Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Turkish agrammatic aphasia. Word order, time reference and case

17 september 2009

Promotie: mw. T. Yarbay Duman, 14.45 uur, Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Proefschrift: Turkish agrammatic aphasia. Word order, time reference and case

Promotor(s): mw. prof.dr. Y.R.M. Bastiaanse, prof.dr. G. Aygen

Faculteit: Letteren

 

Agrammatisme in het Turks hetzelfde als in het Nederlands

Tuba Yarbay Duman onderzocht agrammatisme (een symptoom van afasie) in het Turks. Hoewel het Turks en het Nederlands qua structuur zeer verschillende talen zijn, blijkt uit haar onderzoek dat afasiepatiënten in beide talen problemen hebben met woordvolgorde en verwijzing naar het verleden. Naamvallen blijven relatief intact, maar kunnen de agrammatische spreker desondanks niet altijd helpen een zin goed te begrijpen.

Afasie is een taalstoornis die kan optreden als gevolg van hersenbeschadiging. Letsel in de linker frontale hersenkwab kan grammaticale stoornissen veroorzaken. Een afasiepatiënt met een dergelijke stoornis zal een complexe grammaticale constructie als ‘de jongen wordt door het meisje achtervolgd’ niet begrijpen. De patiënt spreekt in korte, eenvoudige zinnen die voornamelijk uit zelfstandige naamwoorden, werkwoorden en adjectieven bestaan; kleine woordjes worden weggelaten. Dit syndroom wordt ook wel ‘afasie van Broca’ of ‘agrammatisme’ genoemd. Het onderzoek van Yarbay Duman is het eerste dat zich richt op agrammatisme in het Turks.

Anders dan in het Nederlands staat in het Turks de woordvolgorde niet vast en is het de naamval die bepaalt wie wat bij wie doet. Daarnaast kan in het Turks wel gebruik gemaakt worden van werkwoordsvervoeging om te verwijzen naar gebeurtenissen in het verleden (ben etek ütüledim, ‘Ik heb de rok gestreken’) en de toekomst (ben etek ütüleyece─čim, ‘Ik zal de rok strijken’). Yarbay Duman toont aan dat agrammatische sprekers bij voorkeur de volgorde onderwerp-lijdend voorwerp-werkwoord aanhouden. Bovendien kunnen zij zinnen in deze volgorde het gemakkelijkst begrijpen, mits eenvoudige naamvallen worden gebruikt. Bovendien blijkt dat bij Turkse agrammatische sprekers, net als bij hun Nederlandse lotgenoten, specifiek het vermogen tot verwijzen naar het verleden door middel van werkwoordsvervoeging beschadigd is.

Tuba Yarbay Duman (Turkije, 1978) deed de masteropleiding Clinical Linguistics aan de Rijksuniversiteit Groningen. Ze deed haar promotieonderzoek bij de afdeling Linguïstiek van de Faculteit der Letteren van de RUG, gefinancierd door NWO.

 

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:38
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws

  • 11 september 2018

    Van Klokhuis-vraag naar Veni-subsidie

    Als kind was Jorrig Vogels al gefascineerd door taal en vergeleek hij de verschillende woorden voor ingrediënten op verpakkingen. Een jaar terug sleepte de taalonderzoeker een Veni-beurs in de wacht. ‘Taal heeft iets telepathisch: het beeld dat ík in...

  • 11 september 2018

    Eerste biografie van Piet Mondriaans vroege jaren

    Sinds zijn dood in 1944 is er een groot aantal biografieën van Piet Mondriaan verschenen - en zijn er evenzoveel mythes rondom zijn kunstenaarschap ontstaan. Hij zou bijvoorbeeld een minzame asceet zijn, of juist een bon-vivant. De Amerikaanse promovendus...

  • 07 september 2018

    Constructief overleg – gezamenlijke overeenkomst

    Na een intensief en constructief gesprek met de actievoerende studenten van studentenpartij DAG en ROOD (jongeren SP) is donderdagavond een gezamenlijke overeenkomst bereikt op vier punten, vooral gericht op de lange termijn.