Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

046 - Flexibele werkindeling werkt overwerk in de hand

24 april 2007

De moderne werkgever biedt zijn personeel een flexibele, uitdagende baan. Werknemers kunnen hun eigen tijd indelen waardoor ze werk- en zorgtaken beter kunnen combineren. En meer plezier hebben in hun werk. Althans, dat is de bedoeling. Maar is dat ook zo? Nee, ontdekte promovendus Patricia van Echtelt. 'Het resultaat is vooral dat veel mensen meer werken dan ze eigenlijk willen. En al dat overwerk schaadt het welbevinden van de werknemers.' Van Echtelt promoveert op 3 mei 2007 aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Binnen veel bedrijven heerst tegenwoordig een soort ondernemerscultuur, merkt Van Echtelt. Taken worden uitgevoerd binnen projectteams, er wordt veel gewerkt met deadlines en de werknemers hebben een grote verantwoordelijkheid. Wat telt is het resultaat en daarop word je als werknemer ook afgerekend. 'En hoe flexibel een bedrijf ook omgaat met werktijden, de hoeveelheid werk blijft natuurlijk hetzelfde', zegt Van Echtelt. 'En omdat mensen hun werk graag goed willen doen, zijn ze sneller geneigd om extra (onbetaalde) uren te maken.'

Werkplezier

Vanuit het oogpunt van de werkgever klinkt dit uiterst positief. Dankzij de grote verantwoordelijkheid en - vaak uitgebreide - leermogelijkheden in het bedrijf zouden werknemers meer plezier in hun werk hebben en daardoor gemotiveerd zijn om nét dat beetje extra te doen. Toch gaat dit niet helemaal op. Uit het onderzoek blijkt namelijk dat in deze organisaties het werkplezier helemaal niet zo hoog is en dat dit dus zeker niet de reden is om lange werkdagen te maken. Bovendien is overwerk hoe dan ook schadelijk voor (het welzijn van) werknemers. 'Of iemand nou plezier in zijn werk heeft of niet', stelt Van Echtelt.

Tirannie van kleine beslissingen

Dat veel mensen toch veel extra uren maken, zelfs al ervaren ze het als onprettig, verklaart Van Echtelt door wat ze 'de tirannie van de kleine beslissingen' noemt. 'Elke dag neem je de beslissing nog even iets af te maken na werktijd, maar al die kleine beslissingen bij elkaar opgeteld leveren een resultaat op waarvoor je eigenlijk helemaal niet had willen kiezen.'

Deeltijd-illusie

Hetzelfde principe gaat op voor mensen die in deeltijd werken, merkt Van Echtelt. 'In moderne organisaties blijkt zo'n deeltijdfunctie in veel gevallen slechts een illusie. Want al kies je als werknemer heel bewust voor meer vrije tijd in plaats van wat extra geld, je ontkomt niet aan overwerken. De hoeveelheid werk blijft doorgaans namelijk hetzelfde.

Zorgtaken

Vrouwen maken minder overuren dan mannen in de de dertig organsiaties waar Van Echtelt haar onderzoek deed. Toch is de manier waarop mannen en vrouwen omgaan met een flexibele werkindeling nagenoeg gelijk. 'Vrouwen in moderne organisaties moeten net zo goed aan alle eisen voldoen. Overwerken is echter lastiger voor vrouwen, simpelweg omdat ze er vaak de tijd niet voor hebben. Zorg- en huishoudelijke taken komen namelijk nog altijd vooral voor rekening van de vrouw'.

Glazen muur

Van Echtelt: 'Er wordt vaak gesproken over een glazen plafond, maar nu blijkt er dus ook een glazen muur te zijn waar vrouwen tegenop lopen.' Want hoewel flexibele werktijden ooit zijn ingevoerd om werk en zorg beter te kunnen combineren, lijkt het nu juist averechts te werken volgens Van Echtelt: In plaats van een extra mogelijkheid is flexibiliteit een eis geworden. Als je niet altijd beschikbaar bent, kom je simpelweg niet meer in aanmerking voor het werk.'

Curriculum vitae

Patricia Elisabeth van Echtelt, geboren te Utrecht op 4 februari 1975, studeerde sociologie aan de universiteit van Utrecht. Aansluitend werd ze promovendus aan de Rijksuniversiteit Groningen, waarna ze in 2005 aan het werk ging als onderzoeker bij Research voor Beleid in Leiden. Ze promoveert tot doctor in de Gedrags- en Maatschappijwetenschappen bij prof.dr. S. Lindenberg en dr. A.C. Glebbeek. Van Echtelt voerde haar onderzoek uit bij het Interuniversitair Centrum voor Sociaal-wetenschappelijke theorievorming en methodenontwikkeling (ICS). De titel van het proefschrift luidt: "Time-Greedy employment relationships: Four studies on the time claims of post-Fordist work". Van Echtelt gaat vanaf 1 juni 2007 werken bij het Sociaal en Cultureel Planbureau in Den Haag als wetenschappelijk medewerker.

Noot voor de pers

Meer informatie: drs. P. van Echtelt, tel. ( 071) 525 3709 (werk)

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:26

Meer nieuws