Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Dr. R. Fransen: "Wetenschap niet misbruiken om eigen levensbeschouwing te propageren"

17 februari 2009

Onlangs maakte EO-coryfee Andries Knevel bekend dat hij het scheppingsverhaal niet meer letterlijk neemt. Ook Knevel is er tegenwoordig van overtuigd dat er evolutie heeft plaatsgevonden. De ophef die toen ontstond maakte duidelijk dat wetenschap en geloof nog steeds op gespannen voet met elkaar staan. René Fransen, wetenschapsjournalist bij de Universiteitskrant van de Rijksuniversiteit Groningen, schreef een boek over evolutie en geloof. In ‘Gevormd uit sterrenstof’ wil hij duidelijk maken dat geloof en wetenschap heel goed samen kunnen gaan.


Fransen heeft zijn boek vooral geschreven voor mensen met een christelijke achtergrond die problemen hebben met de evolutietheorie. ‘Ik wil uitleggen waarom dat niet nodig is.’ Fransen, die zelf gelovig is, hoopt dat zijn boek ertoe bijdraagt dat de acceptatie van wetenschap onder gelovigen toeneemt. ‘Twintig procent van de Nederlandse bevolking twijfelt aan de evolutietheorie. Dat is een grote groep. Als deze mensen wetenschap vermijden omdat het niet valt te combineren met hun wereldbeeld, verlies je een groot potentieel.’

Bescheiden opstellen

In zijn boek probeert Fransen duidelijk te maken dat geloof en wetenschap elkaar niet uit hoeven te sluiten. Ze kunnen zelfs prima gecombineerd worden. Dat kan echter alleen als wetenschap en geloof zich bescheiden opstellen. ‘De bijbel moet je niet overvragen op het gebied van wetenschap, en de wetenschap moet je niet overvragen als het gaat om zingevingsconcepten. Doe je dat wel, dan gaat het mis.’

Te grote broek

Fransen ziet dan ook weinig heil in de stromingen als het creationisme en Intelligent Design. Evengoed is hij kritisch over religiebestrijders zoals Richard Dawkins. ‘Je hebt een groep mensen in de wetenschap die op een agressieve manier inhakken op gelovigen. Natuurlijk moet je soms vanuit de wetenschap harde uitspraken doen. Maar de wetenschap geeft weinig houvast om er een levensbeschouwing op te baseren. Toch gebeurt dat steeds. De wetenschap trekt dan een te grote broek aan. Ik vind dat je wetenschap niet mag misbruiken om je eigen levensbeschouwing te propageren.’

Fundamentele barrières

De wetenschap heeft volgens Fransen weinig te zeggen over het bestaan van God. ‘In de wetenschap krijgen natuurlijk fenomenen een natuurlijke verklaring. Dat geeft gelijk de beperking aan.’ Want niet-natuurlijke fenomenen als God zijn op die manier niet te vinden. ‘De vraag is of je met de wetenschap een volledige beschrijving van de wereld kunt geven. Op dit moment lijken er fundamentele barrières te zijn waardoor dat niet kan. Neem de kwantumonzekerheid. Maar ook voor een begrip als liefde kan je geen volledige wetenschappelijke beschrijving geven.’

Polarisatie

De creationisten en Dawkins c.s. zijn volgens Fransen tegenpolen die elkaar versterken. ‘Dawkins is de grootste vriend van het creationisme, want je hebt een vijand nodig als je je ergens tegen af wil zetten.’ De daardoor ontstane polarisatie heeft allerlei nadelige effecten. ‘Wetenschappers zijn bang om te zeggen: we weten het niet. De evolutietheorie heeft nog allerlei openstaande vragen, maar men is bang om op scholen deze vragen te behandelen – omdat dan de andere partij er gelijk bovenop springt. Dus wordt er maar gezegd: we weten alles. Dat geeft een scheef beeld van de evolutietheorie.’

Ook vindt Fransen dat docenten in gesprek moeten gaan met leerlingen die vanuit het geloof de evolutietheorie niet accepteren. ‘Het helpt namelijk niet om ze nog meer feiten te presenteren. De evolutietheorie heeft allerlei levensbeschouwelijke implicaties en is in dat opzicht geen neutrale theorie. Je moet daarom juist in gesprek gaan over geloof en wetenschap. Maar of dat in de biologieles moet? Misschien kan het ook bij maatschappijleer.’

Geen open discussie

Volgens Fransen is er niet altijd een open discussie als het gaat om evolutie. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de kritiek die de Britse paleontoloog Conway Morris te verduren krijgt. Volgens Conway Morris is het verloop van evolutie niet toevallig, maar in zekere mate voorspelbaar. ‘Hij wordt door sommigen niet serieus genomen omdat hij christen is. Dat gaat te ver. Ik zeg niet dat hij gelijk heeft, maar je moet het debat niet op zo’n manier afkappen.’ Fransen benadrukt dat er geen sprake is van een darwinistisch complot, zoals sommige creationisten beweren. ‘Ook aan de andere kant vallen slachtoffers. Op christelijke universiteiten worden mensen ten onrechte eruit gesmeten omdat ze positief zijn over het darwinisme.’

René Fransen: Gevormd uit sterrenstof: Schepping, ontwerp en evolutie. Uitgeverij Medema. €22,95
Zie ook: http://www.sterrenstof.info/

Curriculum Vitae

René Fransen studeerde biologie aan de Universiteit Utrecht en deed aansluitend promotieonderzoek aan het Universitair Medisch Centrum Utrecht, leidend tot een proefschrift dat hij in 1994 met succes verdedigde. Later verschoof zijn interesse naar de journalistiek. Vanaf 1996 werkt Fransen als wetenschapsredacteur voor de Universiteitskrant van de Rijksuniversiteit Groningen. Daarnaast schrijft hij wekelijks voor het Nederlands Dagblad en af en toe voor CV•Koers, BioNieuws en technologietijdschrift De Ingenieur.

Contact

Dr. R. Fransen

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:10
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws