Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Peuters leren van leidsters én elkaar

26 november 2009

In de peuterspeelzaal leren kinderen niet alleen van de leerkracht, maar ook van andere kinderen. De leerkracht helpt de kinderen voornamelijk om goed mee te doen, terwijl kinderen in hun interacties met klasgenoten meer complexe taal gebruiken en initiatief tonen. Dit blijkt uit het promotieonderzoek van Marjolein Deunk onder peuters tussen tweeënhalf en vier jaar. Deunk promoveert 3 december aan de Rijksuniversiteit Groningen.

 

Voor het onderzoek kreeg een groep van dertig peuters verspreid over vier peuterspeelzalen een hesje met draadloze opnameapparatuur aan. Zo registreerde de onderzoekster met audio en video hun natuurlijke gedrag, anderhalf jaar lang. Het onderzoek draaide om het aanleren van schoolse routines door kleine kinderen. Uitgangspunt daarbij was dat interacties een goede context kunnen bieden voor zowel de taal(gebruiks)ontwikkeling als voor de sociaal-emotionele ontwikkeling en voor de cognitieve ontwikkeling in het algemeen.

opname hesjes
opname hesjes

Taal verschilt per situatie

Peuters blijken in verschillende activiteiten verschillende manieren van taalgebruik te leren. Deunk ontdekte dat de kinderen in interacties met klasgenoten en tijdens fantasiespel complexere taalhandelingen gebruikten dan in contact met de leidster. In interactie met elkaar leren peuters vooral om zelf taal te gebruiken; in interactie met de leidster leren ze meer mee te doen met schoolse activiteiten.

Hoe ouder, hoe complexer

De analyses in het onderzoek richtten zich op de activiteiten ‘fantasiespel’, ‘terloopse geletterdheid’, ‘lenen van een boekje’ en ‘afsluiten van een knutseltaak’. Fantasiespel is een vrije situatie in de peuterspeelzaal. Naarmate kinderen ouder worden, wordt het fantasiespel steeds complexer en daarmee ook de taal die gebruikt wordt tijdens het spel. Het afsluiten van een knutseltaak is juist een gestructureerde, schoolse activiteit. Deze activiteit biedt een belangrijke voorbereiding op deelname aan latere situaties waarin kinderen een schoolse taak uit moeten voeren.

Ontluikende geletterdheid stimuleren

De twee andere activiteiten hebben betrekking op ontluikende geletterdheid in een relatief ‘vrije’ en meer gestructureerde situatie. Bij ‘terloopse geletterdheid’ is een kind betrokken bij een activiteit, waarin lezen, schrijven en boeken op een vanzelfsprekende manier ter sprake komen. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer een kind een tekening heeft gemaakt waar de leidster vervolgens de naam op schrijft. De leidster kan ontluikende geletterdheid stimuleren door de nadruk te leggen op het schrijven van de naam en het nut ervan. Bij de activiteit ‘lenen van een boekje’ wordt geletterdheid niet alleen gestimuleerd doordat kinderen regelmatig boeken lezen, maar ook doordat ze leren hoe ze een boek moeten lenen. Om deze activiteit optimaal te benutten, kunnen peuterspeelzaalleidsters de uitleenactiviteit uitbreiden door meer over de inhoud van het boek te praten of alvast een stukje voor te lezen en door de peuter te betrekken bij de registratie van het uitlenen.   

Professionalisering

De uitkomsten van het onderzoek van Deunk dragen bij aan het inzicht in hoe kinderen leren in hun sociale omgeving. Ook draagt het bij aan bewustwording van de schoolse routines waaraan kinderen leren deel te nemen en van terloopse momenten van geletterdheid in de peuterspeelzaal. Dit is van belang voor verdere professionalisering van leidsters en de ontwikkeling van programma’s voor Voor- en Vroegschoolse Educatie.  

Curriculum Vitae

Marjolein Deunk (Haarlem, 1979) promoveert aan de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Groningen op het proefschrift ‘Discourse Practices in Preschool. Young Children’s Participation in Everyday Classroom Activities’. Promotor is prof.dr. C.M. de Glopper. Het onderzoek is gefinancierd door de Programmaraad voor het Onderwijsonderzoek, onderdeel van NWO. 

Noot voor de pers

Contact: Marjolein Deunk, tel. 050–363 9118 (werk), e-mail: m.i.deunk@rug.nl

 

Laatst gewijzigd:04 juli 2014 21:17
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws

  • 21 juni 2018

    Grenzeloos lallen met Martijn Wieling op Lowlands Science

    Het is bekend dat alcoholgebruik spraak negatief beïnvloedt, maar hoe zit dat bij het spreken van een vreemde taal? Onderzoek suggereert dat het effect hier juist positief lijkt te zijn. Onduidelijk is echter wat er in de mond gebeurt. Dr. Martijn Wieling...

  • 08 juni 2018

    Waardedaling woningen in aardbevingsgebied tot 2015 gemiddeld 9,3%

    Woningen in het Groningse aardbevingsgebied zijn tot 2015 gemiddeld 9,3% in waarde gedaald. Dat concluderen promovendus Nicolás Durán en hoogleraar Ruimtelijke Econometrie Paul Elhorst van de Rijksuniversiteit Groningen. Zij analyseerden data van de...

  • 06 juni 2018

    RUG op plek 120 in QS ranking

    De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) staat dit jaar op plaats 120 in de QS World Top University Rankings 2019. Afgelopen twee jaar stond de RUG opplaats 113 in deze lijst van bijna 1.000 universiteiten wereldwijd. Op nationale schaal is Groningen dit...