Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Bouwen aan betekenis

29 september 2008

Oratie: mw.prof.dr. P. Hendriks, 16.15 uur, Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Titel: Bouwen aan betekenis

Leeropdracht: Semantiek en Cognitie

Faculteit: Letteren

 

Bouwen aan de betekenis van taal

Hoe is het mogelijk dat we een dialect dat we niet spreken toch kunnen begrijpen? Het lijkt er op dat begrijpen gemakkelijker is dan spreken. Toch is dat ‘begrijpen’ een behoorlijk ingewikkeld proces. Dat blijkt vooral op momenten dat het mis gaat. Prof.dr. Petra Hendriks betoogt in haar oratie dat luisteraars soms letterlijk moeten ‘bouwen aan betekenis’. Met deze oratie, op 29 september 2008, aanvaardt Hendriks de leerstoel Semantiek en Cognitie aan de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Groningen. 

Veel kinderen maken nog tot een jaar of 7 fouten wanneer ze het woord hem horen. De zin “Bert slaat hem” kan voor deze kinderen ook heel goed betekenen dat Bert zichzelf slaat. Dat is opvallend, omdat dezelfde kinderen het woordje hem wel goed gebruiken als ze zelf spreken. Dit verschil tussen spreken en begrijpen is een verrassend resultaat van een recente studie van Petra Hendriks en collega’s, waarin het taalgebruik en het taalbegrip van kinderen werd vergeleken.

Voor een optimale communicatie is het nodig dat een spreker of luisteraar zich verplaatst in het perspectief van de ander. Als een luisteraar dit niet doet, begrijpt hij de spreker verkeerd. Bijvoorbeeld als die het woordje hem gebruikt. En als een spreker zich niet in een ander verplaatst, wordt deze soms ook verkeerd begrepen.
Niet iedereen kan zich evenwel goed in een ander verplaatsen. Mensen met autisme bijvoorbeeld vinden dit lastig. Maar ook kinderen en ouderen lijken hier grote moeite mee te hebben als het gaat om taal, zo blijkt uit onderzoek van Hendriks’ onderzoeksgroep. Dit komt misschien door hun kleinere werkgeheugen of hun lagere denksnelheid. Foutloos begrijpen vergt een aantal denkstappen. Een luisteraar moet daarom letterlijk ‘bouwen aan betekenis’.

 

Zie ook het tv-programma Adams Appel over Hendriks: www.adamsappel.nl/archief2007/afl08

 

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:38
printView this page in: English

Meer nieuws

  • 09 januari 2019

    Franse aandacht voor onze Bijzondere Collecties

    De Société bibliographique de France, een Franse vereniging voor boekwetenschappers en boekhistorici, heeft conservator Alisa van de Haar geïnterviewd over de Groningse Bijzondere Collecties. In het interview vertelt Van de Haar onder andere over de...

  • 08 januari 2019

    Het licht voor literatuur aansteken

    Mathijs Sanders leeft ín en mét literatuur en draagt dat uit waar hij kan. Als hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde kan hij er bovendien ván leven. Hij beschouwt zichzelf als een geluksvogel. ‘Ik zou niks anders willen doen.’

  • 18 december 2018

    Populisme bestormt de hitlijsten

    De Top 2000-tijd breekt weer aan: sommigen haten de uitzending, voor anderen mag het nog wel langer duren. De samenstelling van deze lijst ‘beste’ popnummers is onlosmakelijk verbonden met lobby’s om nummers hoog in de lijst te krijgen. Waarom vinden...