Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Prof. mr. Fokko Oldenhuis: “Vliegtuigcrash en crisis aanleiding voor debat over grenzen aansprakelijkheid.”

17 maart 2009
De Boeing van Turkish Airlines was nog niet neergestort, of er streken Amerikaanse letselschade-experts in Nederland neer, om namens de slachtoffers schadeclaims in te dienen. Een voorbeeld van de “commercialisering van verdriet” die ook in Nederland toeneemt, aldus RUG-jurist prof. mr. Fokko Oldenhuis. “We moeten ons afvragen of we alle risico’s willen uitbannen. Wanneer wordt het systeem van aansprakelijkheidsrecht onbeheersbaar en onbetaalbaar? Misschien is de huidige economische crisis een goede aanleiding om daarover een maatschappelijk debat te voeren.”
In hun haast om klanten te werven, neigen letselschadebureaus er soms naar de zaken eenvoudiger voor te stellen dan ze zijn, meent Oldenhuis. “Is Turkish Airlines aansprakelijk voor het ongeval, of is Boeing aansprakelijk voor die defecte hoogtemeter? Welk recht moet gevolgd worden: het Amerikaanse, het Nederlandse of het Turkse? Er is nog een hele kluwen aan vragen onbeantwoord. Ondertussen zijn er al bureaus die roepen dat slachtoffers direct actie moeten ondernemen, omdat ze anders hun rechten verliezen. Dat slaat nergens op. Ik zou slachtoffers adviseren de zaken vooral rustig op een rijtje te zetten en alleen met een betrouwbaar bureau in zee te gaan.”

Verjuridiseerde samenleving

Behalve over de vraag wie er aansprakelijk is voor de vliegtuigcrash, zou er een debat gevoerd moeten worden over de grenzen van het aansprakelijkheid, meent Oldenhuis. “Je hoort zelfs al over slachtoffers die de hulpverlening of de vliegmaatschappij willen aanklagen, omdat ze te lang hebben moeten wachten op hulp, of omdat ze hebben zitten rillen in een loods. Ik vind het weinig opwekkend, om zulke berichten te horen. Willen we zo’n verjuridiseerde samenleving? Wanneer blaast het systeem zichzelf op?”

Altijd aansprakelijkheid

Als voorbeeld noemt Oldenhuis een rechtszaak naar aanleiding van een dijkdoorbraak bij Wilnis. Inwoners probeerden hun schade te verhalen op het waterschap, dat verzuimd zou hebben de dijk goed te onderhouden. De eis werd door de Amsterdamse rechtbank afgewezen. Oldenhuis: “De dijk voldeed aan de eisen die er aan gesteld werden. In dit geval bleek sprake van vervening, verkruimeling van de dijk. Niemand, ook het waterschap niet, wist dat dat gevaarlijk was voor een dijk. Veel mensen vonden dat een onbegrijpelijke uitspraak van de rechter. Het waterschap was hoe dan ook aansprakelijk voor de dijkdoorbraak, meenden zij. Maar er hoeft niet áltijd iemand aansprakelijk te zijn voor schade, zo bleek, ook risicoaansprakelijkheid kent z’n begrenzing. Een terechte uitspraak, naar mijn idee.”

Verlammend systeem

Dat het tot in detail afdekken van risico’s verlammend kan werken, blijkt onder meer in de gezondheidszorg. Oldenhuis: “Als artsen de hele dag verslag moeten leggen van hun handelen, om zich in te dekken tegen claims, komen ze niet meer aan opereren toe.” Niet alleen wordt het systeem contraproductief, maar ook onbetaalbaar. Verzekeraars zien zich genoodzaakt hun premies te verhogen en ook de staat zal de overheidsaansprakelijkheid via belastingen afwentelen. In alle gevallen is het de burger zelf die de rekening betaalt.

Waar beginnen?

Eenvoudig zal het niet zijn om aansprakelijkheid terug te dringen, meent Oldenhuis. “Waar moet je beginnen? Het is een internationale wereld, zoals de zaak rond het neergestorte Turkse vliegtuig laat zien. Maar een fundamenteel debat over de grenzen van het systeem zou zonder meer waardevol zijn. Ik hoor van rechters dat zij daar behoefte aan hebben, maar ook verzekeraars en overheden zouden gebaat zijn bij zo’n debat. En de individuele burger uiteindelijk ook. Misschien is de huidige economische crisis een goede aanleiding om daarover een debat te voeren.”

Curriculum Vitae

Fokko T. Oldenhuis (Delfzijl, 1950) studeerde Nederlands recht aan de Rijksuniversiteit Groningen. Na zijn studie werd hij docent bij de vakgroep Burgerlijk Recht van de RUG. Sinds 2005 is hij bijzonder hoogleraar recht, religie en samenleving. Daarnaast is hij sinds 1993 raadsheer-plaatsvervanger aan het Gerechtshof te Arnhem. Naast publicaties over religie en recht heeft Oldenhuis vele werken geschreven over het aansprakelijkheidsrecht en het huurrecht.

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:10

Meer nieuws