Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

136 - Biograaf van Vestdijk put uit niet-gepubliceerde bronnen

03 november 2005

De vermaarde dichter, romancier en essayist Simon Vestdijk – bekend van onder meer Terug tot Ina Damman, De Koperen Tuin en De kellner en de levenden – was een onafhankelijk schrijver die zich bij niets of niemand aansloot. Zijn enige voorbeelden waren Kafka en Dostojevski. Maar het bestaande beeld van de geïsoleerde kluizenaar uit Doorn is niet correct, stelt Wim Hazeu. Hij is de eerste biograaf die van Vestdijks weduwe onbeperkte toegang kreeg tot alle ongepubliceerde bronnen en daarover in alle artistieke vrijheid mocht schrijven. Hazeu promoveert op Vestdijks biografie op donderdag 10 november 2005 aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Wim Hazeu, die eerder biografieën schreef over J. Slauerhoff, M.C. Escher en Gerrit Achterberg, kreeg van Vestdijks weduwe Mieke van der Hoeven alle volmachten om zijn biografie te schrijven. Een hutkoffer bij haar thuis bevatte een schat aan niet-gepubliceerde brieven, dagboeken, zakagenda’s en aantekenboekjes. Bijvoorbeeld de verloren gewaande brieven van Willem Brakman en de correspondentie tussen Vestdijk en de schrijfster Henriëtte van Eyk, met wie hij een intense liefdesrelatie had. Deze briefwisseling, waarin Vestdijk openhartig over zijn werk, depressies en affaires schreef, hanteert Hazeu als rode draad in de biografie.

Buitenshuis

Vestdijk was geen kluizenaar, stelt Hazeu. ‘Daarvoor was hij te nieuwsgierig naar wat er ‘buitenshuis’ gebeurde.’ Uit de tienduizenden bladzijden directe (Vestdijks schifturen: zes meter) en indirecte bronnen (geschriften en getuigenissen van anderen: vijf meter) die de biograaf heeft doorgenomen, kwam weliswaar het beeld vrij van een zeer individualistisch man. Maar Vestdijk deelde destijds wel de geestelijke houding van de intellectuelen – het nihilisme of ‘onttovering’ – dat de kunst en vooral het maken van kunst, de creativiteit zelf, voorop stelde. En hij ontdekte en stimuleerde het talent van beroemde schrijvers als Gerard Reve en W.F. Hermans.

Hazeu omschrijft Vestdijk tevens als ‘de meest belezen man van zijn tijd’. ‘Hij volgde de literaire en muzikale ontwikkelingen in het buitenland op de voet.’ Zijn encyclopedische kennis resulteerde niet alleen in omvangrijke werken over bijvoorbeeld religie, astrologie en het wezen van de angst. Ook bezat Vestdijk een uitgebreide collectie grammofoonplaten en publiceerde hij veel over klassieke muziek. Hazeu: ‘Een veelzijdiger auteur kun je je niet voorstellen.’

Depressies

In Vestdijk, een biografie laat Hazeu zien hoezeer Vestdijks leven en werk samenhangen. Hij legt een verband tussen diens amoureuze avonturen, obsessieve werkkracht en zware depressies. ‘Vestdijk was een bezeten schrijver. Hij was altijd bang dat hij door de depressies op een moment niet meer kon schrijven. Buiten een ziekteperiode wilde hij daarom alles uit de kast halen.’ Hij werkte dan snel, obsessief en waarschijnlijk zelfs manisch, weet Hazeu, die te rade ging bij de bekende psychiater Andries van Dantzig. Vestdijk schreef zo twintig gedichten op een dag. Collega-schrijver Menno ter Braak noemde hem daarom een ‘duivelskunstenaar’.

Nobelprijs

Vestdijk was ‘de enige echte kandidaat voor de Nobelprijs voor de literatuur na de Tweede Wereldoorlog’, stelt Hazeu. Dertien keer was hij Nederlands kandidaat, maar ondanks internationale steun heeft hij de prijs nooit ontvangen. De biograaf wijt dit vooral aan de kwaliteit van de boekvertalingen. ‘Die waren niet goed.’ In zijn eigen taalgebied werd Vestdijks werk echter met alle grote literaire prijzen bekroond. In 1964 ontving hij van de RUG een eredoctoraat in de letteren. Anno 2005 blijft zijn betekenis voor de Nederlandstalige literatuur immens. Hazeu: ‘Jonge allochtone schrijvers, die recent zonder last van het verleden zijn boeken lazen, waren ondersteboven. Dat zegt toch wel iets over de kracht van zijn werk.’

Curriculum Vitae

Wim Hazeu (Delft, 1940) volgde de School van Taal en Letterkunde in Den Haag. Hij publiceerde naast dichtbundels en romans de succesvolle biografieën van Achterberg, Slauerhoff en M.C. Escher. Voor de Slauerhoff-biografie ontving hij de presitigieuze biografieprijs van de Dordtse Academie. Hazeu maakte ook documentaires voor radio en televisie of schreef daar de scenario’s voor. Hij trok zich drie jaar terug om de Vestdijk-biografie te schrijven. Hazeu promoveert tot doctor in de letteren bij prof.dr. G.J. Dorleijn. Het onderzoek is mede tot stand gekomen door de Schrijversvereniging ‘De Bezige Bij’ en het Amsterdams Fonds voor de Kunst. De titel van zijn proefschrift luidt: Vestdijk, een biografie (De Bezige Bij, Amsterdam, ISBN 90 234 17666, prijs € 39,90)

Noot voor de pers

Voor meer informatie en het aanvragen van interviews en recensie-exemplaren kunt u contact opnemen met Saartje Schwachöfer van uitgeverij De Bezige Bij, tel. (020) 305 98 15, e-mail s.schwachofer@debezigebij.nl

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:20

Meer nieuws

  • 18 oktober 2018

    Toegangscontrole Universiteitsbibliotheek Binnenstad

    In november worden de toegangspoortjes in de Universiteitsbibliotheek Binnenstad getest. Als deze test naar tevredenheid verloopt, worden de poortjes definitief in gebruik genomen.

  • 16 oktober 2018

    Digital Society Conferentie Nederlandse universiteiten

    De digitale informatietechnologie dringt steeds dieper door in onze samenleving. Daarom organiseren de veertien Nederlandse universiteiten, verenigd in de VSNU, op dinsdag 27 november de internationale Digital Society Conference in de Rijtuigenloods...

  • 09 oktober 2018

    Wat de wereld écht moet weten over leiderschap

    ‘Weet jij hoe vaak organisaties een verkeerde leider selecteren?’, vraagt Janka Stoker. ‘Volgens recent onderzoek van Gallup gebeurt dat in maar liefst 82% van de gevallen! Deze leiders werden vaak gekozen omdat ze toevallig uitblonken in hun vorige,...