Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Bouwen aan betekenis

29 september 2008

Oratie: mw.prof.dr. P. Hendriks, 16.15 uur, Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Titel: Bouwen aan betekenis

Leeropdracht: Semantiek en Cognitie

Faculteit: Letteren

 

Bouwen aan de betekenis van taal

Hoe is het mogelijk dat we een dialect dat we niet spreken toch kunnen begrijpen? Het lijkt er op dat begrijpen gemakkelijker is dan spreken. Toch is dat ‘begrijpen’ een behoorlijk ingewikkeld proces. Dat blijkt vooral op momenten dat het mis gaat. Prof.dr. Petra Hendriks betoogt in haar oratie dat luisteraars soms letterlijk moeten ‘bouwen aan betekenis’. Met deze oratie, op 29 september 2008, aanvaardt Hendriks de leerstoel Semantiek en Cognitie aan de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Groningen. 

Veel kinderen maken nog tot een jaar of 7 fouten wanneer ze het woord hem horen. De zin “Bert slaat hem” kan voor deze kinderen ook heel goed betekenen dat Bert zichzelf slaat. Dat is opvallend, omdat dezelfde kinderen het woordje hem wel goed gebruiken als ze zelf spreken. Dit verschil tussen spreken en begrijpen is een verrassend resultaat van een recente studie van Petra Hendriks en collega’s, waarin het taalgebruik en het taalbegrip van kinderen werd vergeleken.

Voor een optimale communicatie is het nodig dat een spreker of luisteraar zich verplaatst in het perspectief van de ander. Als een luisteraar dit niet doet, begrijpt hij de spreker verkeerd. Bijvoorbeeld als die het woordje hem gebruikt. En als een spreker zich niet in een ander verplaatst, wordt deze soms ook verkeerd begrepen.
Niet iedereen kan zich evenwel goed in een ander verplaatsen. Mensen met autisme bijvoorbeeld vinden dit lastig. Maar ook kinderen en ouderen lijken hier grote moeite mee te hebben als het gaat om taal, zo blijkt uit onderzoek van Hendriks’ onderzoeksgroep. Dit komt misschien door hun kleinere werkgeheugen of hun lagere denksnelheid. Foutloos begrijpen vergt een aantal denkstappen. Een luisteraar moet daarom letterlijk ‘bouwen aan betekenis’.

 

Zie ook het tv-programma Adams Appel over Hendriks: www.adamsappel.nl/archief2007/afl08

 

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:38
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws

  • 21 juni 2018

    Grenzeloos lallen met Martijn Wieling op Lowlands Science

    Het is bekend dat alcoholgebruik spraak negatief beïnvloedt, maar hoe zit dat bij het spreken van een vreemde taal? Onderzoek suggereert dat het effect hier juist positief lijkt te zijn. Onduidelijk is echter wat er in de mond gebeurt. Dr. Martijn Wieling...

  • 08 juni 2018

    Waardedaling woningen in aardbevingsgebied tot 2015 gemiddeld 9,3%

    Woningen in het Groningse aardbevingsgebied zijn tot 2015 gemiddeld 9,3% in waarde gedaald. Dat concluderen promovendus Nicolás Durán en hoogleraar Ruimtelijke Econometrie Paul Elhorst van de Rijksuniversiteit Groningen. Zij analyseerden data van de...

  • 06 juni 2018

    RUG op plek 120 in QS ranking

    De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) staat dit jaar op plaats 120 in de QS World Top University Rankings 2019. Afgelopen twee jaar stond de RUG opplaats 113 in deze lijst van bijna 1.000 universiteiten wereldwijd. Op nationale schaal is Groningen dit...