Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

De zeven hoofdzonden van de biografie

26 februari 2008

Nog nooit was de biografie zo populair als de laatste jaren. Maar de misverstanden over wat een biografie is, zijn daarmee ook wijdverbreid. Volgens Hans Renders gaat er vaak iets mis bij het schrijven van een biografie. Renders, directeur van het Biografie Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen, houdt op 4 maart 2008 zijn inaugurele rede, ‘De zeven hoofdzonden van de biografie’.  

Hoe verheugend de huidige populariteit van de biografie ook is, er zit een keerzijde aan. Renders spreekt daarom bij de aanvaarding van de bijzondere leerstoel Geschiedenis en Theorie van de Biografie (wegens Stichting Democratie en Media) over de deugden én ondeugden van de biografie. In zijn oratie gaat hij in op de misvattingen over de biografie en zal hij de discipline van een traditie voorzien.

Voetballersbiografie

De populariteit van biografieën is de laatste jaren immens; de levensbeschrijving lijkt steeds meer als een populariteitspoll te fungeren. “Dominees, politici, voetballers en koks; allemaal krijgen ze een biografie,” aldus Renders. “Blijkbaar is de status van de biografie erg hoog. Maar wat velen zich niet realiseren is dat de meeste van die beschrijvingen in samenwerking met diezelfde dominees, voetballers, etcetera tot stand komen. Dat is niet erg, maar het mag wel wat duidelijker gezegd worden.” Want medewerking door de beschreven persoon kan volgens Renders geen goede biografie opleveren. “Bovendien kan een boek geschreven bij leven natuurlijk nooit dé biografie zijn. President Sarkozy van Frankrijk krijgt nu al een levensbeschrijving, terwijl die man eigenlijk nog aan zijn werk moet beginnen.”

Hoofdzonden

Renders pleit voor meer duidelijkheid over het begrip biografie. “Je hoort vaak zeggen van een biografie dat die leest als een roman. Dat is onzinnig en raar, want het is geen literatuur. Er zit dus een spanningsveld in onze verwachting. Ik ga daarom in mijn oratie in op een aantal misvattingen die samen de zeven hoofdzonden van de biografie verbeelden.” Met de zeven klassieke christelijke hoofdzonden (hoogmoed, hebzucht, wellust, afgunst, onmatigheid, woede en luiheid) in het achterhoofd, stelt Renders een ordening voor die ook recht doet aan de zeven deugden van de biografie. 

Fictie of feiten?

Renders karakteriseert twee biografievormen: de traditionele herdenkingsbiografie en de kritisch interpreterende biografie. “De traditionele variant vindt haar voorloper in heiligenleven en encyclopedisch woordenboek,” legt hij uit. “De interpreterende variant is ontstaan in de tweede helft van de negentiende eeuw, onder invloed van de opiniërende journalistiek.” Wat Renders betreft is interpretatie, het plaatsen van de beschreven persoon in de context, een noodzakelijke voorwaarde voor een goede biografie. Aan de hand van voorbeelden uit binnen- en buitenland illustreert hij in zijn oratie hoe de grenzen tussen fictie en non-fictie vervaagd zijn.  

Biografie Instituut

Het Biografie Instituut aan de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Groningen is het eerste ter wereld in zijn soort. Het voorziet in de behoefte aan theorievorming over biografieën en ondersteunt biografen. Onder begeleiding van het instituut kwam in 2007 de veelgeprezen biografie van J.C. Bloem uit, geschreven door Bart Slijper. Lopende projecten zijn onder meer de biografieën van Loe de Jong en Helene Kröller-Müller. Begin maart verschijnt bij Uitgeverij Boom in samenwerking met het Biografie Instituut een bundel artikelen onder de titel De Ondernemersbiografie. Mythe en Werkelijkheid. 

Curriculum vitae

Hans Renders is directeur van het Biografie Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij studeerde geschiedenis en Nederlands in Tilburg en Nijmegen en promoveerde in Tilburg op een biografisch onderzoek: Zo meen ik dat ook jij bent. Biografie van Jan Hanlo (1998). Zes jaar later verschenen Wie weet slaag ik in de dood. Biografie van Jan Campert en Gevaarlijk drukwerk. Een vrije uitgeverij in oorlogstijd. Renders wasmederedacteur van Inktpatronen. De Tweede Wereldoorlog en het boekbedrijf in Nederland en Vlaanderen (2006). Hij is criticus voor Media Facts, Het Parool, Vrij Nederland en het VPRO-radioprogramma OVT. Voorts is hij (mede)redacteur van een reeks waarin de theorie van de biografie centraal staat; daarin verschenen Het leven van een doodsbericht, Privé in de politieke biografie, Biografie & Psychologie. 

Informatie

Hans Renders, tel. 050-363 58 16, j.w.renders@rug.nl.

Zie ook: www.biografieinstituut.nl.

Vanaf 4 maart staat een samenvatting van de oratie als pdf op de site van het Biografie Instituut, www.biografieinstituut.nl

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:27
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws

  • 20 september 2018

    Martijn Wieling gestart als bijzonder hoogleraar Nedersaksische/ Groningse taal en cultuur

    Per 1 juli 2018 is Dr. Martijn Wieling benoemd tot bijzonder hoogleraar Nedersaksische / Groningse Taal en Cultuur. Wieling (Emmen, 1981) is universitair hoofddocent bij de opleiding Informatiekunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij gaat gedurende...

  • 11 september 2018

    Van Klokhuis-vraag naar Veni-subsidie

    Als kind was Jorrig Vogels al gefascineerd door taal en vergeleek hij de verschillende woorden voor ingrediënten op verpakkingen. Een jaar terug sleepte de taalonderzoeker een Veni-beurs in de wacht. ‘Taal heeft iets telepathisch: het beeld dat ík in...

  • 11 september 2018

    Eerste biografie van Piet Mondriaans vroege jaren

    Sinds zijn dood in 1944 is er een groot aantal biografieën van Piet Mondriaan verschenen - en zijn er evenzoveel mythes rondom zijn kunstenaarschap ontstaan. Hij zou bijvoorbeeld een minzame asceet zijn, of juist een bon-vivant. De Amerikaanse promovendus...