Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Prof. dr. K.I. van Oudenhoven-van der Zee: ‘Integratie werkt beter bij behoud eigen identiteit’

06 mei 2009

We moeten ophouden met het opleggen van onze Nederlandse identiteit aan nieuwkomers, vindt Karen van Oudenhoven-van der Zee, directeur van het maatschappelijk instituut Integratie en Sociale Weerbaarheid. Daarmee wordt de integratie namelijk niet bevorderd. ‘Integratie lukt alleen als er in een dynamisch proces nieuwe identiteiten ontstaan waarmee zowel autochtonen als allochtonen zich kunnen verbinden. Dat lukt vooral als die identiteiten gekoppeld zijn aan voor beide groepen belangrijke doelen en niet zoals nu vaak gebeurt aan problemen.”
Van Oudenhoven-van der Zee: “De Nederlandse identiteit is niet iets statisch dat je zomaar kunt overdragen.” Zo werkt het toestaan van dubbele paspoorten volgens haar ook niet verzwakkend op integratie maar versterkt deze haar juist. “Het algemene uitgangspunt is dat mensen twee behoeftes kennen. Eén, ze willen ergens bijhoren en twee: iedereen wil uniek zijn.” Zo willen migranten als ze naar een nieuw land komen doorgaans zo snel mogelijk aan het werk om een zinvolle bijdrage te kunnen leveren; behoefte één. Als iemand daarnaast ook de ruimte krijgt zijn eigen identiteit te behouden, behoefte twee, zal hij beter integreren omdat hij zich geaccepteerd voelt. “Sowieso ligt de primaire aandacht van iemand die in Nederland woont en werkt bij dit land. Ook als die iemand twee paspoorten heeft.”

Assimilatie

Eerder deed het instituut voor Integratie en Sociale Weerbaarheid onderzoek
naar Friezen die in het buitenland zijn gaan wonen. In Amerika, waar het gebruikelijk is dat immigranten zoveel mogelijk worden geassimileerd, voelden zij zich doorgaans minder Amerikaan dan Fries. In Canada krijgen immigranten veel meer ruimte om hun eigen identiteit te behouden. Met als gevolg dat mensen die daar zijn gaan wonen zich wel degelijk Canadees voelen. Opnieuw een voorbeeld dat het opleggen van een identiteit niet werkt.

Gemeenschappelijk doel

Van oudsher worden het individuele ik en het ik als onderdeel van de groep als een tegenstelling gezien. Als je mee gaat doen in een groep moet je daarom iets opgeven. In de nieuwe visie op gezamenlijkheid die van Oudenhoven-van der Zee voorstaat wordt wat de groep is juist bepaald door wie de leden zijn, en niet andersom. “Als je met elkaar in gesprek gaat over wie iedereen is en wat hij of zij kan en wil bijdragen aan een gemeenschappelijk doel kun je van daaruit met elkaar afspreken hoe je aan de slag gaat. Dan voelt iedereen zich opgenomen en niet langer buitengesloten.”

Omslagpunt

Een mooi voorbeeld is het incident van een paar jaar geleden in het Brabantse Helden. Na brandstichting is deze moskee opgebouwd in nauw overleg met de locale bevolking. Iedereen vond het verschrikkelijk wat er was gebeurd. Dat was een omslagpunt. Ineens raakten mensen echt met elkaar gesprek. Om samen op een punt te komen dat er echt iets gebeurde.

Gezamenlijke identiteit

Zo was de bouwer van de nieuwe moskee een autochtone architect uit Helden. Om het gebouw te kunnen bedenken, moest hij zich eerst verdiepen in een voor hem vreemde cultuur en nieuwe technieken leren. Daarnaast werkten er locale vrijwilligers mee aan de bouw. Zo ontvingen twee Heldense Marokkanen een Koninklijke onderscheiding voor hun inzet; een typisch Nederlands gebruik. Het succes waarmee Helden spanningen tussen etnische groepen heeft opgepakt en iets moois heeft gerealiseerd is iets geworden dat bij alle Heldenaren hoort. En waar zij trots op zijn. Dat heeft niets meer te maken met de oer-Hollandse identiteit, maar wel degelijk met een gezamenlijke identiteit.

Iets extra’s

“Bij die nieuwe identiteit is het belangrijk dat we vanuit onze verschillen iets gezamenlijks kunnen bereiken. Enige tijd geleden had ik een ontmoeting met enkele Zuid Afrikaanse hoogleraren. Zo’n ontmoeting kun je op verschillende manieren benaderen. Een negatief uitgangspunt is dat een vrouwelijke, blanke hoogleraar niets te zoeken heeft bij een groep mannelijke, zwarte hoogleraren. Maar als ik uitga van onze gezamenlijkheid, namelijk  dat we allemaal hoogleraar zijn, kan ik wel degelijk de verbinding aangaan. Dan kan ik daar vervolgens vanuit mijn vrouw of blank zijn iets aan toevoegen. Dan heb ik vaak juist  iets extra’s te bieden.

Positief beeld

Maar hoe werk je aan zo’n nieuwe, gezamenlijke identiteit? Oudenhoven-van der Zee: “De overheid moet uitstralen dat een multiculturele samenleving ons iets brengt. Dat we er met zijn allen iets aan hebben. Een mooi voorbeeld is bijvoorbeeld dat minister Guusje ter Horst aangeeft dat ze meer vrouwen en allochtonen in dienst wil nemen bij de rijksoverheid. En dat dat niets te maken heeft met discriminatie. Let wel, ik sta helemaal achter dit voornemen, maar geef bij zo’n besluit dan ook aan waarom vrouwen en allochtonen dan wél worden aangenomen. Vanwege de diversiteit. Bijvoorbeeld omdat de rijksoverheid zo beter kan inspelen op de behoeften van een verkleurende samenleving. In plaats van een negatieve associatie verbind je er zo een positief beeld aan.”

Gesprek aangaan

Daarbij is vooral meer openheid belangrijk, vindt Van Oudenhoven-van der Zee. “En openheid is er niet zolang er angst heerst in de samenleving.” Hierin is volgens haar vooral een belangrijke taak weggelegd voor de overheid. “Maar ook voor de pers. In plaats van de problemen of rellen, moeten ze de goede dingen van integratie laten zien. Ga het gesprek aan. Dat is belangrijk. Vertrouwen is belangrijker dan kennis als het gaat om integratie. We kunnen de samenleving niet kwalijk nemen dat het vertrouwen weg is. Na elf september, de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh. Maar de overheid heeft maar weinig gedaan om de samenleving het vertrouwen terug te geven.”

Curriculum vitae

Karen van Oudenhoven-van der Zee (1966) is werkzaam als hoogleraar Organisatiepsychologie, Culturele Diversiteit en Integratie aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Haar onderzoek is gericht op culturele diversiteit in organisaties. Daarnaast is zij directeur van het  instituut voor Integratie en Sociale Weerbaarheid (ISW) van dezelfde universiteit dat onderzoek verricht op het gebied van integratievraagstukken.

Symposium

‘Op weg naar nieuwe identiteiten!’
Tijdens de viering van haar 395-jarig bestaan dit jaar verleent de Rijksuniversiteit Groningen op 5 juni 2009 een eredoctoraat aan prof. dr. Marilynn Brewer. In het kader van de uitreiking van dit eredoctoraat organiseert het instituut voor Integratie en Sociale Weerbaarheid op 4 juni rond het thema integratie en identiteit een symposium met als titel: ‘Op weg naar nieuwe identiteiten!’
Op dit Engelstalige symposium zullen Ruud Lubbers, Kader Abdolah, Naema Tahir, Jacques Wallage en Marilynn Brewer onder leiding van dagvoorzitter Charles Groenhuijsen hun visie geven op de vraag of er in onze multiculturele samenleving nieuwe identiteiten nodig zijn om de integratie verder te bevorderen. En zo ja, hoe zouden deze nieuwe identiteiten er dan uit moeten komen te zien?
Naast bovengenoemde sprekers vindt er tevens een paneldiscussie plaats waaraan Marilynn Brewer, Jan Pieter van Oudenhoven (hoogleraar Cross-culturele Psychologie), Baukje Prins (universitair hoofddocent Sociale en Politieke Filosofie) en Marjo Buitelaar (universitair hoofddocent in de hedendaagse Islam) zullen deelnemen.
Het symposium wordt gehouden van 10.00–16.30 uur in de Doopsgezinde Kerk in Groningen. De kosten voor dit symposium zijn 25 euro en u kunt zich aanmelden via www.instituutisw.nl. Hier kunt u tevens meer informatie vinden.

Laatst gewijzigd:04 januari 2018 15:36
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws

  • 23 februari 2018

    Schaatsprestaties voorspellen met geautomatiseerde analyses

    Sport, wetenschap en het bedrijfsleven zetten de eerste stap richting digitalisering van de schaatssport. De kracht van deze samenwerking is dat iedere partij zich kan focussen op zijn eigen expertise. Mede dankzij de Data Services Hub van KPN kunnen...

  • 22 februari 2018

    Op zoek naar ons zesde zintuig: timing

    Hedderik van Rijn, adjunct-hoogleraar Cognitieve Wetenschappen en Neurowetenschappen, kreeg in 2017 een prestigieuze NWO Vici-beurs toegekend. Hij kreeg anderhalf miljoen euro voor zijn onderzoek naar hoe mensen hun handelen timen. De bestaande theorie...

  • 21 februari 2018

    Provincie en RUG maken werk van duurzame landbouw

    De Provincie Groningen en de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) slaan de handen ineen om de landbouwsector verder te verduurzamen. Hiertoe wordt een Bijzondere Leerstoel Natuurinclusieve Landbouw opgericht aan de RUG. De Provincie​draagt via haar Programma...