Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Bouwen aan betekenis

29 september 2008

Oratie: mw.prof.dr. P. Hendriks, 16.15 uur, Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Titel: Bouwen aan betekenis

Leeropdracht: Semantiek en Cognitie

Faculteit: Letteren

 

Bouwen aan de betekenis van taal

Hoe is het mogelijk dat we een dialect dat we niet spreken toch kunnen begrijpen? Het lijkt er op dat begrijpen gemakkelijker is dan spreken. Toch is dat ‘begrijpen’ een behoorlijk ingewikkeld proces. Dat blijkt vooral op momenten dat het mis gaat. Prof.dr. Petra Hendriks betoogt in haar oratie dat luisteraars soms letterlijk moeten ‘bouwen aan betekenis’. Met deze oratie, op 29 september 2008, aanvaardt Hendriks de leerstoel Semantiek en Cognitie aan de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Groningen. 

Veel kinderen maken nog tot een jaar of 7 fouten wanneer ze het woord hem horen. De zin “Bert slaat hem” kan voor deze kinderen ook heel goed betekenen dat Bert zichzelf slaat. Dat is opvallend, omdat dezelfde kinderen het woordje hem wel goed gebruiken als ze zelf spreken. Dit verschil tussen spreken en begrijpen is een verrassend resultaat van een recente studie van Petra Hendriks en collega’s, waarin het taalgebruik en het taalbegrip van kinderen werd vergeleken.

Voor een optimale communicatie is het nodig dat een spreker of luisteraar zich verplaatst in het perspectief van de ander. Als een luisteraar dit niet doet, begrijpt hij de spreker verkeerd. Bijvoorbeeld als die het woordje hem gebruikt. En als een spreker zich niet in een ander verplaatst, wordt deze soms ook verkeerd begrepen.
Niet iedereen kan zich evenwel goed in een ander verplaatsen. Mensen met autisme bijvoorbeeld vinden dit lastig. Maar ook kinderen en ouderen lijken hier grote moeite mee te hebben als het gaat om taal, zo blijkt uit onderzoek van Hendriks’ onderzoeksgroep. Dit komt misschien door hun kleinere werkgeheugen of hun lagere denksnelheid. Foutloos begrijpen vergt een aantal denkstappen. Een luisteraar moet daarom letterlijk ‘bouwen aan betekenis’.

 

Zie ook het tv-programma Adams Appel over Hendriks: www.adamsappel.nl/archief2007/afl08

 

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:38

Meer nieuws

  • 18 oktober 2018

    Nieuw tijdschrift: Virtus

    Virtus is een onafhankelijk, multidisciplinair en meertalig peer-reviewed tijdschrift met artikelen over alle aspecten van de geschiedenis van de adel. Het is zojuist toegevoegd aan de tijdschriftenlijst van University of Groningen Press.

  • 16 oktober 2018

    Digital Society Conferentie Nederlandse universiteiten

    De digitale informatietechnologie dringt steeds dieper door in onze samenleving. Daarom organiseren de veertien Nederlandse universiteiten, verenigd in de VSNU, op dinsdag 27 november de internationale Digital Society Conference in de Rijtuigenloods...

  • 10 oktober 2018

    Studenten bouwen mesohut

    In deze video vertellen studenten wat er zo interessant is aan mesolithische (Midden-Steentijd) onderkomens van ca. 7000 jaar geleden en waarom de experimentele archeologie een bijzonder inzichtelijke en verbazingwekkende subdiscipline is.