Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Familie of zuil? Mobilisatiestrategieën in de Friese beweging en de toekomst van de frisistiek

26 mei 2009

Oratie: prof.dr. G.T. Jensma, 16.15 uur, Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Titel: Familie of zuil? Mobilisatiestrategieën in de Friese beweging en de toekomst van de frisistiek

Leeropdracht: Friese taal- en letterkunde

Faculteit: Letteren

 

Friesland onderscheidt zich van de overige Nederlandse provincies door een sterke, geïnstitutionaliseerde aandacht voor de eigen taal en cultuur. Hoe, door middel van welke retoriek, maar ook door welke individuen, groeperingen, instellingen en organisaties is deze aandacht in de afgelopen twee eeuwen gemobiliseerd? Samen kan men deze twee – de retorica van het Friese en de instituties waarbinnen deze tot stand kwam – aanmerken als ‘de Friese beweging’. Ontstaan in de eerste helft van de negentiende eeuw kwam ze na 1900 en dan vooral in het Interbellum en na de Tweede Wereldoorlog tot grote bloei. In de Friese samenleving werd ze een kracht van betekenis. Voor het beeld dat in Nederland van Friesland bestaat was ze mede bepalend.

Om greep te krijgen op de geschiedenis van deze beweging introduceert Jensma in zijn oratie twee mogelijke beschrijvingsmodellen: ‘familie’ en ‘zuil’. De Friese beweging, die zelf het liefst de term ‘Fryske mienskip’ (gemeenschap) hanteert, lijkt ogenschijnlijk op een grote familie. Ondanks alle interne verdeeldheden hangt men de Friese vuile was niet buiten en staat men voor de gemeenschappelijke Friese familiebelangen. Dat is historisch en maatschappelijk gezien echter maar een halve waarheid. De nationale geschiedenis van verzuiling, verzuildheid en ontzuiling maken beter zichtbaar met wat voor een beweging we van doen hebben, namelijk met een gelaagde, cultuur-politiek georiënteerde beweging waarbinnen Friese elites en voorlieden steeds weer nieuwe groepen in de samenleving wisten te mobiliseren. Deze Friese beweging is zelf verzuild, maar heeft als geheel ook weer kenmerken van een zuil. Door de introductie van het begrip ‘zuil’ worden ook de hedendaagse problemen van de Friese taal en cultuur beter begrijpelijk. Tegelijk met het nationale proces van ontzuiling boette namelijk na 1968 ook de Friese beweging sterk aan kracht in.

In zijn oratie gaat Jensma tenslotte in op de consequenties van deze waarnemingen voor het programma van de wetenschap die zich bezighoudt met de Friese taal en cultuur: de frisistiek.

 

 
Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:38
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws