Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

005 - Vakantie bij uitstek geschikt voor contacten leggen én onderhouden

11 januari 2005

Bijna tachtig procent van de Nederlanders gebruikt de vakantie om familiebanden aan te halen of tijd aan vrienden te besteden. Ruim 36 procent gaat op vakantie bovendien nieuwe relaties aan. Dat concludeert promovenda Carlijne Philips in haar proefschrift over gemeenschapsvorming tijdens vakanties. Philips beschrijft hierin drie uiteenlopende vakantiebestemmingen: de partyscène op Ibiza, een vakantiedorp van Club Med op Mallorca en de Amsterdamse camping Bakkum. Philips verrichtte een grootschalig kwantitatief onderzoek naar gemeenschapsvorming van de Nederlander op vakantie. Ze promoveert op 20 januari 2005 aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Bij onderzoek over gemeenschapsvorming ligt de nadruk meestal op wijken, buurten en straten. Maar de tijd dat gemeenschappen zich alleen in de stamkroeg op de hoek of bij de buurtvereniging vormden, is voorbij. In de moderne, welvarende samenleving zijn mensen mobiel. Ze hebben veel vakantie, reizen er lustig op los en leren graag nieuwe mensen kennen buiten hun eigen woongebied. Zelfs in een korte periode, bijvoorbeeld een weekje vakantie, blijkt dat goed mogelijk.

Gemeenschappen

Belangrijk in het onderzoek is de term ‘gemeenschap’. Het gaat om twee of meer mensen met onderlinge relaties. Die mensen delen normen met elkaar en hebben het gevoel dat ze bij elkaar horen. Bovendien moeten de relaties multifunctioneel zijn. Ze hebben een fysieke en sociale component. Philips: ‘Je hebt marktrelaties, als je bijvoorbeeld iets van iemand koopt of verkoopt. Zo’n eenmalig contact bevat alleen de fysieke component, die zich bijvoorbeeld uit in comfort. Gemeenschapsrelaties gaan verder. Die hebben wél een sociale component, bijvoorbeeld in de vorm van status of affectie.’

Enquête

Uit haar enquête die werd ingevuld door 1209 vakantiegangers, blijkt dat mensen behoefte hebben aan een gemeenschap om zich heen. En dat vakantie bij uitstek geschikt is om aan die gemeenschap te werken. Philips onderscheidt in haar proefschrift ‘refreshergemeenschappen’ en gelegenheidsgemeenschappen. De eerste omvatten bijvoorbeeld ‘quality time’ met familieleden of een intensivering van vriendschappen. Gelegenheidsgemeenschappen zijn nieuwe relaties. Deze categorie bevat (in enkele jaren) gegroeide gemeenschappen, instant gemeenschappen en sfeergemeenschappen. Alle soorten ontstaan makkelijker wanneer voldaan wordt aan een aantal voorwaarden, zo blijkt uit Philips’ onderzoek.

Tijd en sfeer

De factor tijd heeft de grootste invloed op het wel of niet ontstaan van gemeenschapsrelaties. ‘Op Bakkum sprak ik iemand die het heel mooi verwoordde’, aldus de promovenda. ‘Ze zei: als je zo veel tijd met elkaar doorbrengt, word je vanzelf vrienden.’ Is tijd minder voorradig, dan kunnen nog steeds sociale relaties ontstaan, zo blijkt uit het bezoek aan feesteiland Ibiza: ‘Op korte vakanties is homogeniteit erg belangrijk. Ik zag dat aan een gedeelde visie op properheid in Bakkum, het spreken van dezelfde taal in Club Med en een gedeelde interesse in muziek en uiterlijk op Ibiza.’ Tenslotte spelen ook fysieke nabijheid, een duidelijke sfeer (feesteiland Ibiza) en persoonlijke karaktertrekken een rol bij het ontstaan van gemeenschappen.

Nieuwe contacten

In het onderzoek worden persoonskenmerken minder belicht. Dat komt vooral omdat persoonskenmerken niet bepalend hoeven te zijn voor de mate van gemeenschapsvorming. Philips: ‘Als iemand heel verlegen is, maar een ander in de vriendengroep niet, dan kan het voor diegene tóch heel makkelijk zijn om nieuwe contacten te leggen.’ In Club Med wordt heel duidelijk rekening gehouden met verschillende persoonskenmerken. De sfeer is zodanig ontspannen dat de gasten makkelijk contact leggen. ‘Club Med is de eerste organisatie die ‘all in’ arrangementen aanbood. Naar het dorp waar ik was reizen veel vrijgezellen, die vervolgens kunnen deelnemen aan allerlei sociale activiteiten. Zo leg je makkelijk nieuwe contacten in korte tijd.’

Curriculum vitae

Carlijne Frederike Philips (Amsterdam, 1971) studeerde sociologie aan de RUG. Zij verrichtte haar promotieonderzoek bij het Interuniversity Center for Social Science Theory and Methodology (ICS) in Groningen. Philips promoveert tot doctor in de psychologische, pedagogische en sociologische wetenschappen bij prof.dr. S.M. Lindenberg en dr. R.J.J. Wielers. Sinds mei 2003 is Philips onderzoeker bij de afdeling Onderzoek en Statistiek van de gemeente Purmerend. De titel van het proefschrift luidt: Vakantiegemeenschappen: kwalitatief en kwantitatief onderzoek naar de gelegenheid- en refreshergemeenschap tijdens de vakantie. Het onderzoek werd gefinancierd door NWO en maakt onderdeel uit van het aandachtsgebied ‘The Future of Communities’ van NWO.

Noot voor de pers

Voor meer informatie: Carlijne Philips, tel. (0299) 45 26 38 (werk)

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:20

Meer nieuws

  • 17 september 2018

    Pesten is een probleem van ons allemaal

    Van leerkrachten wordt veel verwacht; naast een stimulerend academisch klimaat, moeten ze er ook voor zorgen dat er niet gepest wordt in de klas. Ze zijn echter niet voldoende opgeleid om pesten effectief aan te kunnen pakken. Bovendien ontbreekt er...

  • 11 september 2018

    Van Klokhuis-vraag naar Veni-subsidie

    Als kind was Jorrig Vogels al gefascineerd door taal en vergeleek hij de verschillende woorden voor ingrediënten op verpakkingen. Een jaar terug sleepte de taalonderzoeker een Veni-beurs in de wacht. ‘Taal heeft iets telepathisch: het beeld dat ík in...

  • 07 september 2018

    Constructief overleg – gezamenlijke overeenkomst

    Na een intensief en constructief gesprek met de actievoerende studenten van studentenpartij DAG en ROOD (jongeren SP) is donderdagavond een gezamenlijke overeenkomst bereikt op vier punten, vooral gericht op de lange termijn.