Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

162 - Biologische klok tikt maar zwak in rendier

22 december 2005

Alle dieren hebben een innerlijke biologische klok, die sterke invloed heeft op het dagelijks activiteitenpatroon. Dieren die bij de poolcirkel leven, zoals rendieren, vormen een uitzondering. Uit een onderzoek van Noorse en Nederlandse wetenschappers dat Nature deze week publiceert, blijkt dat de werking van de klok onderdrukt is.

Aan de Noordpool is het de hele zomer licht en de hele winter donker. Alleen in de lente en herfst vertoont het dag/nacht ritme enkele weken lang een 24-uurs ritme. De onderzoekers legden het dagelijks activiteitenpatroon vast van twee groepen rendieren. Eén leeft op Spitsbergen, de ander in het noorden van Noorwegen.

Herkauwers

De rendieren gedroegen zich als herkauwers, wat wil zeggen dat ze afwisselend eten en rusten. Maar het patroon waarin ze dit deden, was voor beide ondersoorten in de zomer onafhanklijk van een 24-uurs ritme. En voor de ondersoort op Spitsbergen geldt dit ook tijdens de winterperiode. Alleen in de herfst en lente liep het gedragspatroon van beide groepen gelijk met dag en nacht, met name van de ondersoort in Noord-Noorwegen.

Onderdrukt

De onderzoekers concluderen dat de rendieren kennelijk de invloed van de biologische klok kunnen onderdrukken. Dit vermogen wordt sterker naarmate ze noordelijker leven. De functie ervan is waarschijnlijk tweeledig. Een innerlijke biogische klok die als het ware stopgezet is, stelt de dieren beter in staat om zich snel in te stellen op een weer opdoemend licht/donker ritme in de omgeving in de lente en herfst. Bovendien is geleefd worden door je biologische klok van weinig waarde voor je overlevingskans in een omgeving die op dat moment geen ritme kent.

Opzienbarend

Voor het wereldwijde onderzoek aan biologische klokken zijn dit opzienbarende resultaten. De klokken zijn in het laboratorium ontdekt door organismen in continu donkere omstandigheden te houden, waar de ritmes nietteminbleven doorlopen. Maar buiten in de natuur is dat dus anders, daar lijken klokken de rendieren vooral voor te bereiden op komende licht-donker afwisselingen.

Noot voor de pers

Meer informatie: dr. Menno Gerkema, afdeling Chronobiologie, Rijksuniversiteit Groningen, tel. (050) 363 2027/2313, e-mail: m.p.gerkema@rug.nl

De auteur heeft foto's beschikbaar.

Titel Nature artikel: 'Circadian organization in reindeer', (22 december 2005)

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:20

Meer nieuws