Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Starting a sentence in Dutch: a corpus study of subject- and object-fronting

21 februari 2008

Promotie: G.J. Bouma, letteren

Academiegebouw, 16.15 uur

Starting a sentence in Dutch: a corpus study of subject- and object-fronting

Promotor(s): prof.dr. J. Hoeksema, prof.dr. H.E. de Swart

 

Uiteenlopende factoren bepalen keuze eerste zinsdeel

Waarom kiest een spreker van het Nederlands ervoor om een bepaald zinsdeel voorop te plaatsen? Promovendus Gerlof Bouma onderzocht deze vraag voor onderwerpen, lijdend voorwerpen en meewerkend voorwerpen.

Een prominent type woordvolgordevariatie in het Nederlands is variatie in het zinsdeel dat vóór in de zin staat. Zo kent bijvoorbeeld de zin ‘Ik vertel jou dat nog wel’ nog twee andere varianten die hetzelfde betekenen: ‘Jou vertel ik dat nog wel’ en ‘Dat vertel ik jou nog wel’. Maar wat bepaalt welk zinsdeel voorop staat? Een statistische analyse van gesproken Nederlandse zinnen laat zien dat grammaticale functie, naamwoordgroepstype en grammaticale complexiteit daar invloed op hebben. Sprekers zetten onderwerpen, bepaalde naamwoordsgroepen en aanwijzende voornaamwoorden graag voorop, maar lijdend voorwerpen, onbepaalde naamwoordsgroepen en persoonlijke voornaamwoorden niet. Ingewikkeld materiaal wordt juist aan ‘de rechterkant’ van de zin geplaatst.

In sommige talen komt woordvolgordevariatie alleen voor als een toehoorder genoeg andere informatie heeft om de zin te begrijpen. Bovenstaande beperking lijkt ook in het Nederlands aanwezig, zij het als trend: sprekers plaatsen een lijdend voorwerp minder vaak voorop wanneer de kans groot is dat een toehoorder het voor een onderwerp aanziet. Bouma betoogt daarom dat bestudering van het sprekers- én het toehoordersperspectief nodig is voor een volledig begrip van woordvolgordevariatie.

Gerlof Johannes Bouma (Bedum, 1979) studeerde informatiekunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij verrichte zijn onderzoek aan het Center for Language and Cognition (Faculteit der Letteren) en de School of Behavioural and Cognitive Neurosciences, in het kader van het NWO-project Conflicts in Interpretation. Inmiddels werkt hij als postdoc aan de Universiteit van Potsdam. /ES

 

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:37
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws

  • 21 juni 2018

    Grenzeloos lallen met Martijn Wieling op Lowlands Science

    Het is bekend dat alcoholgebruik spraak negatief beïnvloedt, maar hoe zit dat bij het spreken van een vreemde taal? Onderzoek suggereert dat het effect hier juist positief lijkt te zijn. Onduidelijk is echter wat er in de mond gebeurt. Dr. Martijn Wieling...

  • 08 juni 2018

    Waardedaling woningen in aardbevingsgebied tot 2015 gemiddeld 9,3%

    Woningen in het Groningse aardbevingsgebied zijn tot 2015 gemiddeld 9,3% in waarde gedaald. Dat concluderen promovendus Nicolás Durán en hoogleraar Ruimtelijke Econometrie Paul Elhorst van de Rijksuniversiteit Groningen. Zij analyseerden data van de...

  • 06 juni 2018

    RUG op plek 120 in QS ranking

    De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) staat dit jaar op plaats 120 in de QS World Top University Rankings 2019. Afgelopen twee jaar stond de RUG opplaats 113 in deze lijst van bijna 1.000 universiteiten wereldwijd. Op nationale schaal is Groningen dit...