Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsFaculteit der LetterenOrganisatieActueel

Femke Eerland: Trotse alumna en al 10 jaar algemeen directeur van Noorderzon

31 augustus 2018
Femke Eerland
Femke Eerland

Femke Eerland (42) studeerde tussen 1999 en 2001 Kunst en Kunstbeleid (Nu: Kunsten, Cultuur en media0 aan de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Groningen. Tijdens haar studie ging ze stagelopen bij Noorderzon en daar is ze nooit meer weg gegaan. Na een aantal jaren zakelijk leider te zijn geweest gaat ze nu haar 10e jaar als algemeen directeur in. We vroegen haar naar haar studietijd en haar werk bij Noorderzon.

Wist je al wat je wilde worden toen op de middelbare school zat?

“Nee helemaal niet. Ik denk dat veel mensen een bepaalde vorm van angst en beven ervaren als ze tijdens je diploma-uitreiking vragen: ‘Wat wil je worden? Wat ga je doen?’ In mijn klas leek 99% daar een vastomlijnd beeld van te hebben, maar ik had echt geen idee. Gewoon ècht niet. Ik ben dol op talen en heb het Nederlands ook altijd heel mooi gevonden, vooral het schrijven, poëzie. Dus uiteindelijk ben ik Nederlandse Taal en Letterkunde gaan studeren. Na m’n propedeuse heb ik besloten om een jaar naar Australië gegaan te gaan. Nu zit ons Nederlandse leerstelsel sowieso al, helemaal voor jullie generatie, zo in elkaar dat er niet heel veel ruimte voor twijfel is. Ik heb zelf ook veel last van twijfel gehad, daarom ben ik ook een jaar weg gegaan. Als ik was blijven hangen dan was het ook niets geworden. En in het vliegtuig terug, mind you, heb ik besloten om Kunst en Kunstbeleid te gaan doen. Een goede vriend van mij zei dat hij dat echt iets voor mij vond. Dus toen dacht ik: ‘Dat gaan we gewoon doen.’”

Wat vond je het leukst aan de opleiding?

“Ik vond het een geweldige combinatie van sterk theoretisch onderlegd en pragmatisch. En dat sprak mij ontzettend aan, want dat was wel iets wat ik miste. Ik kom natuurlijk wel uit een periode dat àls je de universiteit kon doen, dan deed je dat. En dan ging je niet heel lang nadenken of je naar het hbo kon, of een kunstvakopleiding kon doen. Dus voor mij was dit geweldig! Ik ben gek op kunsttheoretische modellen en artikelen, ook in de brede zin. Ik vind het ook leuk dat dit bij KKB later nog verder verbreed is, dus naar Kunsten, Cultuur en Media. Alles wat ik nu ook in m’n vak doe, heeft niks te maken met één soort kunst. Die opvatting snapte ik vroeger al niet. Ik ging èn naar Vera èn naar theater, en die combinatie vond ik eigenlijk nergens voor mijn gevoel. En dat zat wel in die opleiding, dat je en ontzettend plain and simple, praktische methodologische onderzoekjes moest doen, enquêtes, musea bezoeken, maar ook dat je Bourdieu moest lezen en analyseren. Dat vond ik heel erg leuk. En ik vond een beetje kindred spirits op de opleiding, wat erg fijn was. En natuurlijk de sector. Alles wat je leuk vind in je leven, alle franje, dat doen wij!

Hoe kijk je terug op je studietijd?

“Waanzinnig! Echt een waanzinnig leuke tijd gehad.”

Wat voor student was je?

“Niet zo’n heel ijverige student. Ik denk wel een vrij aanwezige student. Maar ik was wel heel ijverig in alles wat er omheen hing. Dus ik had een groot sociaal netwerk, organiseerde vrij veel, van een culturele avonden tot wat dan ook. Als er een staking was dan stond ik wel vooraan. Wat ik héél interessant vond, was de omschakeling van middelbare school naar student omdat je op je studie eindelijk als volwaardig werd gezien. Dus ineens werd je gewoon aangesproken. En ook aangesproken op je intellect. En dat is goed. Er werd ook van je gevraagd om de theoretische onderlegging meteen te vertalen en dat vind ik heel vergelijkbaar met wat toch meer als praktische studies wordt gezien. Neem Scheikunde, je leert een theorie en je gaat proefjes doen. Dat zit in een heleboel studies voor je gevoel wat minder letterlijk. Maar in deze studie zat dat wel. Je leert over Bourdieu, Minsberg, economische modellen en vervolgens word je op pad gestuurd om daadwerkelijk onderzoek te doen bij kunstinstellingen of interviews af te nemen. Zo ging het voor mij in ieder geval meer leven en dat vond ik heel erg prettig. Alles waar mijn normale wereld voor mijn gevoel uit bestaat, heel veel kunst, cultuur - waar taligheid ook onder valt voor mij - maar ook musea, galeries, popzalen. Daar mocht je je gewoon mee bezig houden. Nou, dat vond ik geweldig.”

Was het makkelijk om aansluiting te vinden op de arbeidsmarkt?

“Ja, vond ik wel. Dat heeft ook een beetje wat met jezelf te maken, denk ik. Dat zal altijd zo blijven, is een soort universeel gegeven denk ik. Maar met deze studie word je wel heel makkelijk op pad gestuurd (werden wij in ieder geval) naar allerlei ter zake doende kunstinstellingen, waar je ook heel makkelijk binnen komt. Kunstinstellingen zijn ook altijd op zoek naar leuke, enthousiaste mensen. Een heel groot deel van de functieomschrijving heeft niks te maken met de baan. Dat heeft te maken met je interesse, je persoonlijkheid, of je goed in een team kan werken, dat je affiniteit hebt met kunst en cultuur. Verder is het denk ik belangrijk dat je naast praktisch vaardigheden, ook nog de theoretische onderlegging hebt. Waarmee je jezelf kunt onderwijzen, modellen kunt uitzoeken, lezen, strategieën ontwikkelen. En dat is wat je tijdens je studie leert. Ik denk dat je zeker in kunst- en cultuursector ook op die manier weer kindred spirits ontdekt, omdat die totaal bevolkt is met zeer hoogopgeleid personeel. De meeste hebben gewoon een universitaire achtergrond. Dit is toch ook wel echt een de sector waar mensen wel een plaatsje voor je willen maken. Mensen die zeggen: “Nou, kom anders maar eens kijken.” Ik werkte tijdens mijn studie al in de horeca bij de Oosterpoort, dus ik vond mijn weg naar het wereldje wel. Er bestaat natuurlijk ook geen concrete opleiding voor hoe je festivaldirecteur wordt. Dus zijn het allemaal idioten die ergens iets anders hebben gedaan.”

Wat zijn precies de taken van een algemeen directeur?

“Je bent 24 uur per dag één grote beslissingsmachine. En een coach. En dat moet je leren. Neem een beslissing. Niet een goede of een foute beslissing, maar een beslissing. En dat is in dit vak denk ik heel erg belangrijk. Dat je iets besluit. Natuurlijk ben ik me ook waanzinnig bewust van mijn verantwoordelijkheid. Daar slaap je soms slecht van, maar de rest van de tijd niet. Dan geeft het ook alle luxe, maar ik voel me heel erg verantwoordelijk als coach. Voor alle vrijwilligers en alle mensen die voor je werken. Je leert ze werken, je leert ze weerbaar zijn. Dit zijn wel beroepen waar het hele leven op je af komt. Hier wordt iedereen voor de leeuwen gegooid. En iedereen dumpt alles over je heen, op social media, op allerlei platformen. Iedereen vindt er wat van. En dat is ook heel leuk, want dan voelt het ook van iedereen. Dat heb ik ook altijd willen doen. Noorderzon is niet van ons. Wij zijn nooit een instelling geweest waarbij de mensen die het maken meer aanwezig zijn dan het doel. Ik heb nooit zo aanwezig willen zijn, omdat ik dat van totaal secundair belang vindt. Als ik weg ga moet Noorderzon ook doorgaan en dat betekent dat ik ook gewoon maar een passant ben. En zo hoort het ook, vind ik. Maar goed, ik heb het nemen van beslissingen ook altijd heel leuk gevonden. Ook omdat het een leap of faith is en een test voor jezelf, je eigen gevoel, hoe je in het leven staat. Snap ik het allemaal een beetje? En de eerste paar keren ga je helemaal door de grond. Dan denk je: ‘Oh nee, ik zei: “Zet dat hek er maar neer” en nu is iedereen boos. Ik zei: “We sluiten deze voorstelling,” en nu is iedereen boos. Er is onweer of slecht weer op komst en nu is iedereen boos. Of het weer valt allemaal mee en toch is iedereen boos. Iedereen heeft een mening en dat is toch eigenlijk ook zo leuk. We zijn een ontzettende vergaarbak van meningen. Dat zetten we ook aan, dat vragen we ook van mensen. Eigenlijk is dat ook een voortzetting van je studie. Je wordt op je studie constant aangezet om ergens een mening over te hebben, maar hij moet wel gefundeerd zijn. Ik ben eindverantwoordelijk voor alles. Daar kan ik heel prima mee leven. Maar dat betekent wel dat ik overal een mening over moet hebben die iets verder gaat dan: ‘Marketing, dat vind ik ook belangrijk.’ Nee, ik heb daar eigen opvattingen en eigen strategieën over en vind dat ook superinteressant.”

Wat vind je het leukste aan je werk?

“Het collectief ogenschijnlijk onmogelijke mogelijk maken. Ik heb een paar jaar geleden zo’n heide-uitje ingesteld. Ik dacht: ‘Wat die ambtenaren kunnen, kunnen wij ook. We gaan ook naar de hei voor een uitje.’ En als je ons dan ziet, dan denk ik soms: ‘En dit zootje ongeregeld organiseert een 11-daags festival voor 150.000 mensen waar alles gebeurt.’ Waar mensen hartaanvallen krijgen, kinderen kwijtraken, waar 40.000 artiesten vanuit alle windhoeken van de wereld moeten arriveren. Ja, en dat is dus zo. En dat ziet eruit alsof het ons allemaal geen moeite kost, alsof we dat even doen. Maar als je die houding ook niet hebt dan red je het ook niet. Dan ga je echt zorgenmakend ten onder.”

Hoe groot is het team?

“Uiteindelijk zo’n 800-1000 mensen, daar vallen alle vrijwilligers, locatiemanagers en ook de techniek onder. Door het jaar heen zijn we met een man of 5 à 6. Kijk wat wij zijn, is natuurlijk een soort babbelbox van eigenlijk een heel schouwburgjaar in 11 dagen gepropt. Het zijn 600-800 activiteiten. Dat betekent dat we heel veel met mensen moeten praten. Samenwerkingsverbanden, pachters, noem maar op. En dat is nog best aanpoten. Daar hebben we wel mensen voor nodig. En verder is alles in house. We hebben officemanagers, administratie, dus dat valt daar allemaal onder. In fases komen er mensen op projectbasis bij. Zoals Marijn, de productiecoördinator.” [lees het interview met Marijn hier!]

Wat zijn de grootste veranderingen die Noorderzon de afgelopen 10 jaar onder jouw leiding heeft doorgemaakt?

“Ik hou heel erg van over structuren en systemen nadenken, dus ik denk dat we intern steviger zijn geworden en de organisatie toekomstbestendig hebben gemaakt. En extern hebben we erg strategisch ingezet op een meer kritische en richtinggevende 21-eeuwse organisatie. Dus dat je niet alleen maar zegt: “Hier is een theatergezelschap uit Mozambique, en doet u er zelf maar iets mee. Het gaat door uw hoofd; test uw theorieën.” Dat is niet meer van deze tijd. Een context van een inleiding of een gesprek ook niet, daar zit ik zelf ook niet altijd op te wachten. Wat ik heel graag wilde is de verbinding maken met de plek waar we zitten: Groningen. Groningen is voor ons van cruciaal belang. Ik ben zelf dol op de tijd dat ik heb gestudeerd en het academische leven hier. En daar deden we eigenlijk niet zoveel mee. Dus ben ik ooit begonnen om Arts and Society en Studium Generale te benaderen en aan te geven dat ik iets met de wetenschap wilde doen. Ik vond het zelf namelijk vervelend dat je niet echt meer toegang hebt tot onderwijs als je ouder bent, dus ik dacht: ‘Dat wil ik ook aanbieden’. We hebben een diepe band nu met de RUG, de Hanze, Science Links, Studium Generale en uiteraard Arts Society en KCM. Zo organiseren we veel colleges, lezingen, debatten, contextprogrammering bij sommige programma’s van onszelf. Met deze samenwerkingen vind ik dat we ons extern toekomstbestendig hebben gemaakt.”

Ben je daar ook het meest trots op?

“Ja, een beetje wel ja. En het is ook best een prestatie dat het ons collectief is gelukt om de hele zandkraam overeind te houden. Alles wat de samenleving treft gaat door een zeef en komt in gecondenseerde vorm bij festivals eruit. De economische crisis is bijvoorbeeld direct merkbaar bij ons. Terrorisme, complexitaliteit, liberalisering van reizen; mensen komen overal. Dat komt door een zeef en bij ons terecht. Dat vind ik waanzinnig interessant en fantastisch dat het ons al zoveel jaren lukt en we de handdoek niet in de ring hebben hoeven gooien tot dit 28e jaar. Alles heeft ons wel een keer getroffen van onweer tot bliksem tot crises. Ik hou het heel graag vol.”

Wat maakt Noorderzon voor jou bijzonder?

“Dat het een kleine weergave van de samenleving is. Het is echt een minidorp met alles erop en eraan. Dat vind ik heel leuk. En dat je zoiets daadwerkelijk uit de grond kan stampen, goed kan leiden en dat je mensen ook nog iets kunt meegeven. Interessante statistieken: 70% van onze bezoekers gaat eigenlijk maar 2 keer per jaar naar iets cultureels, maar is altijd bij Noorderzon. Daar ben ik heel gelukkig mee. Ik kan altijd wel janken tijdens Noorderzon. Het meest ontroerende vind ik als ik in een voorstelling zit en dan denk: ‘Hoe krijgen we dit voor elkaar?’ De Romeotent zit vier keer vol met 440 mensen, alleen omdat wij hebben opgeschreven dat er een nieuwe choreograaf uit Brazilië optreedt.”

Wat is je leukste/fijnste/grappigste/meest bijzondere wat je bij Noorderzon hebt meegemaakt?

“Wat ik ieder jaar geweldig vind is hoe leuk wij het hebben met elkaar als team. Je hebt eigenlijk een festival in een festival. Ieder jaar zijn er running gags, er is een groepsdynamiek die bepaalt of je wel of niet een Noorderzonner bent. Ik kan heel veel dingen noemen die ik heel leuk vind. Vroeger ging iedereen naar de Randstad en je was gek als je niet ging. Dat heb ik nooit gevonden. Ik reis heel veel, maar ik wil een fijne plek om te wonen en dat is Groningen voor mij. Het is zo groen, zo rustig, zo open en je kunt hier zoveel je hebt er ook nog woonboten. Daar gaat het om. Door mijn eigen werk leg ik de wereld onder een microglaasje ieder jaar. Dat vind ik geweldig en een heel groot geschenk.

De reden dat we 10 jaar geleden met duurzaamheid zijn begonnen komt door artiesten uit Canada die zeiden: “We snappen er niks van wat jullie hier doen. Dat jullie blikjes nog in de prullenbak gooien.” In Canada had je al lang statiegeld op blikjes. We liepen toen al hopeloos achter. Nederland heeft er als samenleving nog weleens een handje van om zich alleen op Nederland te richten. Maar mensen elders op de wereld hebben ook slimme ideeën. De wereld die je binnenhaalt op het festival, dat vind ik een uniek geschenk, inzicht en gegeven dat je maar heel moeilijk artificieel zou kunnen bewerkstelligen.”

Wat zijn je tips voor (aanstaande) studenten?

“Ik zou er met name onthouden dat iedereen waar je tegenop kijkt ook ooit jong is geweest en echt met je wil praten. Dus als je gewoon vraagt en eens belt naar Noorderzon of een groot bedrijf waar je zou willen werken, dan willen ze je heel graag helpen en te woord staan. Stuur vooral geen generieke e-mail, want die gooi ik ook weg. Een andere tip is: heb vertrouwen. Misschien zie je nu nog niet wat een studie of opleiding waard is, maar dat komt wel. Je kunt ten onder gaan aan een praktische toepasbaarheid van ‘wat kan ik worden?’. En als je nog een studie moet kiezen, kies dan vooral voor een studie die je echt interessant vindt.”

Benieuwd of de Bachelor Kunsten, Cultuur en Media iets voor jou is? Kom hier meer over het programma te weten!

Laatst gewijzigd:31 augustus 2018 16:57
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws

  • 20 september 2018

    Martijn Wieling gestart als bijzonder hoogleraar Nedersaksische/Groningse taal en cultuur

    Per 1 juli 2018 is Dr. Martijn Wieling benoemd tot bijzonder hoogleraar Nedersaksische / Groningse Taal en Cultuur. Wieling (Emmen, 1981) is universitair hoofddocent bij de opleiding Informatiekunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij gaat gedurende...

  • 11 september 2018

    Van Klokhuis-vraag naar Veni-subsidie

    Als kind was Jorrig Vogels al gefascineerd door taal en vergeleek hij de verschillende woorden voor ingrediënten op verpakkingen. Een jaar terug sleepte de taalonderzoeker een Veni-beurs in de wacht. ‘Taal heeft iets telepathisch: het beeld dat ík in...

  • 11 september 2018

    Eerste biografie van Piet Mondriaans vroege jaren

    Sinds zijn dood in 1944 is er een groot aantal biografieën van Piet Mondriaan verschenen - en zijn er evenzoveel mythes rondom zijn kunstenaarschap ontstaan. Hij zou bijvoorbeeld een minzame asceet zijn, of juist een bon-vivant. De Amerikaanse promovendus...