Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Starting a sentence in Dutch: a corpus study of subject- and object-fronting

21 februari 2008

Promotie: G.J. Bouma, letteren

Academiegebouw, 16.15 uur

Starting a sentence in Dutch: a corpus study of subject- and object-fronting

Promotor(s): prof.dr. J. Hoeksema, prof.dr. H.E. de Swart

 

Uiteenlopende factoren bepalen keuze eerste zinsdeel

Waarom kiest een spreker van het Nederlands ervoor om een bepaald zinsdeel voorop te plaatsen? Promovendus Gerlof Bouma onderzocht deze vraag voor onderwerpen, lijdend voorwerpen en meewerkend voorwerpen.

Een prominent type woordvolgordevariatie in het Nederlands is variatie in het zinsdeel dat vóór in de zin staat. Zo kent bijvoorbeeld de zin ‘Ik vertel jou dat nog wel’ nog twee andere varianten die hetzelfde betekenen: ‘Jou vertel ik dat nog wel’ en ‘Dat vertel ik jou nog wel’. Maar wat bepaalt welk zinsdeel voorop staat? Een statistische analyse van gesproken Nederlandse zinnen laat zien dat grammaticale functie, naamwoordgroepstype en grammaticale complexiteit daar invloed op hebben. Sprekers zetten onderwerpen, bepaalde naamwoordsgroepen en aanwijzende voornaamwoorden graag voorop, maar lijdend voorwerpen, onbepaalde naamwoordsgroepen en persoonlijke voornaamwoorden niet. Ingewikkeld materiaal wordt juist aan ‘de rechterkant’ van de zin geplaatst.

In sommige talen komt woordvolgordevariatie alleen voor als een toehoorder genoeg andere informatie heeft om de zin te begrijpen. Bovenstaande beperking lijkt ook in het Nederlands aanwezig, zij het als trend: sprekers plaatsen een lijdend voorwerp minder vaak voorop wanneer de kans groot is dat een toehoorder het voor een onderwerp aanziet. Bouma betoogt daarom dat bestudering van het sprekers- én het toehoordersperspectief nodig is voor een volledig begrip van woordvolgordevariatie.

Gerlof Johannes Bouma (Bedum, 1979) studeerde informatiekunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij verrichte zijn onderzoek aan het Center for Language and Cognition (Faculteit der Letteren) en de School of Behavioural and Cognitive Neurosciences, in het kader van het NWO-project Conflicts in Interpretation. Inmiddels werkt hij als postdoc aan de Universiteit van Potsdam. /ES

 

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:37
printView this page in: English

Meer nieuws

  • 09 januari 2019

    Franse aandacht voor onze Bijzondere Collecties

    De Société bibliographique de France, een Franse vereniging voor boekwetenschappers en boekhistorici, heeft conservator Alisa van de Haar geïnterviewd over de Groningse Bijzondere Collecties. In het interview vertelt Van de Haar onder andere over de...

  • 08 januari 2019

    Het licht voor literatuur aansteken

    Mathijs Sanders leeft ín en mét literatuur en draagt dat uit waar hij kan. Als hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde kan hij er bovendien ván leven. Hij beschouwt zichzelf als een geluksvogel. ‘Ik zou niks anders willen doen.’

  • 18 december 2018

    Populisme bestormt de hitlijsten

    De Top 2000-tijd breekt weer aan: sommigen haten de uitzending, voor anderen mag het nog wel langer duren. De samenstelling van deze lijst ‘beste’ popnummers is onlosmakelijk verbonden met lobby’s om nummers hoog in de lijst te krijgen. Waarom vinden...