Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

054 - Professioneel Russisch leger loopt stuk op meer dan gebrek aan geld

25 mei 2004

Tegelijk met enkele westerse landen, wilde ook de Russische Federatie in de negentiger jaren af van de dienstplicht en starten met een professioneel leger. Dit beroepsleger is echter nooit goed van de grond gekomen. Traditioneel wordt een gebrek aan financiële middelen gezien als de oorzaak. Volgens promovendus Joris Van Bladel zijn politiekinstitutionele en culturele factoren minstens zo belangrijk. Van Bladel promoveert op 7 juni 2004 aan de RUG.

Volgens Van Bladel verliep het professionaliseringsproces bij de Russen niet alleen chaotisch, het leger stond zelfs op de rand van de afgrond. De oorlog in Tsjetsjenië en niet aflatende gruwelverhalen van soldaten over het leven in Russische kazernes zijn hiervan getuige. ‘De Russen hebben een heel andere mensvisie dan de westerse landen. Als hier één of twee mensen sneuvelen, dan is dat een groot politiek probleem. In Rusland worden soldaten gewoon betaald en dat er dan af en toe een groepje sneuvelt is normaal.’

Twee extra argumenten

Met de twee extra argumenten die Van Bladel geeft voor de chaotische en mislukte reorganisatie van het Russische leger valt zijn proefschrift ook in twee delen uiteen. Ten eerste een literatuurstudie naar de politieke omstandigheden waarin de professionalisering plaatshad. Onder Jeltsin was men in Rusland niet gewend politieke beslissingen te implementeren. Bureaucratische tegenwerking en de persoonlijke grillen van ‘tsaar Boris’ zorgden ervoor dat veel plannen bij plannen bleven. Dat heeft zijn doorwerking tot vandaag de dag.

Onrealistisch

‘Eigenlijk is het hele idee van een Russisch beroepsleger volstrekt onrealistisch. Het is niet meer dan een imitatie van wat westerse landen doen’. Politieke stabiliteit is een must voor diepgaande hervormingen en die stabiliteit kent Rusland niet. Op termijn zou een professioneel leger kunnen bestaan, maar niet in de westerse zin van het woord: een leger met zelfdenkende militairen die gericht vredesoperaties uitvoeren. De Russische variant van een beroepsleger houdt een sterke horizontale opbouw en blijft dus vooral hiërarchisch van aard.

Gruwelen

Het tweede deel van het proefschrift beschrijft de culturele component, die geschetst wordt met behulp van interviews met honderd Russische oud-soldaten. Veel ervan zijn deserteurs en spreken openlijk over de gruwelen die ze hebben meegemaakt in hun legertijd. Van Bladel: ‘Er heerst een negentiende-eeuwse mentaliteit. Eén van bevel is bevel, niemand stelt vragen. Heel patriarchaal en fysiek heel hard. Over menselijk leed maakt niemand zich zorgen, soldaten zijn in principe niet meer dan kadavers.’

Total institution

Het leger is een zogenaamde ‘total institution’; allesoverheersend en dus allesbepalend. De organisatie domineert het leven van de soldaten van minuut tot minuut. ‘Daarmee kweek je gruwelijk gedrag van soldaten onder elkaar. Je ziet dat de huidige manier van omgang tussen soldaten zich laat vergelijken met de Goelag, het kampensysteem tijdens de repressie van Stalin. Hoe de gevangenen toen met elkaar omgingen vertoont veel overeenkomsten met hoe soldaten elkaar nu behandelen: slecht.’ Jaarlijks sterven vijfduizend mensen door de slechte omstandigheden in het Russische leger. De promovendus was dan ook niet verbaasd dat de statistieken aangeven dat negentig procent van de Russische jongens niet staat te springen om hun dienstplicht te vervullen.

Geen tussenweg

Eén van de doelen die Van Bladel met zijn proefschrift voor ogen had, was het stereotype denken over Rusland te doorbreken. In veel gevallen werkt het land volgens hem de polarisatie van meningen in de hand; je bent ergens voor of tegen en een tussenweg bestaat niet. ‘Ik heb geprobeerd met een open geest een flinke dosis zelfkritiek Rusland tegemoet te treden. Als je je echt verdiept in de cultuur, dan blijkt dat je ook veel van de Russen kunt leren en dat je op sommige fronten misschien zelfs samenwerking moet zoeken.’

Curriculum vitae

Joris Van Bladel, geboren te Lier op 30 juni 1966, studeerde militaire en sociale wetenschappen aan de Koninklijke Militaire School in Brussel en Slavistiek aan de Rijksuniversiteit in Gent. Hij verrichte zijn promotieonderzoek bij de vakgroep Geschiedenis en Internationale Organisaties. Van Bladel is thans als officier werkzaam aan de Koninklijke Militaire School in Brussel en doceert aan de faculteit Sociale Wetenschappen.

Noot voor de pers:

Voor informatie: Joris van Bladel, werk: +32 2 737 63 10, email: joris.vanbladel@pandora.be.

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:34

Meer nieuws

  • 21 juni 2018

    Grenzeloos lallen met Martijn Wieling op Lowlands Science

    Het is bekend dat alcoholgebruik spraak negatief beïnvloedt, maar hoe zit dat bij het spreken van een vreemde taal? Onderzoek suggereert dat het effect hier juist positief lijkt te zijn. Onduidelijk is echter wat er in de mond gebeurt. Dr. Martijn Wieling...

  • 08 juni 2018

    Waardedaling woningen in aardbevingsgebied tot 2015 gemiddeld 9,3%

    Woningen in het Groningse aardbevingsgebied zijn tot 2015 gemiddeld 9,3% in waarde gedaald. Dat concluderen promovendus Nicolás Durán en hoogleraar Ruimtelijke Econometrie Paul Elhorst van de Rijksuniversiteit Groningen. Zij analyseerden data van de...

  • 06 juni 2018

    RUG op plek 120 in QS ranking

    De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) staat dit jaar op plaats 120 in de QS World Top University Rankings 2019. Afgelopen twee jaar stond de RUG opplaats 113 in deze lijst van bijna 1.000 universiteiten wereldwijd. Op nationale schaal is Groningen dit...