Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

017 - Corruptiewet moet niet verder verruimd worden

15 februari 2005

Met een ingrijpende wetswijziging in 2001 heeft de Nederlandse overheid een sterkere vuist willen maken tegen corruptie bij ambtenaren. In de praktijk blijkt de nieuwe wet ingewikkelder dan vroeger, vaag geformuleerd en kan ze in het uiterste geval zelfs een averechts effect hebben. Dat concludeert Eelke Sikkema in zijn promotieonderzoek naar ambtelijke corruptie in het strafrecht. Sikkema promoveert op 24 februari 2005 aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Nederland blijft niet verstoken van corruptie. Het beste voorbeeld hiervan is de recente kwestie bouwfraude, waarbij aannemers ambtenaren fêteerden om zo de beste deals binnen te slepen. In 2001 werd in verband met internationale verdragen de Nederlandse corruptiewetgeving aangescherpt. Zonder veel succes, concludeert Sikkema: ‘Het is er niet eenvoudiger op geworden. Als gevolg van de wetswijziging is het moeilijker te bepalen wat wel en wat niet strafbaar is. Dat maakt het lastig voor ambtenaren te weten wat ze wel en niet mogen. En politie en justitie zullen grotere moeite hebben met opsporen en vervolgen.’

Onoverzichtelijk

Omkoping is een belangrijk onderwerp in de corruptiewetgeving. Vóór 2001 werden drie vormen onderscheiden, nu zijn dat er veertien. ‘De wetstekst is onoverzichtelijk, je moet altijd zoeken welke variant terzake doet,’ aldus Sikkema. ‘Bovendien is niet helemaal duidelijk wat onder corruptie valt.’ De wet is sinds 2001 dus niet alleen complexer, maar ook veel ruimer geworden. Neem de klassieke fles wijn, een aardigheidje om de ambtenaar in kwestie gunstig te stemmen. Vóór de wetswijziging moest de ambtenaar er zeker van zijn dat hij de fles wijn alleen zou krijgen in ruil voor bepaalde handelingen, om in overtreding te zijn. Nu is een vermoeden dat die handelingen worden verlangd al voldoende om het aannemen van de wijn strafbaar te maken.

Geduld

Terwijl de inkt van de nieuwe wet nog maar net droog is, klinkt naar aanleiding van de bouwfraude hier en daar alweer een roep om een nieuwe verscherping van de corruptiewetgeving. Bijvoorbeeld door het aannemen van alle giften strafbaar te stellen, niet alleen als er een vermoeden bestaat dat het gaat om steekpenningen. Volgens Sikkema is het te vroeg voor deze aanpassingen: ‘We moeten nu eerst wachten op het effect van de wetswijziging in 2001.’

Elektronische betaalmiddelen

Het proefschrift van Sikkema bevat concrete aanbevelingen om de wet te vereenvoudigen. Behalve over omkoping bevat het wetboek bepalingen over andere vormen van corruptie. Het grootste deel van deze artikelen stamt uit 1886. Grote dramatische gebreken kennen ze niet, maar enige aanpassing aan de huidige tijd zou geen overbodige luxe zijn. Sikkema: ‘Nu zijn ambtenaren bijvoorbeeld alleen strafbaar bij verduistering van geld of geldwaardig papier. Maar sinds 1886 hebben we creditcards, bankpassen en chipknips. Elektronische betaalmiddelen zouden toegevoegd kunnen worden in de tekst.’

Doublures

Verder staan in de wet twee artikelen die eenvoudig geschrapt kunnen worden. Eén gaat over het vervalsen van boeken en registers. Dit valt namelijk al onder de wet over valsheid in geschriften. Een ander betreft verduistering van bewijsstukken. Ook dat is elders in het Wetboek van Strafrecht al vastgelegd als strafbaar. Voorlopig blijven deze doublures bestaan en zal de overheid geen tweede wetswijziging voorstellen, vermoedt de promovendus: ‘Het momentum is voorbij en het signaal gegeven. Corruptie is van het Haagse prioriteitenlijstje verdwenen.’

Curriculum vitae

Eelke Sikkema (Leeuwarden, 1974) studeerde Nederlands recht en Notarieel recht aan de RUG. Hij verrichtte zijn promotieonderzoek bij de vakgroep Strafrecht en Criminologie van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid. Sikkema promoveert tot doctor in de rechtsgeleerdheid bij prof.mr. D.H. de Jong en mr. H.D. Wolswijk. Sinds 2002 werkt Sikkema als universitair docent bij het Willem Pompe-instituut voor Strafwetenschappen van de Universiteit van Utrecht. De titel van het proefschrift luidt: Ambtelijke corruptie in het strafrecht. Een handelseditie wordt uitgegeven bij Boom juridische uitgevers (ISBN 90-5454-5550).

Noot voor de pers:

Informatie: Eelke Sikkema, tel.: 030 – 253 71 23, email: e.sikkema@law.uu.nl

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:20

Meer nieuws