Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Prof.dr. Dirk Strijker: 'Landbouwbeleid van Mansholt was grondslag voor Europese Unie'

09 september 2008

Zaterdag 13 september is het precies honderd jaar geleden dat Sicco Mansholt geboren werd. Mansholt, de vormgever van het Europese landbouwbeleid in de jaren vijftig, wordt op die dag in Veendam herdacht met een symposium over zijn betekenis in verleden, heden en toekomst. Het symposium wordt georganiseerd door de Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen en staat onder leiding van Dirk Strijker, die aan deze faculteit als hoogleraar Plattelandsontwikkeling de Mansholtleerstoel bekleedt. ‘Zonder hem was er misschien wel helemaal geen Europese Unie geweest’, aldus Strijker.

De belangstelling voor het symposium is groot. Strijker: ‘We zitten al weken vol. Er is plaats voor 350 mensen, maar we hadden makkelijk een zaal met 500 mensen kunnen vullen.’ Hieruit blijkt volgens Strijker hoeveel achting Mansholt nog heeft. ‘Hij heeft de landbouw uit de modder getrokken en er een normale bedrijfstak van gemaakt.’ Het schilderij dat Sam Drukker ooit van Mansholt maakte, karakteriseert hem goed, vindt Strijker. ‘Je ziet iemand tegen de wind en regen op de klei lopen, terwijl hij zich door niks en niemand aan de kant laat schuiven.’

Mansholt, die in 1958 aangesteld werd als landbouwcommissaris van de Europese Economische Gemeenschap, was de grondlegger van het Europese landbouwbeleid. Een beleid dat gericht was op modernisering, schaalvergroting en het subsidiëren van landbouwproducten. Strijker: ‘Het doel hiervan was het garanderen van de voedselvoorziening in Europa. Dit zou tot stabiliteit en vrede leiden. Deze motieven speelden ook een grote rol bij Mansholt.’ Het gemeenschappelijke landbouwbeleid was een van de weinige zaken die landen als Frankrijk en Duitsland bij elkaar brachten. Het succes van Mansholts beleid is dus een belangrijke factor geweest bij het totstandkomen van de Europese Unie. ‘Zonder hem was er misschien wel helemaal geen Europese Unie geweest.’

Het succes van het Europese landbouwbeleid was zo groot, dat er zelfs overschotten ontstonden – de bekende melkplassen en boterbergen. Deze overschotten werden vervolgens voor spotprijzen verkocht op de wereldmarkt. Bovendien werd door de modernisering en schaalvergroting het landschap en het milieu aangetast. Mansholt kreeg daarom in de jaren zeventig spijt van zijn eigen beleid. ‘Hij was daarom in latere jaren erg somber over wat hij gedaan had. Niet helemaal terecht, want je moet dat beleid wel plaatsen in de context van de jaren vijftig. Zelf kon hij dat helaas niet. Maar het typeert hem ook. Hij was een zelfstandig denker en erg kritisch over zichzelf.’

Tegenwoordig is het Europese landbouwbeleid fundamenteel anders. ‘De subsidies zijn vele malen kleiner geworden. Er wordt veel minder aan prijsondersteuning gedaan. In de jaren negentig is dat omgebogen naar inkomstenondersteuning voor boeren. De prikkel om teveel te produceren viel daardoor weg. De graanprijzen bijvoorbeeld liggen hier al jaren op hetzelfde niveau als in de rest van de wereld. Maar het beleid had eigenlijk in de jaren zeventig al veranderd moeten worden.’ De overschotten zijn dus eindelijk verdwenen. Mansholt zou daar ongetwijfeld tevreden over zijn geweest. Hij zou echter niet enthousiast zijn over de manier waarop, denkt Strijker. ‘Nu bepaalt de markt de prijs van landbouwproducten. Mansholt had echter weinig vertrouwen in de markt. Hij was een echte technocraat en geloofde sterk in sturing van de overheid. Hij zag veel meer in quota’s en vastgestelde prijzen. In dat opzicht was hij een klassiek sociaal-democraat.’

De boeren zelf zijn altijd verdeeld geweest over Mansholt. ‘Vooral de kleine, conservatieve boeren die alles bij het oude wilden houden waren niet erg dol op Mansholt. Zij moesten door de modernisering hun bedrijven opgeven. Maar de jonge boeren van nu hebben hun bedrijf te danken aan Mansholt. Door zijn beleid konden hun vaders of grootvaders, die wel vooruit wilden, het bedrijf moderniseren.’

Curriculum Vitae

Dirk Strijker (1953) is bijzonder hoogleraar Plattelandsontwikkeling bij de Faculteit der Ruimtelijke Wetenschappen van de RUG, de S.L. Mansholtleerstoel. Hij studeerde economie in Groningen en is sinds 1988 docent aan de RUG. In 2000 promoveerde Strijker aan de Universiteit van Amsterdam op een proefschrift over regionale verschillen in de Europese landbouw. Strijker is expert op het gebied van de plattelandsontwikkeling en het Europese landbouwbeleid.

Contact

Prof.dr. Dirk Strijker, via tel. (050) 363 38 97

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:11

Meer nieuws

  • 11 september 2018

    Van Klokhuis-vraag naar Veni-subsidie

    Als kind was Jorrig Vogels al gefascineerd door taal en vergeleek hij de verschillende woorden voor ingrediënten op verpakkingen. Een jaar terug sleepte de taalonderzoeker een Veni-beurs in de wacht. ‘Taal heeft iets telepathisch: het beeld dat ík in...

  • 07 september 2018

    Constructief overleg – gezamenlijke overeenkomst

    Na een intensief en constructief gesprek met de actievoerende studenten van studentenpartij DAG en ROOD (jongeren SP) is donderdagavond een gezamenlijke overeenkomst bereikt op vier punten, vooral gericht op de lange termijn.

  • 04 september 2018

    Weg met die systeemplafonds

    Als Zuidlarens jongetje vond hij al die oude gebouwen in de stad Groningen maar niks. De interesse in historische panden kwam pas later, tijdens zijn studie Bouwkunde. Als bouwkundige is René Bosscher nu verantwoordelijk voor de buitenkant van de gebouwen...