Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit der LetterenOrganisatieBestuur, afdelingen en medewerkersAfdelingenAfdeling GeschiedenisWie wat waarSecties GeschiedenisModerne Geschiedenis

Het vakgebied

Moderne geschiedenis

Tussen Franse Revolutie (1789) tot het einde van de Tweede Wereldoorlog (1945) veranderde de wereld ingrijpend en radicaal. Op het moment dat Marie Antoinette haar hoofd verloor door de guillotine werden de idealen van Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap voorgoed onderdeel van de politieke cultuur als waard om voor te vechten. De Holocaust betekende echter het onvoorstelbare dieptepunt van het denken over ras dat in de Verlichting was begonnen.

De moderne tijd is de tijd van sociale bewegingen en revolutie. Marx voorspelde de opstand van het proletariaat. Arbeiders in alle landen verenigden zich teneinde hun lot in eigen hand te nemen. In 1917 vestigde Lenin een dictatuur van het proletariaat. Het gelijkheidsideaal liet vrouwen niet onberoerd. Dames van stand marcheerden door de straten en gingen in hongerstaking om het vrouwenkiesrecht af te dwingen.

Het is het tijdperk van wetenschappelijke en technologische vooruitgang, culturele vernieuwing en massaconsumptie. De telegraaf maakte het snel overbrengen van informatie over grote afstand mogelijk. De winkel van Sinkel was het eerste warenhuis van Nederland. Met de uitvinding van vaccinatie zette een flinke daling van de kindersterfte in.

Het is het tijdperk van Europese hegemonie en kapitalisme. Door de industrialisatie en kolonisatie werd de oude wereld het middelpunt van de wereldgeschiedenis. Europese naties wedijverden om de verdeling van het donkere hart van Afrika en voerden er een schrikbewind uit winstbejag. Het batig slot was een van de kurken waarop de nieuwe Nederlandse welvaart dreef.

Het is ook de tijd van de totale oorlog. Moderne wapens kregen een ongekend dodelijk potentieel en stimuleerden een wapenwedloop tussen grootmachten. Wat er gebeurt als een internationaal conflict met moderne middelen wordt bevochten toonde de Eerste Wereldoorlog. Het werd een keerpunt in de moderne geschiedenis. Miljoenen soldaten gingen ten onder in de onmenselijke omstandigheden van de loopgraven bij de Somme en in de Belgische landerijen rond Ieper.

          Volgens de historicus Philipp Blom verrees de moderniteit echter niet ‘maagdelijk uit de loopgraven’. Europa werd voordat de eerste Duitse soldaat de Belgische grens overstak, al door een maalstroom van tomeloze krachten meegezogen. Opwinding, snelheid, angst en duizeling tekenden tijdsbesef en zelfbesef op het breukvlak van de negentiende en de twintigste eeuw.

De sectie Moderne Geschiedenis benadert de thematiek van grote en soms adembenemende verandering, vooruitgang en onderdrukking vanuit de politieke en culturele geschiedenis. Soms richt zij zich daarbij op structurele verandering soms op de individuele historische actor. Zij heeft daarbij ook een nadrukkelijke oriëntatie op Niet-westerse, transnationale geschiedenis en geschiedfilosofie. Dat levert colleges op over uiteenlopende en spannende onderwerpen zoals modernisering in China, de Amerikaanse Burgeroorlog, de internationale vrouwenbeweging, levensverhalen in wereldhistorisch perspectief, revolutie en representatie in de negentiende eeuw, de toepassing van wetenschap in de politiek, maar ook de erfenis van Napoleon op.

Een miljoen Belgische vluchtelingen werden in het najaar van 1914 in Nederland opgevangen
Een miljoen Belgische vluchtelingen werden in het najaar van 1914 in Nederland opgevangen
Laatst gewijzigd:24 juni 2016 11:19