Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Vowel reduction in the 15th century West Frisian

13 november 2008

Promotie: A.P. Versloot, 15.00 uur, Martinikerk, Franeker

Proefschrift: Mechanisms of language change. Vowel reduction in the 15th century West Frisian

Promotor(s): prof.dr. G.J. de Haan, prof.dr. J.F. Hoekstra

Faculteit: Letteren

 

Taalverandering onderzocht aan de hand van klinkerverzwakking in het Fries van de 15e eeuw

Hoe komt taalverandering tot stand en is het voorspelbaar? In zijn proefschrift probeert Arjen Versloot daar antwoorden op te geven aan de hand van een onderzoek naar de verzwakking van onbeklemtoonde klinkers in het Fries tussen ± 1300 en 1550. Voorbeelden van dergelijke verzwakking zijn te zien in de woorden: zetten (in het Oudfries ‘setta’, in het Modern Fries ‘sette’) en zoon (in het Oudfries ‘sone’, in het Modern Fries ‘soan’).

In het proefschrift presenteert Versloot twee modellen van taalverandering. Het eerste gaat uit van duur en sterkte van klinkers in afzonderlijke woorden, niet van abstracte onderliggende fonemen. De volgorde en het ogenblik van verzwakking van klinkers blijkt dan met 95% nauwkeurigheid te voorspellen over een tijdvak van 200 jaar. In het tweede model wordt de taalgebruiker voorgesteld als een ‘calculerende spreker’, die rekening houdt met wat hij hoort van anderen, een inschatting maakt van hoe iets overkomt en tegelijk een beetje ‘lui’ articuleert. Het model voorspelt de volgorde en het ogenblik van veranderingen in uitgangen van werkwoorden en zelfstandige naamwoorden waar klinkerverzwakking een rol speelt met meer dan 90% nauwkeurigheid. Deze uitkomsten voeden de gedachte dat taal een deterministisch, dynamisch systeem is, waarbij ‘grammatica’ en zijn verandering het gevolg zijn van zelforganisatie in het taalsysteem.

De modellen worden gevoed met gedetailleerde gegevens uit het laatmiddeleeuwse Friese taalmateriaal, met veel nieuwe gegevens over rekking in open lettergreep, vocaalbalans, vocaalharmonie en apocope/syncope. Daarbij blijkt ook dat het Fries van de 15e en 16e eeuw waarschijnlijk een toontaal was, net als het huidige Noors.

Arjen Versloot (Schiedam, 1965) studeerde fysische geografie en Friese taal en letterkunde. Hij werkt als taalkundig onderzoeker aan de Fryske Akademy. Versloot promoveert in de voormalige universiteitsstad Franeker.

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:38
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws