Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

081 - Waarom meisjes blijven lezen en jongens ermee stoppen

29 juni 2004

Waarom verslinden tienermeisjes boeken, terwijl de meeste jongens op die leeftijd er liever helemaal mee stoppen? Om de verschillen tussen jongens en meisjes te verklaren zochten Walter Schlundt Bodien en Fransje Nelck-da Silva Rosa voor hun promotieonderzoek naar de verbanden tussen de belangstelling voor lezen (leesattitude) en de persoonlijkheidsontwikkeling. Schlundt Bodien: "Zoals verwacht, lopen meisjes in hun ontwikkeling én in hun leesattitude voor op jongens. Maar in het onderwijs wordt daar helemaal geen rekening mee gehouden. We doen daarmee jongens én meisjes tekort." De onderzoekers promoveren op 8 juli 2004.

Dat meisjes op de middelbare school in hun persoonlijkheidsontwikkeling zo'n tweeënhalf jaar voorlopen op jongens van dezelfde leeftijd zal niemand verbazen. "Al is het wel leuk om te zien hoe knallend deze verschillen naar voren komen in ons onderzoek," zegt psychologisch onderzoeker en remedial teacher Fransje Nelck. Samen met literatuurwetenschappelijk onderzoeker en leraar Nederlands Walter Schlundt Bodien verrichtte zij onderzoek onder middelbare scholieren tussen de 13 en 17 jaar van de Scholengemeenschap Vincent Van Gogh in Assen.

Verrassende uitkomsten

Verrassend noemt Nelck de uitkomst dat niet alleen het geslacht, maar ook het opleidingsniveau sterk samenhangt met persoonlijkheidsontwikkeling. "Met name vwo-meisjes scoren hoog. Niet alleen ten opzichte van vwo-jongens maar ten opzichte van alle deelnemers." Een andere verrassing betreft het voorlezen van ouders. Schlundt Bodien: "Het voorlezen van kinderen blijkt geen enkele invloed te hebben op de leesattitude later in de adolescentie." Desondanks vindt Nelck dat ouders vooral door moeten gaan met voorlezen omdat het wel heel belangrijk is voor het ontwikkelen van taalgevoel en identiteit van kinderen.

Leesplezier

Het leesplezier neemt toe als mensen het verhaal kunnen betrekken op zichzelf, op anderen en op de omringende wereld (reflectie). Schlundt Bodien: "Met subsidie van Stichting Lezen hebben we een tweede onderzoek opgezet om te kijken of het mogelijk is de leesattitude te bevorderen door de reflectiecapaciteit van leerlingen te trainen. Ook wilden we weten of dit van invloed zou zijn op de persoonlijkheidsontwikkeling." Het blijkt dat meisjes op een hoger niveau reflecteren op wat ze hebben gelezen dan jongens. "De meeste jongens betrekken de teksten alleen op zichzelf en niet op anderen of de wereld om hen heen."

Stimuleren

Het leesplezier neemt ook toe naarmate mensen beter in staat zijn om over het verhaal na te praten. Om uit te vinden of reflectie in de klas gestimuleerd kan worden voerden Schlundt Bodien en Nelck een derde onderzoek uit. Nelck: "De leerlingen lazen drie gedichten en konden vervolgens alles wat in hun hoofd opkwam opschrijven of inspreken." De verschillen tussen jongens en meisjes blijken echt enorm te zijn. Schlundt Bodien: "Bij meisjes bestaat er een duidelijk verband tussen persoonlijkheidsontwikkeling en ontwikkeling van reflectie, door over de teksten te praten. Met name de vwo-meisjes reageren heel goed op het stimuleren van de reflectie. Bij de jongens is dat juist helemaal niet het geval." Nelck: "De jongens in ons onderzoek reflecteren over het algemeen op een lager niveau. Dat wil niet zeggen dat het niet mogelijk is dat ze nog gaan groeien. Ik zou in ieder geval heel graag zien dat jongens leren hun reflecties beter te uiten. Dat zou naar mijn mening de gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen enorm ten goede komen."

Vroeg beginnen

Volgens de onderzoekers is het mogelijk om de leesattitude en het napraten van jongs af aan te trainen. Schlundt Bodien: "Ouders kunnen daar al heel vroeg mee beginnen, door kinderen te stimuleren om een verhaaltje af te maken, na te spelen of verbanden te leggen tussen het verhaal en het kind zelf." Schlundt Bodien: "Stimuleer de leesattitude vanaf de eerste groep in het basisonderwijs tot en met het eindexamen door met kinderen na te praten en hen een leesdagboek bij te laten houden. Bied ze een zo breed mogelijke hoeveelheid leesstof aan, variërend van Suske en Wiske tot Multatuli." Nelck: "Het onderwijs zou een veilige basis moeten bieden om leerlingen te laten reflecteren op wat ze hebben gelezen. Het is veel effectiever om ze met elkaar te laten praten over een verhaal dan ze te dwingen de interpretatie van de leraar over te nemen. Vergeet niet dat leerlingen zich in verschillende stadia van ontwikkeling bevinden en dat het ook heel goed mogelijk is dat sommige leerlingen verder zijn in hun ontwikkeling en daarmee hun interpretatie van een tekst dan de leraar."

Curriculum Vitae

Walter Schlundt Bodien (Malang, juni 1940) en Fransje Nelck-da Silva Rosa (Amsterdam, december 1936) studeerden Nederlandse Taal- en Letterkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen met als bijvak ontwikkelingspsychologie. Samen verrichtten ze hun promotieonderzoek aan de faculteit Psychologische, Pedagogische en Sociale Wetenschappen van de RUG. Een deel van hun onderzoek is gefinancierd door Stichting Lezen. De titel van hun proefschrift luidt: Non scholae sed vitae legimus. De rol van reflectie in ego-ontwikkeling en leesattitudeontwikkeling bij adolescenten.

Noot voor de redactie

Meer informatie: Walter Schlundt Bodien,  e-mail:w.schlundtbodien@planet.nl, Fransje Nelck-da Silva Rosa, e-mail: nelckgf@hetnet.nl.

Laatst gewijzigd:30 november 2017 14:57

Meer nieuws

  • 11 september 2018

    Van Klokhuis-vraag naar Veni-subsidie

    Als kind was Jorrig Vogels al gefascineerd door taal en vergeleek hij de verschillende woorden voor ingrediënten op verpakkingen. Een jaar terug sleepte de taalonderzoeker een Veni-beurs in de wacht. ‘Taal heeft iets telepathisch: het beeld dat ík in...

  • 07 september 2018

    Constructief overleg – gezamenlijke overeenkomst

    Na een intensief en constructief gesprek met de actievoerende studenten van studentenpartij DAG en ROOD (jongeren SP) is donderdagavond een gezamenlijke overeenkomst bereikt op vier punten, vooral gericht op de lange termijn.

  • 04 september 2018

    Weg met die systeemplafonds

    Als Zuidlarens jongetje vond hij al die oude gebouwen in de stad Groningen maar niks. De interesse in historische panden kwam pas later, tijdens zijn studie Bouwkunde. Als bouwkundige is René Bosscher nu verantwoordelijk voor de buitenkant van de gebouwen...