Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

015 - Chronisch slaaptekort kan leiden tot depressie

06 februari 2007

De afgelopen eeuw zijn we gemiddeld anderhalf uur minder gaan slapen. Door onze drukke bezigheden leveren we maar al te vaak kostbare uren nachtrust in. Groningse onderzoekers hebben ontdekt dat de gevolgen van slaaptekort op lange termijn zeer schadelijk kunnen zijn. Neurobioloog Peter Meerlo van de Rijksuniversiteit Groningen: 'Chronisch slaaptekort kan veranderingen in de hersenen teweegbrengen en een belangrijke factor zijn bij het ontstaan van depressie.' Meerlo pleit er daarom voor om ons slaapgedrag serieuzer te gaan nemen.

'Een groot deel van de mensen slaapt niet genoeg; vijf à zes uur per nacht en soms nog minder,' constateert Meerlo. 'Vaak denkt men dat in het weekend wel weer in te halen.' Veel mensen met een chronisch slaaptekort leren ook met de vermoeidheid om te gaan. Ze wennen eraan. Meerlo en zijn collega Viktor Román wilden echter weten of langdurig slaaptekort op de lange termijn schadelijke gevolgen kan hebben.

Serotonineonderzoek

Meerlo: 'Naar de effecten van chronisch slaaptekort is nog erg weinig onderzoek gedaan. Sowieso weten we nog weinig van slaap. Vermoedelijk vinden er tijdens de slaap allerlei belangrijke herstelprocessen in de hersenen plaats. Daarom hebben wij bekeken wat er gebeurt met de hersenen van ratten met een chronisch slaaptekort.' Román en Meerlo deden dat door laboratoriumratten - die normaal ongeveer elf uur slapen - een nachtrust te geven van maar vier uur en vervolgens te kijken naar de effecten van het slaaptekort op het serotoninesysteem. Verstoringen in het serotoninesysteem worden wel in verband gebracht met stress en depressie.

Hersenveranderingen

Net als mensen die te weinig slapen, kunnen ratten het met een geringe hoeveelheid slaap weliswaar heel lang volhouden, maar de resultaten van het onderzoek zijn toch verontrustend. Meerlo: 'De hersenen van onze ratten met slaaptekort bleken minder gevoelig te worden voor de neurotransmitter serotonine. Deze verminderde gevoeligheid is ook aangetoond bij depressieve mensen.' Bovendien blijken er bij de ratten met een slaaptekort veranderingen op te treden in het functioneren van de amygdala, het hersengedeelte dat een belangrijke rol speelt bij stemmingen en emoties. 'Humane studies toonden al aan dat depressieve mensen vaak slaapproblemen hebben, maar het was onduidelijk of dit een oorzaak was of een gevolg,' zegt Meerlo. 'Ons onderzoek laat nu zien dat chronisch slaaptekort leidt tot veranderingen in de hersenen die je ook kunt waarnemen bij depressie.'

Hersteltijden

Ook blijkt uit het onderzoek dat de hersteltijd van een slaaptekort veel langer is dan gedacht. 'Ratten die een week lang slecht slapen, hebben ook een week nodig om weer volledig te herstellen. Dan pas is hun gevoeligheid voor serotonine weer normaal. Dat is veel langer dan gedacht. Bijslapen in het weekend is dus waarschijnlijk niet genoeg.' Verder onderzoek moet uitwijzen wat de hersteltijden zijn van langere periodes van slaaptekort.

Kinderen

Ook is meer onderzoek nodig naar de effecten van slaaptekort bij kinderen. Meerlo: 'Steeds meer kinderen zitten gapend in de klas, omdat ze 's avonds laat nog achter de computer zitten of TV kijken. Daarom wil ik kijken wat er met jonge ratjes met een slaaptekort gebeurt. Ik vermoed dat de effecten op jonge leeftijd wel eens extra schadelijk zouden kunnen zijn, omdat de hersenen nog niet volgroeid zijn.' Meerlo hoopt dat het onderzoek leidt tot meer bewustwording. 'Slaap is nu vaak een ondergeschoven kindje: het is iets dat je doet met de tijd die je overhebt. In plaats daarvan moet slaap op een serieuze manier ingepland worden.'

Curriculum Vitae

Peter Meerlo (1966) studeerde in 1991 af als bioloog aan de Rijksuniversiteit Groningen. In 1997 promoveerde hij aan diezelfde universiteit in de biologie van hersenen en gedrag. Vervolgens heeft hij als postdoc in Chicago gewerkt, waarna hij in 2002 terugkeerde naar Groningen. Meerlo is de co-promotor van Viktor Román, die 16 februari 2007 aan de RUG promoveert op dit onderzoek. De titel van zijn proefschrift luidt: "Neurobiological and functional consequences of chronic partial sleep deprivation: the role of the serotonergic system".

Noot voor de pers

Nadere informatie: dr. Peter Meerlo, tel. (050)363 2334 (werk), e-mail: p.meerlo@rug.nl

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:26

Meer nieuws

  • 20 september 2018

    Koninklijke onderscheiding voor professor dr. Cisca Wijmenga

    Cisca Wijmenga, hoogleraar humane genetica aan de Faculteit Medische Wetenschappen/UMCG, kreeg woensdag 19 september uit handen van locoburgemeester Ton Schroor van de gemeente Groningen een koninklijke onderscheiding. Wijmenga is benoemd tot Ridder...

  • 19 september 2018

    Studenten RUG helpen leerlingen met toekomst stadslogistiek

    Bij het project Web Expeditie hebben leerlingen van verschillende scholen in het primair en voortgezet onderwijs onder leiding van studenten van de RUG gewerkt aan de toekomst van de stadslogistiek. De leerlingen zochten in een project van drie maanden...

  • 17 september 2018

    Pesten is een probleem van ons allemaal

    Van leerkrachten wordt veel verwacht; naast een stimulerend academisch klimaat, moeten ze er ook voor zorgen dat er niet gepest wordt in de klas. Ze zijn echter niet voldoende opgeleid om pesten effectief aan te kunnen pakken. Bovendien ontbreekt er...