nieuwe EU Richtlijn?

De EU Richtlijn over CO2 afvang en opslag dient in 2011 te ziin omgezet in nationaal recht en moet na vijf jaar geëvalueerd worden. Roggenkamp en Woerdman voorzien dat een groot aantal verschillende nationale regelingen zullen ontstaan die grensoverschrijdende afvang en opslag van CO2 belemmeren. Dit probleem, samen met problemen zoals die hierboven zijn genoemd, zullen uiteindelijk zeker aanleiding vormen om de Richtlijn te herzien.

Curriculum vitae

Martha Roggenkamp is hoogleraar Energierecht aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Groningen, directeur van het Groningen Centre of Energy Law en Of Counsel bij Brinkhof Advocaten in Amsterdam. Ze is tevens oprichter en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Energierecht. Roggenkamp studeerde rechten in Groningen en is in 1999 gepromoveerd aan de Universiteit Leiden. Voor haar benoeming in Groningen in 2005 werkte zij in Leiden als onderzoeker energierecht. Haar onderzoek is onder meer gericht op de wet- en regelgeving rond de liberalisering van de Nederlandse en Europese energiemarkten.

Edwin Woerdman is universitair hoofddocent Rechtseconomie aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Groningen en co-directeur van het Groningen Centre of Energy Law. Hij studeerde politicologie in Nijmegen, specialiseerde zich in economische theorie en is in 2002 in Groningen gepromoveerd. Voor zijn aanstelling in Groningen in 2004 werkte hij ook als postdoc aan de Universiteit van Twente. Zijn onderzoek is onder meer gericht op de economische gevolgen van de wet- en regelgeving inzake CO2 emissiehandel.

Noot voor de pers

Meer informatie:
- prof.mr.dr. Martha Roggenkamp, m.m.roggenkamp@rug.nl (tel. 050 – 363 33 88)
- dr. Edwin Woerdman, e.woerdman@rug.nl (tel. 050 – 363 57 36). Liefst mailen.

Het onderzoek werd uitgevoerd door het Groningen Centre of Energy Law (GCEL) dat binnen de Faculteit Rechtsgeleerdheid al het rechtswetenschappelijk onderzoek naar de energiesector coördineert.

De auteurs van het boek over CO2 afvang en opslag zijn: Anatole Boute, Jan Bouwman, Marcel Brus, Irene Burgers, Oscar Couwenberg, Kars de Graaf, Wilbert Grevers, Avelien Haan, Jan Jans, Dick Lubach,Lennart Luten, Ko de Ridder, Martha Roggenkamp, Hans Vedder, Mark Wissink en Edwin Woerdman. Het boek wordt uitgegeven door Intersentia.
Zie: http://intersentia.com/en/legal-design-of-carbon-capture-and-storage.html

Laatst gewijzigd:04 januari 2018 15:30

Meer nieuws

  • 24 september 2018

    Keurig groen gedrag kan sociaal verrekte ongemakkelijk zijn

    Waarom is het zo moeilijk een heilig boontje te zijn? Jan Willem Bolderdijk over zijn onderzoek naar de schurende randjes van duurzaam gedrag.

  • 11 september 2018

    Van Klokhuis-vraag naar Veni-subsidie

    Als kind was Jorrig Vogels al gefascineerd door taal en vergeleek hij de verschillende woorden voor ingrediënten op verpakkingen. Een jaar terug sleepte de taalonderzoeker een Veni-beurs in de wacht. ‘Taal heeft iets telepathisch: het beeld dat ík in...

  • 07 september 2018

    Constructief overleg – gezamenlijke overeenkomst

    Na een intensief en constructief gesprek met de actievoerende studenten van studentenpartij DAG en ROOD (jongeren SP) is donderdagavond een gezamenlijke overeenkomst bereikt op vier punten, vooral gericht op de lange termijn.