Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Familie of zuil? Mobilisatiestrategieën in de Friese beweging en de toekomst van de frisistiek

26 mei 2009

Oratie: prof.dr. G.T. Jensma, 16.15 uur, Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Titel: Familie of zuil? Mobilisatiestrategieën in de Friese beweging en de toekomst van de frisistiek

Leeropdracht: Friese taal- en letterkunde

Faculteit: Letteren

 

Friesland onderscheidt zich van de overige Nederlandse provincies door een sterke, geïnstitutionaliseerde aandacht voor de eigen taal en cultuur. Hoe, door middel van welke retoriek, maar ook door welke individuen, groeperingen, instellingen en organisaties is deze aandacht in de afgelopen twee eeuwen gemobiliseerd? Samen kan men deze twee – de retorica van het Friese en de instituties waarbinnen deze tot stand kwam – aanmerken als ‘de Friese beweging’. Ontstaan in de eerste helft van de negentiende eeuw kwam ze na 1900 en dan vooral in het Interbellum en na de Tweede Wereldoorlog tot grote bloei. In de Friese samenleving werd ze een kracht van betekenis. Voor het beeld dat in Nederland van Friesland bestaat was ze mede bepalend.

Om greep te krijgen op de geschiedenis van deze beweging introduceert Jensma in zijn oratie twee mogelijke beschrijvingsmodellen: ‘familie’ en ‘zuil’. De Friese beweging, die zelf het liefst de term ‘Fryske mienskip’ (gemeenschap) hanteert, lijkt ogenschijnlijk op een grote familie. Ondanks alle interne verdeeldheden hangt men de Friese vuile was niet buiten en staat men voor de gemeenschappelijke Friese familiebelangen. Dat is historisch en maatschappelijk gezien echter maar een halve waarheid. De nationale geschiedenis van verzuiling, verzuildheid en ontzuiling maken beter zichtbaar met wat voor een beweging we van doen hebben, namelijk met een gelaagde, cultuur-politiek georiënteerde beweging waarbinnen Friese elites en voorlieden steeds weer nieuwe groepen in de samenleving wisten te mobiliseren. Deze Friese beweging is zelf verzuild, maar heeft als geheel ook weer kenmerken van een zuil. Door de introductie van het begrip ‘zuil’ worden ook de hedendaagse problemen van de Friese taal en cultuur beter begrijpelijk. Tegelijk met het nationale proces van ontzuiling boette namelijk na 1968 ook de Friese beweging sterk aan kracht in.

In zijn oratie gaat Jensma tenslotte in op de consequenties van deze waarnemingen voor het programma van de wetenschap die zich bezighoudt met de Friese taal en cultuur: de frisistiek.

 

 
Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:38
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws

  • 20 juli 2018

    Cursussen bij het Talencentrum, september-december 2018

    Het Talencentrum van de Rijksuniversiteit Groningen biedt in de cursusperiode september-december 2018 weer veel cursussen aan: Nederlands voor anderstaligen, Nederlands voor Nederlandstaligen, Engels, Moderne Vreemde Talen en Interculturele Communicatie...

  • 18 juli 2018

    ​Vanaf 2019 masteropleiding Mechanical Engineering

    De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) start in het collegejaar 2019-2020 met een masteropleiding Mechanical Engineering; oftewel werktuigbouwkunde. Nadat de Commissie Doelmatigheid Hoger Onderwijs eerder dit jaar de opleiding goedkeurde, heeft de Nederlands-Vlaamse...

  • 17 juli 2018

    Wout van Bekkum, portret van een pionier

    Moeiteloos vindt hij zijn weg in Jeruzalem en in de National Library daar komt hij net zoveel bekenden tegen als in de Universiteitsbibliotheek van Groningen. Wout van Bekkum, hoogleraar Midden-Oostenstudies, is kind aan huis in de bibliotheek op de...