Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Prof. dr. Martha Merrow: 'Tieners zijn slachtoffer van hun biologische klok'

14 oktober 2008

Adolescenten zijn lui, blijven ’s nachts veel te lang in de stad hangen en zijn vervolgens niet uit hun bed te branden ’s morgens. Pure puberopstandigheid? Niet volgens Martha Merrow, expert op het gebied van de biologische klok en het gedrag dat hieruit voortvloeit. ‘Jongeren zijn over het algemeen extreme avondmensen als gevolg van de ontwikkeling die hun biologische klok doormaakt. Scholen zouden hier best wat meer rekening mee kunnen houden. Bijvoorbeeld door de schooldag later te laten beginnen.’


Het fenomeen biologische klok is niets nieuws. Elk menselijk lichaam heeft een ‘ingebouwd’ dagritme. Onze biologische klok vertelt of dirigeert ons onder andere wanneer het tijd is om te slapen. Maar die biologische klok staat niet voor iedereen gelijk afgesteld. Dit heeft te maken met verschillende factoren. Je genen spelen een belangrijke rol. Daarin ligt besloten of je een avondmens, ochtendmens of iets daar tussenin bent. Een ander belangrijk aspect is de hoeveelheid licht waarmee iemand in aanraking komt. ‘Maar wat veel mensen niet beseffen is dat ook leeftijd een belangrijke rol speelt’, zegt Merrow.

Nachtuilen

In de pubertijd maken jongeren veel veranderingen door. Merrow: ‘Bij een onderzoek dat we hebben gedaan onder zo’n 80.000 mensen van alle leeftijden zie je heel duidelijk dat het chronotype steeds verder verschuift. Het wordt later en later, tot ze ongeveer de leeftijd van twintig jaar bereiken. Die piek  is ontzettend mooi te zien. Ineens veranderen adolescenten in echte nachtuilen. Ook als ze dat daarvoor nooit waren. Er lijkt geen ontsnappen aan. Als je uitgaat van hun biologische klok is het dus behoorlijk raar dat al die scholieren al om zeven uur op moeten staan om op tijd op school te komen.’

Niet lui

Tieners zijn niet lui, ze zijn het slachtoffer van hun biologische klok’, stelt Merrow. ‘Dat is een vooroordeel waar avondmensen vaak mee te kampen hebben. Aan je biologische klok kun je nauwelijks ontsnappen. Tegen je gevoel in gewoon vroeg naar bed gaan werkt niet. Ik hoor regelmatig van mensen dat ze dan alsnog urenlang wakker naar het plafond liggen te staren. Avondmensen die zich moeten aanpassen aan het gangbare ritme van vroeg opstaan, komen dus simpelweg slaap te kort. En slaaptekort gaat rechtstreeks ten koste van je concentratie. Daarbij zorgt de schommeling tussen kort slapen door de week en langer slapen op vrije dagen voor een conditie die Merrow ‘social jetlag’ noemt.

Natuurlijk dagritme

Zelf begint Merrow haar colleges nooit voor tien uur ’s morgens. ‘Ik wéét dat mijn studenten zich voor die tijd onvoldoende kunnen concentreren. Datzelfde geldt voor scholieren op de middelbare school. Als je rekening wilt houden met een optimale concentratie en prestatie van de studenten zou het beter zijn om de schooldag later te beginnen. Dat past veel beter bij het natuurlijke dagritme van het merendeel van de jongeren.’

Geen triviale beslissing

Natuurlijk kan het aanpassen van schooltijden niet van de één op de andere dag. Merrow: ‘Ik besef dat het beslist geen triviale beslissing is. Het klinkt misschien simpel, maar het is een enorme aanpassing. Alleen al als je kijkt naar ouders die hun kind wegbrengen naar school en van daaruit naar hun werk gaan. Ook zij zouden dan hun werktijden moeten aanpassen. Maar het is wel een belangrijk aspect dat meegewogen zou moeten worden bij de verschillende hervormingen in het onderwijs.’

Curriculum Vitae

Martha Merrow (1957) studeerde biologie aan het Middlebury College en deed daarna promotieonderzoek in de immunologie aan de Tufts University Medical School (gepromoveerd 1991). Daarna werd ze onderzoeker aan de Dartmouth Medical School (USA) en de Ludwig-Maximilians-Universität in München, alwaar ze zich specialiseerde in de chronobiologie. Ze kwam naar Groningen in verband met het Rosalind Franklin Fellowship en is sinds 2006 hoogleraar Molecular and Genetic Chronobiology bij de Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen. Meer informatie over het onderzoek van Merrow is te vinden op www.merrowlab.eu. Meer informatie over welk chronotype je zelf bent kan door het invullen van de Munich Chronotype Questionnaire (MCTQ) op www.euclock.org

Informatie

Prof.dr. M. Merrow

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:11
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws

  • 11 september 2018

    Van Klokhuis-vraag naar Veni-subsidie

    Als kind was Jorrig Vogels al gefascineerd door taal en vergeleek hij de verschillende woorden voor ingrediënten op verpakkingen. Een jaar terug sleepte de taalonderzoeker een Veni-beurs in de wacht. ‘Taal heeft iets telepathisch: het beeld dat ík in...

  • 07 september 2018

    Constructief overleg – gezamenlijke overeenkomst

    Na een intensief en constructief gesprek met de actievoerende studenten van studentenpartij DAG en ROOD (jongeren SP) is donderdagavond een gezamenlijke overeenkomst bereikt op vier punten, vooral gericht op de lange termijn.

  • 04 september 2018

    Weg met die systeemplafonds

    Als Zuidlarens jongetje vond hij al die oude gebouwen in de stad Groningen maar niks. De interesse in historische panden kwam pas later, tijdens zijn studie Bouwkunde. Als bouwkundige is René Bosscher nu verantwoordelijk voor de buitenkant van de gebouwen...