Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Beperkt perspectief groei glastuinbouw in Hoogezand-Sappemeer

30 augustus 2006

De Nederlandse glastuinbouwsector is van grote waarde voor de Nederlandse economie. De sector staat bekend als dynamisch, innovatief en zeer exportgericht. De bekende Amerikaanse econoom Michael Porter typeert het Nederlandse glastuinbouwcomplex zelfs als één van de krachtigste clusters ter wereld. Dit lijkt niet te gelden voor de glastuinbouw in Groningen, volgens een onderzoek van de wetenschapswinkel Economie & Bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen.  

De economiestudent Gerjan Elzerman onderzocht de toekomstperspectieven van de glastuinbouw in Groningen. Deze bevinden zich hoofdzakelijk in de glastuinbouwgebieden te Sappemeer en Zuidbroek in de gemeente Menterwolde. De omvang is slechts een fractie van de landelijke glastuinbouw. In 2005 waren in de gemeente Hoogezand-Sappemeer 17 tuinders actief en in Menterwolde 14. De tuinders kweken vooral snijbloemen en potplanten. Meer dan 70% van de bedrijven is kleiner dan 1 hectare, slechts 5 bedrijven hebben een omvang van minimaal 2,5 hectare.  

Gerjan vergeleek de kenmerken van het glastuinbouwgebied met andere glastuinbouwgebieden in Noord Nederland. Ook betrok hij de geschiedenis van de glastuinbouw, recente ontwikkelingen in de Nederlandse glastuinbouw, de marktstructuur en het overheidsbeleid bij zijn analyse. Hieruit blijkt dat de perspectieven voor de groei van de glastuinbouwsector in Hoogezand-Sappemeer/Menterwolde weinig rooskleurig zijn. De oorzaken zijn: verwacht aanbodoverschot van kavels, negatief imago, ongunstige geografische ligging en passief overheidsbeleid.

De behoefte aan glastuinbouwkavels in Nederland is geringer dan men in 2000 verwachtte; het jaar waarin de Rijksoverheid een nieuw glastuinbouwbeleid presenteerde. Als de nieuwe, groot opgezette provinciale projectlocaties tot ontwikkeling komen ontstaat rond de jaren 2010-2015 een overaanbod van minimaal 600 hectare. Tegelijkertijd heeft de regio Hoogezand-Sappemeer geen direct beschikbare tuinbouwkavels op de enige locatie waar nieuwbouw mogelijk. Die is in handen van agrariërs waarvan tuinders de grond eerst moeten kopen, vervolgens ontwikkelen en pas aan de opbouw van een nieuw bedrijf kunnen beginnen.

Het Noorden is weinig populair onder Westlandse tuinders en van de Noordelijke glastuinbouwlocaties is Hoogezand-Sappemeer het minst populair. Deels is het negatieve imago op vooroordelen gebaseerd, deels is het terecht. Zo hebben de andere, grotere glastuinbouwgebieden in het Noorden tuinders meer te bieden, zoals samenwerking in de vorm van innovatiediffusie en collectieve voorzieningen voor energie en gietwater. Dit alles ontbreekt in de regio Hoogezand-Sappemeer. De regio heeft wel voordelen zoals lage grondprijzen, maar dat geldt ook voor andere locaties in Noord Nederland.  

De locatiefactoren die Hoogezand-Sappemeer vroeger tot een gunstige locatie maakten: de vruchtbare grond, nabijheid van de afzetmarkt Groningen-Stad en de infrastructuur (Winschoterdiep) zijn niet meer van belang. De afzet van de snijbloementeelt is zeer fijnmazig en wordt overwegend in het Westen afgezet, met relatief hoge logistieke kosten als gevolg. De logistiek kosten van deze en andere kleinere bedrijven kunnen in de wellicht omlaag als een logistiek centrum in Eelde wordt gerealiseerd, waardoor het vervoer efficiënter kan worden geregeld. Dit kan door het rijden met extra lange, energiezuinige vrachtwagens en het aanbieden van collectief vervoer waardoor de beladingsgraad omhoog kan gaan.

De gemeenten Hoogezand-Sappemeer en Menterwolde staan positief tegenover glastuinbouw, maar ontwikkelen geen gezamenlijk beleid. De verhoudingen tussen beide gemeenten lijken eerder verstoord. De provincie richt al haar pijlen op de ontwikkeling van grootschalige glastuinbouw in de Eemshaven en neemt een afwachtende houding aan ten opzichte van de regio Hoogezand-Sappemeer. Bedrijven in de regio die weinig perspectief hebben zijn met name de zeer kleine verouderde bedrijven, die zich vooral in Zuidbroek bevinden. Zonder overheidsinitiatieven komt een herstructurering van het verouderde glastuinbouwgebied in Zuidbroek niet van de grond.

Wel perspectief potplantbedrijven

De regio Hoogezand-Sappemeer biedt wel kansen voor de grotere bedrijven die op individuele basis kostenbesparingen realiseren en onafhankelijk opereren. Dit zijn vooral de potplantenbedrijven. De trend naar meer directe afzet is voor de potplantenbedrijven in Hoogezand-Sappemeer ook gunstig. Zij kunnen dan meer profiteren van de positieve ligging ten opzichte van de markten in Duitsland en Scandinavië. Het toekomstige logistieke centrum in Eelde doet onderzoek naar de mogelijkheden om vanuit Eelde direct deze afzetmarkten in het Oosten te bedienen.

Rapportgegevens:

Gerjan Elzerman, De kas opmaken - Economisch perspectief van de glastuinbouw in Sappemeer en omgeving , Groningen: Wetenschapswinkel Economie & Bedrijfskunde, Publicatiereeks Wetenschapswinkel Economie & Bedrijfskunde EC 173, ISBN 10: 90-5803-065-2.

Laatst gewijzigd:02 oktober 2015 22:41

Meer nieuws